Sunday, June 20, 2010

Leucorrhoea, Vaginal Discharge ေမြးလမ္းေၾကာင္းမွ အျဖဴဆင္းျခင္း

အသက္ ၁၈ ႏွစ္ျပည့္မွ ဖတ္ပါ (၁၅)
အမ်ိဳးသမီး ေမြးလမ္းေၾကာင္း (ဗဂ်ိဳင္းနာ) ကေန အျဖဴဆင္းတာဟာ အမ်ားအားျဖင့္ (ေနာ္မယ္)ပါ။ အနည္းနဲ႔အမ်ား အျဖဴ ဒါမွမဟုတ္ အရည္လိုမ်ိဳး ဆင္းေနတယ္-စိုေနတယ္။ သတိမထားရင္ေတာင္မွ ရွိေနတတ္တယ္။ သားအိမ္အဝနဲ႔ ေမြးလမ္းမွာ အရည္ထြက္ႏိုင္တဲ့ (ဂလင္း)ေခၚ အိပ္ေတြရွိလို႔ျဖစ္တယ္။ အေဟာင္းေတြပ်က္စီး အသစ္ေတြ ျဖစ္ေနတဲ့ အနိစၥသေဘာပါဘဲ။

ျဖစ္ေနၾကမ်ိဳးကေတာ့ စိုးရိမ္စရာမရွိ၊ ေဆးကုဘို႔ မလိုပါ။ ပံုမွန္ဆင္းတာမ်ိဳးက ၾကည္တယ္။ မၾကည္ရင္ ႏို႔လိုေနတယ္။ ဒါေပမဲ့ အနံ႔မရွိဘူး။ အေရာင္နဲ႔ အပ်စ္အခြ်ဲကေတာ့ ေျပာင္းလဲေနတယ္။ လအစမွာ ျပစ္ျပီး၊ ျဖဴတယ္။ လအလယ္ေလာက္ ဆိုရင္ မ်ားလာမယ္။ တိတိက်က် ေျပာရရင္ အဆ ၃ဝ ေတာင္မ်ားလာတယ္။ ေနာက္ျပီး၊ မျပစ္ဘဲ ခြ်ဲမယ္။ ပိုျပီးက်ဲတယ္၊ (အလပ္စတစ္) ပိုျဖစ္တယ္။ ရာသီမဆင္းခင္ေလး ဆင္းတတ္တာက ပိုပ်စ္တယ္။ ရာသီအျပီးမွာ ညိဳမယ္။

ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ျပီးခ်ိန္မ်ိဳးမွာလဲ ေရသာသာ ခပ္ၾကည္ၾကည္ အရည္လိုဆင္းတာ ပံုမွန္ပါ။ မ-မ်ိဳးဥ ထြက္ခ်ိန္ လယ္ရက္မွာ ေသြးစက္ကေလးမ်ိဳးပါ အတြင္းခံကို လာစြန္းေနတတ္ေသးတယ္။ ဒါလည္း (ေနာ္မယ္လ္)ဘဲ။ ေနာက္ျပီး ကေလး ႏို႔တိုက္ေနခ်ိန္တို႔ လိင္စိတ္ျဖစ္လာခ်ိန္တို႔မွာ ပိုဆင္း-ပိုစိုလာတယ္။ ဒါလည္း ေရာဂါမဟုတ္ပါ။ ကုိယ္ဝန္ေဆာင္ခ်ိန္ ဆင္းတာက ခပ္က်ဲက်ဲ၊ ခပ္ျဖဴျဖဴ၊ နဲနဲ အနံ႔ေတာ့ရွိတယ္။ ဗက္တီးရီးယားေတြ ပါေနေပမဲ့လည္း ဒုကၡ မေပးပါ။ ဆီးခ်ိဳရွိရင္၊ သေႏၶတားေဆးစားစဥ္၊ ပဋိဇီဝေဆးတခ်ိဳ႕ေသာက္ေနစဥ္၊ ေသြးအားနည္းရင္၊ နာတာရွည္ ေရာဂါ ရွိေနရင္ ပုိတတ္တယ္။

အဆင္းမ်ား၊ အေရာင္ေျပာင္း၊ အနံ႔ရွိလာရင္ ဂရုစိုက္ရပါေတာ့မယ္။ ပူစပ္မယ္၊ အ၀ါေရာင္ျဖစ္မယ္၊ ခပ္စိမ္းစိမ္းျဖစ္မယ္၊ ခပ္ပ်စ္ပ်စ္ ျဖစ္မယ္၊ ယားမယ္၊ ဆီးစပ္ေနရာ နာမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေဆးကုရပါလိမ့္မယ္။ ေရာဂါပိုးေတြကလဲ အမ်ိဳးမ်ိဳးပါ။ ဗက္တီးရီးယား၊ ဗိုင္းရပ္စ္၊ ဖန္းဂတ္စ္၊ ပရိုဇိုးဝါး နဲ႔ ပါရာဆိုက္၊ အေကာင္စံုပါဘဲ။ ဝင္တဲ့ ပိုးအမ်ိဳးအစားအလိုက္ ဆင္းတာေတြ မတူဘူး။ အပ်ိဳဆိုလည္း ေဆးကုရမွာမ်ိဳး ျဖစ္တတ္တယ္။ နည္းပါတယ္။ က်ား-မ အတူေနသူမ်ား STD/STI လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါ တခုခုျဖစ္လို႔ အျဖဴဆင္းရင္ ႏွစ္ေယာက္လံုးကို တျပိဳက္နက္ ေဆးကုရပါမယ္။

၁။ Yeast infection (Candidiasis) (Monilia, Thrush) (ရိစ္) ေၾကာင့္ ေမြးလမ္းေၾကာင္းေရာင္ျခင္း
အျဖဴေရာင္ ျပစ္တဲ့ (ခ်ိစ္) လိုဆင္းတယ္။ အလြန္ယားၿပီး၊ မိန္းမကုိယ္ နီေနမယ္။ နာမယ္။ ဆီးေအာင့္မယ္။
• Diflucan (Fluconazole) 150 mg တခါတည္းေသာက္ပါ။ လိုအပ္ရင္ ရက္ပိုေပးပါတယ္။
• Nystatin, Mycostatin စားေဆး၊ (400,000 to 600,000 units) တေန႔ ၄ ၾကိမ္ေသာက္ပါ။
• Clotrimazole vaginal tablet ေမြြးလမ္းထဲထည့္ရန္ေဆး၊ 100 mg ၆ ညထည့္ပါ။ 200 mg ၃ ညထည့္ပါ။
• Monistat cream, Mycelex, Lotrimin, Terazol, Femstat, Gentian violet, Nystatin 100,000 IU pessary, Nystatin Ointment လိမ္းေဆး၊ ထည့္ေဆးေတြကိုလည္း သံုးတယ္။

၂။ Cervical Ectropion, Erosion ဒါမွမဟုတ္ Eversion
သားအိမ္အဝ ရဲေနမယ္၊ က်ိခြ်ဲခြ်ဲဆင္းမယ္၊ မနာဘူးဆိုရင္ ကုဘို႔ မလိုပါ။

၃။ Cervicitis သားအိမ္အဝေရာင္ျခင္း
ဆီးစပ္နာမယ္။ ခပ္ခြ်ဲခြ်ဲ ႏွင့္ ျပည္လိုဆင္းမယ္။ သားအိမ္အဝ ထိရင္နာမယ္။ လိင္ဆက္ဆံတဲ့အခါ နာမယ္ဆိုရင္ ပဋိဇီဝေဆး ေပးႏိုင္တယ္။

၄။ Chancroid (ရွိန္ကာ႐ြိဳက္) သားအိမ္အဝမွာ အနာ
STD/STI လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါ အနာျဖစ္တယ္။ အနာရဲ႕ ႏုတ္ခမ္းသား မညီမညာျဖစ္မယ္။ အေျခက ခပ္မြဲမြဲ အေရာင္ရွိမယ္။ ထိရင္နာမယ္။ လိင္အဂၤါမွာ အနာ-အႀကိတ္ ေပၚမယ္။ ေပါင္ၿခံက အႀကိတ္ေတြ ေရာင္လာတယ္။
• Azithromycin 1 gm တခါတည္းေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္
• Ceftriaxone, Ciprofloxacin 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၃ ရက္ ေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္
• Erythromycin 500 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္ ၇ ရက္ေသာက္ပါ။

၅။ Chlamydial infection (ကလင္ဒါမိုင္စင္) ေမြးလမ္းေၾကာင္းေရာင္ျခင္း
STD/STI ေရာဂါေတြထဲမွာ Chlamydia trachomatis က အျဖစ္အမ်ားဆံုးပါ။ လိင္အဂၤါေတြမွာ အနာျဖစ္တာပါ။ အနာ ဆိုေပမဲ့ မနာဘူး။ ေပါင္ၿခံမွာ တက္ေစ့ေတြ ေရာင္လာမယ္။ အမ်ိဳးသမီးမ်ား သားအိမ္အဝမွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။ ဆင္းတာက ျပည္လိုေနတယ္။ နဲနဲဝါမယ္။ မီးခိုးေရာင္၊ ခပ္စိမ္းစိမ္း အေရာင္လဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အျမွဳတ္လိုလဲ ရွိတတ္တယ္။ ယားမယ္။ အနံ႔ဆိုးတယ္။ ေသြးနဲနဲလဲ စြန္းႏိုင္တယ္။ ဆီးခဏခဏ သြားခ်င္ၿပီး ဆီးေအာင့္တယ္။ အတြင္းအဂၤါေတြအထိ ေရာက္ႏိုင္တယ္္။ ဒီအခ်ိန္မွာ လိင္ဆက္ဆံရင္ နာမယ္။
• Azithromycin 1 Gm ေသာက္ပါ။
• Doxycycline 100 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္ ၇-၁၄ ရက္။
• Erythromycin 250-500-800 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ ၇-၁၄ ရက္။
• Ofloxacin 300 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၇ ရက္၊
• Ofloxacin = 400 mg တခါတည္းေသာက္ပါ။
• Tetracycline 250-500 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ ၁၄ ရက္ေသာက္ပါ။

၆။ Bacterial Vaginosis (Hemophilus, Gardnerella) ဗက္တီးရီးယားေၾကာင့္ ေမြးလမ္းေၾကာင္း ေရာင္ျခင္း
ခပ္က်ဲက်ဲ၊ ၾကည္တဲ့ ျဖဴဝါတဲ့ အနံ႕ဆိုးတဲ့အရည္ဆင္းတယ္၊ ယားမယ္၊ လိင္ဆက္ဆံ ၿပီးရင္ ပိုဆိုးတယ္။ ေနာက္ဆက္တြဲ အျဖစ္ (PID) တင္ပါးဆံုတြင္းအဂၤါေတြ ေရာင္တာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ကိုယ္၀န္ရွိရင္ ေရႁမႊာအိတ္ ေရာင္တာ၊ သားအိမ္ေရာင္တာ ျဖစ္ေစမယ္။
• Metronidazole 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္ ၇ ရက္၊
• Metronidazole 2 g တခါတည္းေသာက္။
• Clindamycin cream 2% ညအခ်ိန္၊ ၇ ရက္ထည့္ပါ။
• Clindamycin 300 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္ ၇ ရက္ေသာက္ပါ။

၇။ Gonorrhea ဂႏိုးရီးယား
ဒုတိယအမ်ားဆံုး STD/STI ျဖစ္တယ္။ အမ်ိဳးသမီးဆိုရင္ အျဖဴဆင္းမယ္။ ျပည္လိုဆင္းမယ္။ ဆီးက ပန္းထြက္သလို သြားတယ္။ ၾကားရက္ ေသြးဆင္းတာ ျဖစ္တတ္ေသးတယ္။ ဆက္ဆံရင္လဲ နာမယ္။ အထဲကို ေရာဂါျပန္႔ရင္ သားအိမ္ ေဘးက အဂၤါမွန္သမွ် ေရာင္ႏိုင္တယ္။ ေဆးမကုရင္ ေယာက္်ားေရာ မိန္းမပါ ကေလးမရတာ ျဖစ္သြားတတ္တယ္။
• Cefixime 400 mg တခါတည္းေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္
• Ceftriaxone 125 mg IM ထိုးပါ။
• Ciprofloxacin 500 mg ေသာက္ပါ။
• Ofloxacin 400 mg ေသာက္ျပီး Azithromycin 1 g ဒါမွမဟုတ္ Doxycycline 100 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္ ၇ ရက္ နဲ႔တြဲပါ။

၈။ Infected IUCD ကိုယ္ဝန္တား ပစၥည္းပိုးဝင္ျခင္း
ကေလးျခားေအာင္ထည့္တဲ့ IUCD ထည့္သူ ၅% မွာ ပိုးဝင္တတ္တယ္။ ဗိုက္ေအာက္ပိုင္းေနရာ နာမယ္။ ေမြးလမ္းက တခုခု ဆင္းမယ္။ နဲနဲကိုယ္ပူမယ္။ လိင္ဆက္ဆံရင္ နာမယ္။
IUCD ျပန္ထုတ္ပါ။ Amoxicillin, Cephalosporins, Tetracycline ေပးပါ။ မရေသးရင္ Cefoxitin ဒါမွမဟုတ္ Metronidazole plus Gentamicin ဒါမွမဟုတ္ Clindamycin plus Gentamicin ထိုးေပးပါ။

၉။ PID (Pelvic Inflamatory Disease) မဆိုးတဲ့ တင္ပါးဆံုအတြင္း အဂၤါမ်ားေရာင္ျခင္း
နဲနဲဖ်ားမယ္။ လိင္ဆက္ဆံရင္နာမယ္။ ျပည္ ဒါမွမဟုတ္ ခပ္ခြ်ဲခြ်ဲဆင္းမယ္။ ဗိုက္ေအာက္ပိုင္းေနရာနာမယ္။ ေသြးျဖဴဥ အေရ အတြက္ မ်ားလာမယ္။
• Doxycycline 100 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္ ၁၀-၁၄ ရက္ကို Cefoxitin 2.0 gm IM တြဲ ထိုးပါ။
• Cefoxitin 1.0 gm ေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ Ceftriaxone 250 mg IM ဒါမွမဟုတ္ Ceftizoxime 1 gm IM ဒါမွမဟုတ္ Cefotaxime 0.5 gm IM ထိုးပါ။
• Ofloxacin 400 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္ နဲ႔ Metronidazole 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၁၄ ရက္ တြဲေပးပါ။

၁၀။ Severe PID (Pelvic Inflamatory Disease) ဆိုးတဲ့ တင္ပါးဆံုအတြင္း အဂၤါမ်ားေရာင္ျခင္း
• Doxycycline 100 mg စားေဆး၊ ဒါမွမဟုတ္ IV ထိုးေဆး၊ တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ Cefoxitin 2.0 gm IV ထိုးေဆး တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ တြဲေပးပါ။ ဒါမွမဟုတ္
• Cefotetan 2 gm IV တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၂ ရက္၊ ေနာက္ Doxycycline စားေဆး ၁၀-၁၄ ရက္၊ ဒါမွမဟုတ္
• Clindamycin 900 mg ထိုးေဆး တေန႔ ၃ ၾကိမ္ ကို Gentamicin, 1.5-2.0 mg/kg IV/IM ထိုးေဆးတြဲေပးပါ။ ေနာက္ျပီး Doxycycline 100 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္ စားေဆး ၁၀-၁၄ ရက္၊
• Clindamycin 450 mg တခါတည္းေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ Ofloxacin 400 mg IV တေန႔ ၂ ၾကိမ္ကို Metronidazole 500 mg IV ထိုးေဆး တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ဒါမွမဟုတ္ Ampicillin/Sulbactam 3 g IV ထိုးေဆး တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ Doxycycline 100 mg IV ထိုးေဆး၊ ဒါမွမဟုတ္ စားေဆး၊ တေန႔ ၂ ၾကိမ္ ဒါမွမဟုတ္
• Ciprofloxacin 200 mg IV ထိုးေဆး၊ တေန႔ ၂ ၾကိမ္ကို တြဲေပးဘို႔ Doxycycline 100 mg IV ဒါမွမဟုတ္ စားေဆး တေန႔ ၂ ၾကိမ္ နဲ႔ Metronidazole 500 mg IV ထိုးေဆး တေန႔ ၄ ၾကိမ္။

၁၁။ Trichomoniasis ထြိဳင္ကိုမိုးနပ္ ေမြးလမ္းေၾကာင္းေရာင္ျခင္း
အေနအထိုင္ခက္ၿပီး၊ အျဖဴ (အျမွဳတ္) ဆင္းမယ္။ ေမြးလမ္း၊ မိန္းမကိုယ္ နီမယ္။ စိမ္းဝါတဲ့ အနံ႕ဆိုးတဲ့ အရည္ဆင္း၊ ယားတယ္။
Vaginal Infections ေမြးလမ္းေၾကာင္းေရာင္တာက သန္႔ရွင္းေရး နည္းလို႔လည္း ျဖစ္တတ္တယ္။ ပိုးက အဝတ္စိုလိုမ်ိဳးမွာ ၁ နာရီ ေလာက္ ရွင္ေနႏိုင္လို႔ အတူသံုးမိရင္ ကူးႏိုင္တယ္။ ဖိုဆိုရင္ ယင္ဖိုေတာင္ မသန္းဘူးတဲ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ားမွာေတာင္မွ ဗက္တီးရီးယား အေရအတြက္ အေျပာင္းအလဲေၾကာင့္ ျဖစ္ရတတ္တယ္။ သန္႔ရွင္းေရး လုပ္တဲ့အခါ ေရွ႕ကေန ေနာက္ဖက္ဆီ လုပ္ပါ။ အတြင္းခံ သန္႔ေနပါေစ။ ျခည္ထည္ကိုသာ သံုးပါ။ ျဖန္းေဆးေတြ မသံုးပါနဲ႔။ ေရေမႊး၊ ဆပ္ျပာ အျပင္စားေတြ မသံုးေလနဲ႔။
Metronidazole 250 mg တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၇ ရက္။ ဒါမွမဟုတ္ 2 gm တခါတည္းေသာက္။ ဒါမွမဟုတ္ 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္ ၅ ရက္ေသာက္ပါ။

Dr. တင့္ေဆြ
26-5-2010

No comments:

Post a Comment