Thursday, April 29, 2010

ANC (Antenatal Care) ကုိယ္၀န္ေဆာင္ ေစာင့္ေရွာက္ျခင္း

ဆရာရွင့္ ကိုယ္၀န္ေဆာင္မိခင္မ်ား သိသင့္ေသာ လိုက္နာရမည့္အခ်က္မ်ားကို ေဖာ္ျပေပးပါရွင့္။ ေဖာလစ္အက္စစ္ အျပင္ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ အားေဆးမ်ားကို ကိုယ္၀န္ဘယ္ႏွစ္ပတ္တြင္ စေသာက္လို႔ရပါလဲ။ ကိုယ္၀န္ 10 ပတ္ခန္႔တြင္ scan ရိုက္လို႔ရပါသလား။ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ ျမန္မာ website e-book မ်ားကိုလည္း ေဖာ္ျပေပးပါ။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ အမိေျမရဲ႕အေ၀းမွာ ေရာက္ေနလို႔ ဆရာတို႔ကိုပဲ အားကိုးပါတယ္။

ကိုယ္၀န္ေဆာင္ အမ်ိဳးသမီးေတြ သိေစဘို႔ ဘာသာျပန္ျပီး၊ တင္ေပးၾကတာ အမ်ားၾကီး ရွိေနပါျပီ။ http://yamuna-clinic-delhi.blogspot.com/ နဲ႔ http://dts-medicaleducation.blogspot.com/ ထဲမွာလဲ စံုသေလာက္ ပါေနပါတယ္။ တိုက္ရိုက္လဲ ေမးႏိုင္ပါတယ္။ ကုိယ္၀န္ေဆာင္ေတြအတြက္ လုပ္ေပးရတာ အသက္ႏွစ္ေခ်ာင္း၊ ကုသိုယ္ ၂ ဆရတယ္ မဟုတ္လား။

ကုိယ္၀န္ေဆာင္ျပီဆိုတာနဲ႔ က်န္းမာေရးအသိနဲ႔ယွဥ္ျပီး လုပ္စရာေတြ အမ်ားၾကီးရွိတယ္။ ကုိယ္၀န္ကို အပ္ပါ။ သြားျပီး ေမြးဖြါးမယ္လို႔ ရည္ရြယ္တဲ့ ေဆးခန္း၊ ေမြးခန္း၊ ေဆးရံုေတြမွာ အပ္တာက ပိုေကာင္းတယ္။ ANC (Antenatal Care) ေခၚတဲ့ ကုိယ္၀န္ေဆာင္ ေစာင့္ေရွာက္ျခင္းမွာ ဘာေတြလုပ္ရမယ္ဆိုတာ တိတိက်က် ရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ အေသးစိတ္ လုပ္ပါလိမ့္မယ္။ အေသး မစိတ္ႏိုင္ရင္လဲ အစိုးရိမ္ မၾကီးပါနဲ႔။ ေတာနယ္ေတြမွာ လက္သည္ေတာင္မပါဘဲ ေမြးႏိုင္ၾကေသးတယ္။ တေယာက္နဲ႔တေယာက္ အေတာ္ေတာ့ မတူၾကဘူး။

ANC ဆိုတာ မိခင္ေလာင္းရဲ႕ ကုိယ္က်န္းမာေရး၊ စိတ္ခ်မ္းသာေရးအျပင္၊ ကေလးအတြက္ပါ လိုတာေတြကို စစ္ေဆး၊ ေဆာင္ရြက္ေပးတာပါ။ အရင္ဆံုး ကိုယ္၀န္ရွိေနတာ ေသျခာေအာင္လုပ္တာနဲ႔ စပါတယ္။ သေႏၶစတည္ျပီး၊ ၂ ပါတ္ဆိုရင္ ဆီးစစ္လို႔ရျပီ။ တခ်ိဳ႕နည္းေတြက ဒီထက္ေတာင္ ေစာျပီး စမ္းလို႔ရေသးတယ္။ စိတ္၀င္စားဘို႔ေကာင္းတာက ဒီနည္းဟာ သေႏၶသားရွိ-မရွိစမ္းတာ မဟုတ္ဘဲ၊ အခ်င္း ျဖစ္ေနျပီ ဆိုတာကို စမ္းတာျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္ဆံုး ရာသီလာခဲ့တဲ့လက ပဌမဆံုး ေသြးဆင္းတဲ့ရက္ကို မွတ္ပါ။ LMP ေခၚတယ္။ ဒီရက္ထဲကို ၉ လ နဲ႔ ၇ ရက္ ထည့္ေပါင္းတာနဲ႔ EDD ေမြးမဲ့ရက္ကို တြက္ယူႏိုင္တယ္။ ေပ်ာ္စရာ တမ်ိဳးေပါ့။ Ultrasound လုပ္ရင္ေတာ့ Report မွာ ကိုယ္၀န္က Weeks ဘယ္ေလာက္ နဲ႔ Days ဘယ္ေလာက္ရွိျပီလို႔ ေရးၾကတယ္။ သြားရိုက္တဲ့ ရက္ထဲကေန အဲဒါကို ျပန္ႏုတ္ေတာ့ ကိုယ္၀န္စရွိတဲ့ရက္ LMP ကို ရတယ္။ Week ကို (၄ ပါတ္ ၁ လ) လျပန္ ဖြဲ႔ျပီးမွ အေပါင္း-အႏုတ္ လုပ္ရတယ္။ အလုပ္သင္ ဆရာမေတြအတြက္ေတာ့ သခ်ၤာပညာ စမ္းသလိုဘဲ။ သူတို႔ချမာ အေတာ္ ေခါင္းရႈတ္ၾကရွာတယ္။ ကိုယ့္မွတ္ရက္နဲ႔ တြက္တာနဲ႔ (အာလ္ထြာ-ေဆာင္း) ရက္နဲ႔ တြက္တာ မတူျဖစ္ေနတတ္တယ္။ ကိစၥမရွိဘူး။ ဘယ္လိုတြက္တြက္ ေရွ႕ ၂ ပါတ္၊ ေနာက္ ၂ ပါတ္ လြဲတတ္တယ္။ ကြ်န္ေတာ့္ ဒုကၡသည္ေဆးခန္းေလးမွာ ၁၂၁ ေယာက္ ေမြးတဲ့အထဲက ရက္အတိအက် ေမြးသြားတာ ၃ ေယာက္နဲ႔ ၁ ရက္ထဲကပ္လြဲတာ ၄ ေယာက္ဘဲ ရွိတယ္။

ကိုယ္၀န္အပ္ျပီး ေနာက္ဘယ္ေတာ့ ျပန္လာေနရမလဲဆိုတာက ျမန္မာျပည္မွာေတာ့ ကုိယ္၀န္ ၉ လကုိ ၃ ပိုင္းျခားျပီး၊ ပဌမ ၃ လမွာ ၁ လ ၁ ခါ၊ ဒုတိယ ၃ လမွာ ၂ ပါတ္ ၁ ခါ၊ ေနာက္ဆံုး ၃ လမွာ ၁ ပါတ္ ၁ ခါ ေခၚေလ့ ရွိတယ္။ ထူးျခားရင္လဲ အခ်ိန္မေရြး လာဘို႔မွာတယ္။ ထူးတယ္ဆိုတာေတြက ကုိယ္၀န္ႏုခ်ိန္မွာ ဆီးေအာင့္တတ္တယ္။ ပ်က္က်တတ္တယ္။ ကိုယ္၀န္ေဆာင္စ လကၡဏာေတြ ဆိုးတာျဖစ္တတ္တယ္။ ေသြဖိအား အထက္က ၁၀၀ မျပည့္ရင္ ဗီတာမင္ပါတဲ့ Drip သြင္းေပးတာ ေကာင္းတယ္။ ကိုယ္၀န္ေနာက္ပိုင္းမွာ ေစာေမြးတာ၊ ခါးနာတာ၊ တမ်ိဳးမ်ိဳး (အရည္၊ ေသြး) ဆင္းတာ စသျဖင့္ ျဖစ္တတ္တယ္။

ကိုယ္၀န္ေဆာင္ အားေဆးေတြကို ေစာျပီးေသာက္ႏိုင္ေလ ေကာင္းေလပါ။ ဒါေပမဲ့ ကုိယ္၀န္ရင့္လာရင္ ပိုလိုလာတယ္။ အမ်ိဳးသမီးတိုင္း ေယာက္်ားေတြထက္ ပိုလိုတာက သိတဲ့အတိုင္း သံဓါတ္နဲ႔ ေဖါလစ္အက္စစ္ ျဖစ္တယ္။ လူတိုင္း ေသာက္ရင္ ေကာင္းတဲ့ ဗီတာမင္ ဘီ အျပင္ေပါ့။ ထပ္လိုေသးတာက (ကယ္လ္စီယံ)။ ေဆးကုပၼဏီေတြကလဲ ေရာင္းေကာင္းေအာင္ ေဆးအမ်ိဳးမ်ိဳးကို ေၾကာ္ညာေကာင္းေကာင္းနဲ႔ ထုတ္တယ္။ သံဓါတ္ေဆးကို ျမန္မာျပည္မွာ (ယူနီဆက္ပ္) ကေန အလကားေ၀တယ္။ တကမၻာလံုး ေ၀ရတာမို႔ ေစ်းခ်ိဳခ်ိဳ ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ရတယ္။ ဗူးခြံရိုးရိုး၊ ေဆးကို သၾကားအုပ္ မထားတာမ်ိဳး။ သံေခ်းနံ႔ေတာ့ ရတာေပါ့။ အမွန္က ေကာင္းပါတယ္။ “ေထာပတ္ေကာင္း စေလာင္းႏွင့္တည္” ဆိုသလို အေကာင္းကုိ ဘာနဲ႔ ထည့္ထည့္ ေကာင္းတာဘဲေပါ့။ သံဓါတ္ကို ေဆးရည္လုပ္၊ ဗူးလွလွနဲ႔ထည့္ ေရာင္းေတာ့ ေစ်းၾကီးသြားေရာ။ တခါတည္းျပီးေအာင္ သံဓါတ္ေရာ၊ ဗီတာမင္ပါ ေရာထုတ္တာလဲ အၾကံေကာင္းပါတယ္။ ဗီတာမင္ ဘီ နဲ႔ စီ ေရာေလ့ရွိတယ္။ အခုထုတ္ေသးလားမသိဘူး။ (ဘီပီအိုင္) ကေန Furamin BC ထုတ္တယ္။ Prenatal capsule ဆိုျပီးလဲ ထုတ္တယ္။ ဘယ္ေဆးမဆို ထုတ္လုပ္တဲ့ ေဆးကုပၼဏီနာမည္ရွိတာကို ေရြးေစခ်င္တယ္။ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံေတြက လူလည္ၾကီးမ်ားဟာ နာမည္ရွိျပီးသား ေဆးေတြကို ပံုမွားရိုက္ေနၾကတယ္။ ကိုယ့္တိုင္းျပည္က ညံ့ေနေသးေတာ့ ခံေနၾကရတာေပါ့ဗ်ာ။

သံဓါတ္က ၀မ္းခ်ဳပ္ေစတတ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ေသာက္ရမွာပါ။ ၀မ္းခ်ဳပ္ရင္ တျခား၀မ္းႏုတ္ေဆးေတြထက္ ၀မ္းေျပာ့ေဆးမ်ိဳးက ပိုသင့္တယ္။ Milk/Cream of Magnesia ဆိုတာ ဇြန္းၾကီး ၂ ဇြန္း၊ ညမအိပ္ခင္ ေသာက္ရတယ္။ ေရ၊ အရည္ မ်ားမ်ား ေသာက္။ အသီးအရြက္၊ အသီးအႏွံ မ်ားမ်ားစားေပးပါ။ မန္က်ီးမွည့္ေဖ်ာ္ရည္၊ သေဘၤာသီးမွည့္ မွီ၀ဲပါ။ မိခင္ေလာင္း တဦးခ်င္း မတူတာေတြလဲ ရွိတတ္ေသးတယ္။ သူမ်ားထက္ ဗီတာမင္ ဘီ ၁၊ ၂၊ ေအ နည္းေနတာ။ ေနာက္ တျခားေရာဂါ တခုခု ရွိေနတာ။ ေသြးတိုး၊ ႏွလံုး၊ ဆီးခ်ိဳ၊ ပန္းနာ စသျဖင့္ေပါ့။ သံဓါတ္နည္းလြန္းေနရင္ ပါးစပ္က မေသာက္ခ်င္ရင္ သံဓါတ္ ထိုးေဆး ထိုးပါ။ နားလည္တဲ့သူ ထိုးပါေစ။ ဒီေဆးက အပ္မေသး-မတိုတာနဲ႔ တင္ပါးမွာ ခပ္နက္နက္ထိုး၊ ေဆးသြင္းျပီး အပ္ျပန္ႏုတ္ရင္ ေစာင္းႏုတ္ရတယ္။ မေျခရဘူး။ ေဆးထိုးတဲ့ေနရာ မဲသြားမွာစိုးလို႔။

ဗိုက္လာအပ္ရင္ လုပ္ေပးမွာေလးေတြ ေျပာပါအံုးမယ္။ အေထြေထြစစ္ေဆးျခင္းဆိုတဲ့ ကုိယ္အေလးခ်ိန္၊ အရပ္၊ ေသြးဖိအား တိုင္းတာေတြနဲ႔ ႏွလံုး၊ အဆုပ္ နားေထာင္တာေတြ လုပ္ပါမယ္။ သိတဲ့အတိုင္း အရပ္ပုရင္ ခက္တတ္တယ္။ သိပ္မစိုးရိမ္နဲ႔ အရပ္မရွည္၊ အသက္ငယ္ငယ္နဲ႔ လြယ္လြယ္ေမြးတာေတြ ရွိတာဘဲ။ ကုိယ္၀န္ရင့္လာလို႔ Doppler နဲ႔ စမ္းရင္ ေမြးလာမဲ့ သူ႔ကေလး ႏွလံုးခုန္သံကို ၾကားရလို႔ မိခင္ေလာင္းမွာ ပီတိေတြျဖာေနတာ သိပ္သေဘာက်ဘို႔ ေကာင္းလွတယ္။

ေသျခာေပါက္ ဗိုက္စမ္းေပးမယ္။ ဆီးစပ္ရိုး အထက္မွာ စျပီး စမ္းလို႔ရရင္ ကုိယ္၀န္က ၁၂ ပါတ္ရွိေနျပီ။ ခ်က္ေအာက္နားဆို ၂၀ ပါတ္၊ ခ်က္အထက္နားရွိေနရင္ ၂၂ ပါတ္။ ရင္ေခါင္းဆိုက္တယ္လို႔ေခၚၾကတဲ့ အျမင့္ဆံုးဆိုတာ ၃၈ ပါတ္။ ေမြးမွာက ၄၀ ပါတ္။ ကေလးေခါင္းက ေအာက္ဆင္းလာလို႔ နိမ့္လာတာပါ။ ၂၀ ပါတ္ဆိုရင္ ကေလးလႈတ္တာ သိမယ္။ မၾကာခင္ အဲဒီ ပုဂၢိဳလ္ေလးက မေအဗိုက္ကို ကန္အံုးမယ္။ ကုိယ့္ကေလးေၾကာင့္ နာရတာကို ျပံဳးေနတတ္တာ မိခင္ေမတၱာ။

ေသြးစစ္တာမွာ A, B, AB, O ေသြးအုပ္စု၊ Rh factor နဲ႔ Hb ျဖစ္တယ္။ မိခင္က Rh-negative ျဖစ္ေနရင္ ကေလးနဲ႔သင့္-မသင့္ စစ္ရပါမယ္။ ေသြးအား နည္းေန-မေနဆိုတာ Hb အနည္းအမ်ားနဲ႔ သိေစတယ္။ VDRL for Syphilis ဆစ္ဖလစ္၊ Hepatitis B ဘီပိုး နဲ႔ HIV ရွိ-မရွိေတြလဲ စမ္းရမယ္။ တခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံေတြမွာ German measles ကိုလည္း စစ္တယ္။

ဆီးစစ္တာက ၂ မ်ိဳးပါ။ ကိုယ္၀န္ေဆာင္စမွာ ဆီးထဲ Albumin ပါေနတတ္တယ္။ ဆီးလမ္းပိုး၀င္ရင္လဲ ပါတယ္။ ေဆးေသာက္ ေပ်ာက္တာပါ။ ဆီးခ်ိဳရွိ-မရွိ စမ္းရေသးတယ္။ ဆီးခ်ိဳရင္ ကေလးထြားတတ္တယ္။

Ultrasound Scan ကို ကိုယ္၀န္ႏုတံုး ၁ ခါနဲ႔ ရင့္ေတာ့ ၁ ခါ ရိုက္တာ ေကာင္းတယ္။ အစားအမ်ားၾကီး မစားဘဲ၊ ေရအမ်ားၾကီး ေသာက္သြားပါ။ ေအာက္ပိုင္း အ၀တ္အစား ခြ်တ္လို႔ လြယ္တာ ၀တ္သြားပါ။ ကိုယ္၀န္ရွိတာကို ၅ ပါတ္ ကတည္းက Scan မွာ သိႏိုင္ျပီ။ ၇ ပါတ္မွာ ႏွလံုးအလုပ္လုပ္ေနတာေသျခာျပီ။ ၅ လ (၂၀ ပါတ္)က်မွ ကေလးအဂၤါ ခ်ိဳ႔ယြင္းမႈ ရွိ-မရွိကုိ စစ္ေဆးတာေကာင္းတယ္။ ေနာက္ သိခ်င္တာက သားအိမ္ထဲမဟုတ္ဘဲ သေႏၶတည္ေနတာလား။ ကိုယ္၀န္ ၆ ပါတ္ကတည္းက သိႏိုင္တယ္။ အမႊာဆိုတာလဲ သိမယ္။ ေရမႊာရည္ အနည္း-အမ်ား၊ ေဒါင္လိုက္၊ ကန္႔လန္႔။

ကုိယ္၀န္ေနာက္ပိုင္းမွ ရိုက္ရင္ အေရးၾကီးတဲ့အခ်က္ ၂ ခုသိမယ္။ အခ်င္းေနရာနဲ႔ ကေလးက ေျခကဖြါး ျဖစ္-မျဖစ္ သိဘို႔ ျဖစ္တယ္။ ၉၀% ေက်ာ္ ကိုယ္၀န္ေတြက ကေလးဟာ ေခါင္းက ေအာက္မွာ။ မဟုတ္ရင္ တင္ပါးဆံုျပဳေနတတ္တယ္။ ေစာေစာ ရိုက္တံုးက တင္ပါးဆံုျဖစ္ေနေပမဲ့ ကေလးဟာ သူ႔ဖါသာသူ လွည့္သြားတတ္တယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ Scan ကို ေစာေစာရိုက္ထားရင္ ေနာက္ ထပ္ရိုက္တာ ေကာင္းတယ္။ တင္ပါးဆံုျပဳဆိုရင္ လွည့္ေပးဘို႔ လိုခ်င္လိုမယ္၊ ေမြးရင္လဲ ပိုျပီး ဂရူစိုက္ရမယ္။ ေနာက္တခ်က္က အခ်င္းဟာ ပံုမွန္ဆိုရင္ သားအိမ္အ၀နဲ႔ ေ၀းရတယ္။ နီးတာနဲ႔ ဖံုးေနတာဆိုရင္ ေသျခာေပါက္ ဗိုက္ခြဲေမြးရမယ္။ Scan ရဲ႕ေက်းဇူးဘဲ။

ကိုယ္၀န္ေဆာင္တံုး ATT ေမးခိုင္ကာကြယ္ေဆး ၂ ခါကို တခါနဲ႔တခါ ၁ လျခာျပီး ထိုးထားပါ။ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေနတံုး မေသာက္သင့္တဲ့ေဆးေတြလဲရွိတယ္။

ေအာက္မွာ ေရးတာေတြက ေဆးခန္းအကူ ဆရာမေတြကို သင္ေပးရတာေတြပါ။ နားနားေနေန ဖတ္ၾကည့္ေပါ့။ အထဲက ရင္ေသြးကေလးလဲ နားေထာင္ေနလိမ့္မယ္။ နားနီးေတာ့ သူၾကီးလာရင္ ဆရာ၀န္ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္လာမွာေပါ့။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၉-၃-၂၀၁၀

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စ လကၡဏာမ်ား Morning sickness
ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ ၇ဝ-၈၅% ျဖစ္တတ္။ ပ်ိဳ႔-အန္ျခင္း၊ ရင္သားနာျခင္း၊ အစာအိမ္ျပႆနာေပးျခင္း၊ အားယုတ္ျခင္း၊ မၾကာ ခဏ ဆီးသြားျခင္း၊ ေမာပမ္းျခင္း၊ ေသြးအနည္းငယ္ ဆင္းျခင္း၊ ယခင္ကထက္ အားအင္ျပည့္၊ အေလးခ်ိန္ တိုးလာမည္။ အေနအထိုင္ ခက္ခဲလာမည္။ အေရျပားေျပာင္းလဲမႈမ်ားရွိမည္၊ သြင္ျပင္လကၡဏာမ်ား ႏွင့္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာလည္း ေျပာင္း လာသည္။
Hyperemesis Gravidarum ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ အလြန္အႀကြံ အန္ျခင္း။ ဆိုး႐ြားသည္။ ၾကာလ်င္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ေလွ်ာ့၊ အာဟာရနည္း၊ ဓါတ္ဆား အခ်ိဳးအဆ ေျပာင္းလဲျခင္းတို႔ ျဖစ္လာႏိုင္သည္။ ကိုယ္ဝန္ ၈-၁၂ ပတ္မွာ အျဖစ္မ်ားသည္။ အနားယူပါ။ အစာကို နည္းနည္းႏွင့္ အႀကိမ္ခြဲစားပါ။ ပ႐ိုတင္းမ်ားမ်ား စားသင့္ၿပီး၊ အဆီႏွင့္အစပ္ ေလွ်ာ့သင့္သည္။ DNS/NS/RL သြင္းေပးဘို႔ လိုႏိုင္သည္။ ORS ေသာက္ပါ။ ဂလူးကို႔စ္၊ ဗီတာမင္ B 1, B 6, မဂၢနီဆီယမ္ ေပးရမည္။
အအန္သက္သာရန္ Doxylamine 10 mg ႏွင့္ Vitamin B6 10 mg ေရာေပးသင့္သည္။ Promethazine 12.5-25 mg ကို ၄ နာရီျခား၊ Prochlorperazine 25 mg ကို စအိုမွ ၁၂ နာရီျခားေပးႏိုင္သည္။ Meclizine, Dimenhydrinate, Metoclo-pramide တို႔ကိုလည္း ေပးႏိုင္သည္။ ဂ်င္း(ခ်င္း) Ginger capsules of 250 mg taken 4 QID လည္း ေကာင္းသည္။
ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ ခံစားရမႈမ်ားအား ကုသေပးျခင္း
• ခါးနာျခင္း၊ အေနအထား ေျပာင္းေပးပါ။ ခြါျမင့္ဖိနပ္ မစီးရ။ အေလးအပင္မ မရ။ ခါးကုန္း၍မ မရ။ မလုပ္ရ။ ေျခေထာက္အား အျမင့္တြင္တင္၍ နားပါ။ ဒူးေကြး၍ ေဘးတဖက္ လွည့္အိပ္ပါ။ ေပါင္ျခားထဲ တခုခုခံထားပါ။ ခါးကို အပူ-အေအး တင္ေပးပါ။ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ပါ။
• အသက္႐ွဴခက္ခဲျခင္း၊ ခါးမတ္မတ္ ထိုင္ပါ။ အိပ္လ်င္ ခပ္မတ္မတ္ အိပ္ပါ။ အသက္႐ွဴေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ပါ။
• ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္း၊ ေရ-အရည္မ်ားမ်ား ေသာက္ပါ။ အသီးအႏွံမ်ားမ်ား စားပါ။ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ပါ။ လမ္းေလွ်ာက္ပါ။
• ႂကြက္သားနာျခင္း၊ (ကယ္လ္စီယမ္) ေဆးစားပါ။ လႈပ္ရွားလ်င္ သက္သက္သာသာလုပ္ပါ။
• အအိပ္ပ်က္ျခင္း၊ မအိပ္မီ ေရေႏြးျဖင့္ ေရခ်ိဳးပါ။ နားနားေနေနေန ထိုင္ပါ။
• အစာမေၾကျဖစ္ျခင္း၊ တေန႔ ၅-၆ ႀကိမ္ အစာနည္းနည္းခ်င္း စားပါ။ ေလထတတ္သည့္ အစားေရွာင္ပါ။ ဆိုဒါ-အင္တီအက္စစ္ေဆး မစားရ။ အစားစားစဥ္ ခပ္မတ္မတ္ထိုင္စားပါ။ စားၿပီးၿပီးခ်င္း မအိပ္ရ။ အစားစားၿပီး ၂ နာရီ အတြင္း ေလ့က်င့္ခန္းမလုပ္ရ။
• ပ်ိဳ႔-အန္ျခင္း၊ အိပ္ရာထ ထခ်င္း ဘီစကစ္။ ေပါင္မံု႔ကင္စားပါ။ အိပ္ရာထလ်င္ ခ်က္ခ်င္း အိပ္ရာကမဆင္းရ။ မႀကိဳက္သည့္ အနံ႔အသက္ ေရွာင္ပါ။ အန္တာမ်ားက ဆရာဝန္ျပပါ။
• Varicose veins ေသြးျပန္ေၾကာထံုးျခင္း၊ ေျခေထာက္ ျမွင့္ထားပါ။ လွဲေနပါ။ အၾကာႀကီး မရပ္-မသြားရ။ ေျခအိပ္-ဖိနပ္ အၾကပ္ မစီးရ။ အထူးလုပ္သားသည့္ ေျခအိပ္သံုးပါ။ အျမဲထိုင္မေနရ။
• ေဖါေရာင္ျခင္း၊ ေျခေထာက္ ျမွင့္ထားပါ။ ဘယ္ဘက္ေစာင္း အိပ္ပါ။ ဆားေလွ်ာ့စားပါ။
• ရင္သား ႀကီးထြားလာမည္၊ နာမည္၊ တင္းမည္။ Nipple ထိပ္ဖ်ား အေရာင္ ရင့္လာမည္။ ထိပ္ဖ်ားဝင္ေနပါက ဆြဲထုတ္ေပးပါ။ ေရခ်ိဳးစဥ္ ႏို႔ထိပ္ဝကို သန္႔ရွင္းေပးပါ။ Areola ေခၚ ႏို႔သီးေဘးမွ အေရာင္ညိဳအဝိုင္းတြင္ ဘဲ-ငန္း အေရျပားလို အသီးလံုးေလးမ်ား ေပၚလာမည္။ ရင္သားတြင္ အလံုး-အႀကိတ္ ရွိ-မရွိ စစ္ေဆးပါ။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ ေစာင့္ေရွာက္ျခင္း၊ Antenatal Care (ANC) Prenatal care
မိခင္ေလာင္းတိုင္းအား သာမန္အားျဖင့္ ရက္သတၲ ၄ ပါတ္မွ ၂၈ ပါတ္ အတြင္း တလတႀကိမ္။ ၂၈ ပါတ္ မွ ၃၆ ပါတ္ အတြင္း တလ ၂ ႀကိမ္၊ ၃၆ ပါတ္ မွ ေမြးသည္အထိ တပါတ္တႀကိမ္၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ ေစာင့္ေရွာက္ျခင္း ANC လုပ္ေပးရ မည္။ ကိုယ္ဝန္ႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ အသိပညာေပးရမည္။ Body weight အေလးခ်ိန္၊ Blood pressure ေသြးဖိအား တိုင္းပါ။ ကေလးအေနအထားႏွင့္ ႀကီးထြားမႈမ်ား မွတ္တမ္းတင္ပါ။ ကေလးႏွလံုးခုန္သံ။ Fetal Heart Sound (FHS) နားေထာင္ပါ။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ အားေဆးမ်ားေပးပါ။ ဆီး၊ ေသြး၊ စစ္ပါ။
ANC မွတ္တမ္းတင္ျခင္း။ ကိုယ္ဝန္ရွိဘူးသမွ် အေရအတြက္ကို G ဟု၎၊ အရွင္ေမြးသမွ်ကို P ဟု၎ ေရးမွတ္ရသည္။ Primigravida သားဦး ကိုယ္ဝန္ကုိ G 1 ဟု မွတ္ၿပီး၊ ေနာက္ကုိယ္ဝန္တိုင္းကို G 1, G 2 စသည္ ေခၚသြားသည္။ တခါမွ မေမြးဖူးလ်င္ P 0 ဟုမွတ္ပါ။ ကိုယ္ဝန္ရွိတိုင္း ကေလးအေကာင္း ေမြးခ်င္မွေမြးမည္။ ပ်က္တတ္သည္။ ကိုယ္ဝန္ပ်က္သည့္ အေရအတြက္ကို P ၏ ေနာက္က အေပါင္းလကၡဏာျဖင့္ ေရးသည္။ ဥပမာ G 3, P 1+1 ဆိုသည္မွာ တတိယကိုယ္ဝန္ ရွိၿပီး၊ ၁ ခါ အေကာင္းေမြး၍ ၁ ခါ ကိုယ္ဝန္ပ်က္ဘူး။
ေနာက္ဆံုးရာသီေပၚခဲ့သည့္ေန႔ Last Menstrual Period (LMP) ေနာက္ဆံုး ေသြးဆင္းေသာလတြင္ ပဌမဆံုး စလာသည့္ ေန႔ကိုယူပါ။ ေမြးဖြားမည့္ရက္ Expected Due Date (EDD) တြက္ပါ။ LMP ထဲသို႔ ၉ လႏွင့္ ၇ ရက္ ေပါင္းထည့္ပါက EDD ရသည္။ EDD ၏ ေရွ႔-ေနာက္ ၂ ပါတ္အတြင္း ေမြးႏိုင္သည္။ သာမန္အားျဖင့္ ေနာက္ဆံုး ရာသီေပၚအၿပီး ရက္ေပါင္း ၂၈ဝ သို႔မဟုတ္ ရက္သတၲပါတ္ ၄ဝ ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ (၃၇-၄၂) ပါတ္လည္း ျဖစ္ႏိုင္သည္။ ကုိယ္ဝန္ေဆာင္ မွတ္တမ္း ေရး မွတ္ရာတြင္ ၁ ပါတ္ = ၇ ရက္၊ တလ = ၄ ပါတ္၊ တလ = ၃ဝ ရက္၊ ျဖင့္သာ တြက္ယူပါ။
ဓါတ္ခြဲစမ္းသပ္ျခင္းမ်ား ေအာက္ပါတို႔ကို ကုိယ္ဝန္ေဆာင္အားလံုး စစ္ေဆးရမည္။
• Blood grouping (A, B, AB, or O)
• Rh factor
• Hemoglobin (Hb)
• Hepatitis B virus
• Urine Sugar
• Urine Albumin
• (STDs, STIs) VDRL
• Ultrasound
ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ ေပးရမည့္ ေဆးမ်ား
Anti Tetanus Toxoid (ATT) တလျခားၿပီး၊ မေမြးမီ ၂ ခါထိုးၿပီး ျဖစ္ေစရမည္။ Iron သံဓါတ္၊ Folic acid ေဖါလစ္-အက္စစ္၊ ဗီတာမင္ ဘီအုပ္စု၊ Calcium ကယ္လ္စီယမ္၊ ဗီတာမင္ B 12
ဘာ့ေၾကာင့္ အေလးခ်ိန္ တိုးလာသသနည္း
မိခင္၏အာဟာရမ်ား = ၇ ေပါင္
တိုးလာေသာအေရ၏အေလးခ်ိန္ = ၄ ေပါင္
တိုးလာေသာေသြး၏အေလးခ်ိန္ = ၄ ေပါင္
တိုးလာေသာႏို႔ = ၂ ေပါင္
ႀကီးလာေသာသားအိမ္ = ၂ ေပါင္
ကေလး၏အေလးခ်ိန္ = ၇႔၅ ေပါင္
ေရႁမႊာေရ = ၂ ေပါင္
အခ်င္း၏အေလးခ်ိန္ = ၁႔၅ ေပါင္
စုစုေပါင္း တိုးသည့္အေလးခ်ိန္ = ၃ဝ ေပါင္

ကိုယ္၀န္ေဆာင္စဥ္ မေသာက္သင့္တဲ့ေဆးမ်ား။ Arbor vitae, Beth root, Black cohosh, Blue cohosh, Cascara, Chaste tree berry, Chinese angelica (Dong Quai), Cinchona, Cotton root bark, Feverfew, Ginseng, Golden seal, Juniper, Kava kava, Licorice, Meadow saffron, Pennyroyal, Poke root, Rue, Sage, ေပြးကိုင္း Senna, Tansy, White peony, Wormwood, Yarrow, Yellow dock, Vitamin A (large doses)
၀က္ျခံေပ်ာက္ေဆး၊ Isotretinoin (Accutane) and Etretinate (Tegison)
အတက္ေပ်ာက္ေဆး၊ Phenytoin (Dilantin) and Carbamezapine (Tegretol)
အမူးေပ်ာက္ေဆး၊ Ergotamine and Methysergide
အကိုက္အခဲ-အနာေပ်ာက္ေဆးမ်ား၊ Aspirin, ibuprofen, and other (NSAIDs)
ေသြးမခဲေဆးမ်ား၊ Anticoagulant drugs
ပဋိဇီဝေဆးမ်ား၊ Azithromycin, Zithromax, Zmax, Zathrin, Erythromycin, Clarithromycin
ဝမ္းပ်က္ျခင္း၊ ခရီးသြားဝမ္းပ်က္ျခင္း၊ ဝမ္းကိုက္ျခင္းအတြက္ေဆး၊ Furazolidone
အေရာင္ေလွ်ာ့၊ နီျခင္းကိုသက္သာ၊ (အလာဂ်ီ) ျဖစ္ျခင္းကို သက္သာေစသည့္ေဆး၊ Prednisolone

Read more...

Wednesday, April 28, 2010

Dryness of Vagina ဟိုေနရာမွာ ေျခာက္ေနတာ

အသက္ ၁၈ ႏွစ္ျပည့္မွ ဖတ္ပါ (၁၃)
“ဆရာခင္ဗ်ား ကၽြန္ေတာ္ မႏွစ္ကမွ အိမ္ေထာင္ျပဳထားတဲ့ အိမ္ေထာင္သည္ တစ္ဦးျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးနဲ႔ အတူေနတဲ့ အခ်ိန္တုိင္း အႀကိမ္ေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ားမွာ အမ်ိဳးသမီးရဲ႕ အဂၤါဟာ အစပိုင္းခဏမွာ ေသြ႔ေျခာက္ေနတတ္ပါတယ္။ အတူေနခ်ိန္ အစပိုင္းဆို သူေရာ ကၽြန္ေတာ္ပါ နာက်င္ၿပီး၊ သက္ေတာင့္သက္သာ မရွိျဖစ္ရပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ စိုစြတ္လာေပမယ့္ အျပင္ခဏ ထုတ္မိရင္ ခ်က္ျခင္းလိုလို ျပန္ေျခာက္သြားတတ္ပါတယ္။ ဘာ့ေၾကာင့္ ဒီလိုျဖစ္ရတယ္၊ ဒီ အခက္အခဲကို ဘယ္လို ေျဖရွင္းသင့္တယ္ဆိုတာ လမ္းညႊန္အႀကံေပးပါဦးဆရာ။”

KY Jelly ကုိသံုးပါ။ Johnson & Johnson ကေန ထုတ္တယ္။ ေရအေျခခံ Lubricant ျဖစ္လို႔ ေဆးရင္လဲ လြယ္တယ္။ (ကြန္ဒြန္) ကိုလဲ မထိခိုက္ေစပါ။ Vaseline (Petroleum Jelly) လို ဆီပါတာမ်ိဳးက (ကြန္ဒြန္)ကို ထိခိုက္ႏိုင္တယ္။ ဆပ္ျပာနဲ႔ ေဆးမွရတယ္။ အိမ္သံုးဆီတခုခု သံုးတာက သံုးလို႔ရေပမဲ့၊ မသန္႔ရင္ မိႈေရာဂါ ၀င္တတ္တယ္။ KY Jelly က ဘာ အႏၱရာယ္မွ မရွိပါ။ နာမည္ အမ်ိဳးမ်ိဳးေတာ့ ရွိႏိုင္တယ္။ Tube, Cream, Liquid အမ်ိဳးမ်ိဳး အတူတူဘဲ။

“ကၽြန္ေတာ္က အသက္ ၃၀၊ ကၽြန္ေတာ့္ အမ်ိဳးသမီးက ၂၉ ႏွစ္ပါ။ အခုလို ကိစၥမ်ိဳးက အသက္အရြယ္မေရြး ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထ ရွိပါသလား။ ျဖစ္တတ္တယ္ဆိုရင္ ဘာေၾကာင့္ ျဖစ္တတ္တယ္ဆိုတာေလးလဲ သိပါရေစ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ (ဂ်ယ္လီ) ကို သုံးရင္ (ကြန္ဒြန္) မပါပဲ၊ သုံးဖို႔ သင့္-မသင့္ လမ္းညႊန္ေပးပါဦး ဆရာ။”

ေမြးလမ္းေၾကာင္း ေျခာက္ေနျခင္း Dryness of Vagina က အမ်ားအားျဖင့္ အသက္ ၄၅ ေက်ာ္ Menopause ေသြးဆံုးရင္ ေသခ်ာေပါက္ ျဖစ္တယ္။ က်န္အရြယ္ေတြမွာက ရွိေတာ့ ရွိတယ္ ရွားတယ္။ Estrogen ေခၚတဲ့ မ-ေဟာ္မုန္း နည္းသြားလို႔ပါ။ ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ အေျခခံ ေရာဂါေတြလဲရွိတယ္။ Hypothyroidism လည္ပင္း-သိုင္းရြိဳက္ ေဟာ္မုန္း နည္းေရာဂါ နဲ႔ Vaginitis (ဗဂ်ိဳင္းနား) ေရာင္တာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ အစိုဓါတ္ဟာ ဆီးခ်ိဳရွိရင္လဲ နည္းတယ္။ ဘာလို႔ ျဖစ္ရမွန္း မသိတာလဲ ရွိပါတယ္။

Vaginitis ကေတာ့ STD/STI လိင္ကတဆင့္ကူးစက္ေရာဂါ တခုခုေၾကာင့္ပါ။ ေဆးကုလို႔ လြယ္ပါတယ္။ Hypothyroidism ရဲ႕ ေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့ အားယုတ္တာ၊ စိတ္ဓါတ္က်တာ၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ (အနည္းငယ္) တိုးတာ၊ အေအးဒဏ္ မခံႏိုင္တာ၊ အိပ္ခ်င္စိတ္ ကဲေနတာ၊ အသားအေရ ေျခာက္တာ၊ ၀မ္းခ်ဳပ္တာ၊ ၾကြက္သားနာတာ၊ (ကိုလက္စေထာ) မ်ားတာ၊ စိတ္အာရံုစိုက္မႈ နည္းလာတာ နဲ႔ ေျခေထာက္ေရာင္တာတို႔ ျဖစ္တယ္။

ဒီစာမ်ိဳး ေရးရတာက ေခါင္းစဥ္တခုကို တတ္ႏိုင္သေလာက္ ျပည့္စံုေအာင္ေရးမွ ျဖစ္တာ။ လူ တေထာင္ တေယာက္၊ တေသာင္း တေယာက္ ျဖစ္ႏိုင္တာလဲ မခ်န္ရဘူး။ ဖတ္တဲ့သူက ပိုလို႔ေတာင္ သတိထားသင့္တယ္။ စာဖတ္ရင္း လည္ပင္း စမ္းေနသူလဲ ရွိႏိုင္တယ္။ အစိုးရိမ္ မၾကီးေစခ်င္ပါ။ လကၡဏာေတြဆိုလဲ ေသးေသးဖြဲဖြဲလဲ ပါရတာ။ ေရးတဲ့ထဲမွာ ၀မ္းခ်ဳပ္တာတခု ပါေနတာမို႔ ဖတ္တဲ့သူက တရက္ေလာက္ Bathroom မသြားရင္ကို ငါ့မွာ ဒါျဖစ္သလား သြားထင္မိမွာ စိုးရေသးတယ္။ ပညာနဲ႔ ဆင္ျခင္ပါေလ။

အရြယ္ရွိစဥ္မွာ (ဗဂ်ိဳင္းနား) ကို ဖံုးထားတဲ့ အေရျပားဟာ ျပည့္ေဖါင္း၊ နီရဲ (ပန္းရင့္ေရာင္)၊ ရွိျပီး၊ အျမဲလို စိုစြပ္ေနတယ္။ ၾကံဳ႕ႏိုင္-ဆန္႔ႏိုင္တယ္။ လိင္စိတ္ရွိလာခ်ိန္မွာ ပိုျပီး စြပ္စိုလာတာက (ဗဂ်ိဳင္းနား) အ၀၊ အတြင္းကရွိတဲ့ Bartholin's glands ဆိုတဲ့ အၾကိတ္ႏွစ္ခုကေန အရည္ ထြက္ေပးလို႔ပါ။ မ-ေဟာ္မုန္း နည္းလာတာနဲ႔အမွ် အဖံုးလႊာက ပါး၊ ျဖဴ(ျဖဴျပာ)၊ ေျခာက္လာတယ္။ ၾကံဳ႕ႏိုင္-ဆန္႔ႏိုင္စြမ္းပါ နည္းလာတယ္။ ေသြးဆံုးခ်ိန္မွာ ဒီလိုျဖစ္လာတာ ပံုမွန္ျဖစ္စဥ္ပါ။ Vaginal atrophy (ဗဂ်ိဳင္းနား) ေသးၾကံဳ႕တဲ့ေရာဂါလို႔ ေခၚတယ္။

မ-ေဟာ္မုန္း Estrogens ဆိုတာ မ်ိဳးဥအိမ္ Ovaries ေတြကေန ထုတ္ေပးတာျဖစ္တယ္။ သူ႔အစြမ္းေၾကာင့္ မိန္းကေလးဟာ ရင္သား ဖြံ႔ထြားလာေစတယ္၊ ကိုယ္ခႏၶာပံုပန္းကလည္း ငါးရံ႕ကုိယ္ျဖစ္လာေစတယ္။ ကုိယ္က ေမႊးညွင္းေလးေတြကိုလဲ ေခ်ာႏုလာေစတယ္။ ရုပ္သြင္ကုိ သာမက လစဥ္ရာသီလာတာ၊ ကုိယ္၀န္ေဆာင္တာတို႔အတြက္ကိုလဲ လုပ္ေပးတယ္။

ေမြးလမ္းေၾကာင္းေျခာက္တာက ေသြးဆံုးတာနဲ႔ မဆိုင္ဘဲလဲ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ကေလးဖြါးျပီးခ်ိန္၊ စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားခ်ိန္နဲ႔ ကုိယ္၀န္တားေဆး တခ်ိဳ႕ေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေျခာက္ေနရင္ ပူစပ္ေနတာကိုေတာ့ ခံစားရတတ္တယ္။ မလိုဘဲနဲ႔ေတာ့ ေဆးကုစရာမလိုပါ။ ေသြးဆံုးသည္ျဖစ္ေစ မဆံုးသည္ျဖစ္ေစ က်ား-မ ဆက္ဆံခ်ိန္မွာ ျပႆနာရွိလာတာ (နာတာ-ေျခာက္တာ) ဆိုရင္ ကုပါ။ ကုနည္း အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိတယ္။

ေဟာ္မုန္းေပးကုတာကုိ (HT) ေခၚတယ္၊ (PHT) လဲေခၚတယ္၊ (HRT) လို႔လဲ ေခၚတယ္။ အထူးလိုတာမို႔ အထူးကုနဲ႔သာ ကုသင့္တယ္။ အခက္ၾကီးေတာ့ မဟုတ္ပါ။ စားေဆးနည္းေရာ ေဆးထည့္နည္းေရာ ရွိတယ္။ Vaginal estrogen ring ေဆးကြင္း၊ Vaginal estrogen cream (ခရင္မ္)၊ Vaginal estrogen tablets ေဆးျပား၊ အမ်ိဳးမ်ားတယ္။ Estriol Cream BP (Evalon Cream) ကို OG ကညႊန္လို႔ သံုးခါစမွာ သၾကားနဲ႔ဆား မွားတာကို လူနာတေယာက္ ၾကံဳရဘူးတယ္။ အစသာ ျဖစ္တာပါ။

(KY jelly) (ဂ်ယ္လီ) က အမ်ားဆံုးနဲ႔ အသင့္ေတာ္ဆံုး ျဖစ္တယ္။ အရြယ္မေရြး သံုးႏိုင္တယ္။ ေရနဲ႔လုပ္တာ၊ ဆီမပါလို႔ ေဆးရတာ လြယ္တယ္။ (ကြန္ဒြန္)ကိုလဲ မထိခိုက္ေစဘူး။ (ကြန္ဒြန္) မပါဘဲလဲ သံုးလို႔ရပါတယ္။ ေစ်းခ်ိဳတယ္။ ၀ယ္ရတာ လြယ္တယ္။ အရြယ္အစား အမ်ိဳးမ်ိဳး ေရာင္းတယ္။ အခါ ၅၀ ေလာက္ သံုးႏိုင္တာေရာ၊ ခရီးေဆာင္ေရာ။ သံုးသူ အဆင္ေျပ၊ ေရာင္းသူေငြရ။ တကယ္လို႔ အမ်ိဳးသမီးက Yeast မိႈပိုး မၾကာမၾကာ ရတတ္သူဆိုရင္ ရိုးရိုး (ဂ်ယ္လီ)က (ဗဂ်ိဳင္းနား)ရဲ႕ pH အက္စစ္ဓါတ္နဲ႔ မတူလို႔ pH တူတဲ့ Astroglide (Silken Secrete) ကို ရွာ၀ယ္သင့္တယ္။ ဒီေဆးကိုေတာ့ Applicator နဲ႔ ထည့္ရတယ္။ အတြင္းထဲထိ ထည့္ေပးႏိုင္တယ္။ ဒါပမဲ့ လက္ေတြ႔မွာ အ၀ေနရာမွာသာ ထည့္ေပးဘို႔ လိုတာပါ။ ကုိယ္ခႏၶာကို ေငြေၾကးနဲ႔ လဲရသူမ်ားမွာလည္း၊ အေဖၚက မင္းသားလို ေခ်ာေခ်ာ၊ က်ိက်ိတက္ ခ်မ္းသာေနေန၊ ဘယ္စိတ္မွ လာတာ မဟုတ္လို႔၊ (ဂ်ယ္လီ) ကိုသာ အိပ္စိုက္သံုးၾကရတယ္။

ေနာက္တမ်ိဳးကေတာ့ Vaginal moisturizer စိုစြပ္ေစတဲ့ထည့္ေဆး (Yes, Sylk, Replens or Senselle, K-Y Silk-E Vaginal Moisturizer or KY Liquibeads) ေတြ ျဖစ္တယ္။ ေရေငြ႕ဓါတ္ေပးတဲ့သေဘာပါ။

ဗီတာမင္ E ကို အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ ညႊန္းပါတယ္။ ေသာက္ဘို႔သာမက capsule အေတာင့္ထဲက ေဆးကို ေဖါက္ျပီး၊ အဂ္ါအထဲ ညွစ္ထည့္ေပးႏိုင္ေသးတယ္။ ပဌမတပါတ္မွာ ေန႔စဥ္ အဲလိုလုပ္ျပီး၊ ေနာက္ဆိုရင္ တပါတ္မွ ၁ ခါ၊ ၂ ခါသာ လုပ္ဘို႔ လိုတယ္တဲ့။ ဒါေပမဲ့ ဒီနည္းကို သိပ္မညႊန္းေတာ့ပါ။ အဆီျဖစ္လို႔ (ကြန္ဒြန္)ကို ထိခိုက္ႏိုင္လို႔။ ဗက္တီးရီးယား အေျခအေန ေျပာင္းေစႏိုင္လို႔ပါ။

အစားအစာထဲမွာ Soy ပဲပုပ္ နဲ႔ Flax ဗီသြာ(ႏွမ္းၾကတ္) ေတြကလည္း ဒီေနရာမွာ ေျခာက္ေနတာကို စိုေစတယ္လို႔ဆိုတယ္။ တခ်ိဳ႕က ႏွမ္းဆီ စစ္စစ္ကို ဂြမ္းမွာ ဆြတ္ျပီး၊ (ဗဂ်ိဳင္းနား) အတြင္းသားမွာ တေန႔တခါ တပါတ္ၾကာ သုတ္လိမ္းခိုင္းတယ္။

တျခား အေထာက္အကူျပဳမဲ့နည္းေတြကေတာ့ ေရမ်ားမ်ား ေသာက္ပါ။ အတူေနတာ အၾကိမ္မ်ားလာရင္လဲ ပိုေကာင္း လာႏိုင္တယ္။ (ဖိုးပေလး) ေခၚတဲ့ အဂၤါႏွစ္ခု မထိစပ္ခင္ ၾကိဳတင္ေဆာင္ရြက္မႈမ်ိဳးအတြက္ အခ်ိန္ေပးပါ။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားဟာ အမ်ိဳးသားေတြထက္ စိတ္ျဖစ္ေပၚမႈ ေႏွးတယ္။ ဘယ္သူကသံုးသံုး၊ (အိုရယ္) နည္း သံုးႏိုင္တယ္။ တံေတြးသံုးနည္းကလဲ အဆင္ေျပႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ခံတြင္းသန္႔ရွင္းမႈ ေကာင္းေကာင္း လုပ္ထားရမယ္။ ဒါေတာင္ အမ်ိဳးသမီးမွာ ဆီးေအာင့္တာ ျဖစ္လာတတ္တယ္။ သတိထားဘို႔က ဆီ၊ တံေတြး၊ (အိုရယ္)နည္းေၾကာင့္ ဗက္တီးရီးယား နဲ႔ မိႈပိုး ၀င္တတ္တယ္။

Belladonna, Bryonia နဲ႔ Lycopodium တို႔က Homeopathic (ဟိုမီယိုပက္သစ္) ေဆးေတြပါ။

ေၾကာ္ညာတာေတြလဲ ထည့္ေရးပါမယ္။ Aloe Vera gel, Fenugreek seeds, Ginkgo Biloba, Oat straw နဲ႔ Black Cohosh Actaea racemosa စသျဖင့္ရွိတယ္။ Lady secret serum ဆိုတာက phyto-estrogen နဲ႔ ထိုင္း-အိႏၵိယ ေဆးဘက္၀င္ အပင္ထြက္ေတြပါတယ္တဲ့။ “ကေလးဖြါးျပီးသူမ်ား၊ (ဗဂ်ိဳင္းနား) တအားေကာင္းေစသည္” လို႔ ေၾကာ္ညာတယ္။

ေဆးပညာ ပညာေပးရတာမွာ ေရးသူအဖို႔ ဖတ္သူရဲ႕အေျခခံသိမွ ေကာင္းတယ္။ အမ်ားဖတ္ဘို႔ ေရးတဲ့အခါ အေတာ္ ခ်င့္ခ်ိန္ရတာ။ တခ်ိဳ႕က “ခ်က္ဆို နားခြက္ကမီးေတာက္” ေပမဲ့၊ တခ်ိဳ႕က လံုးေစပတ္ေစ့ ေျပာတာေတာင္ လြဲသြားတာေတြ ရွိတယ္။

မိသားစုစီမံကိန္း ပညာေပးအစီအစဥ္တခုမွာ “ေဟာဒီလို သံုးရတယ္” ဆိုျပီး၊ ဆရာသမားက (ကြန္ဒြန္)ကို လက္မမွာ က်က်နန စြပ္ျပျပီး၊ စတိုင္ပါပါနဲ႔ ပညာေတာ့ ေပးလိုက္တာပါဘဲ။ မၾကာပါဘူး “ဆရာရယ္ ဆရာေျပာသလို လုပ္တာပါဘဲ၊ ကေလး ရွိျပန္ျပီ” ဆိုျပီး၊ (ကြန္ပလိမ့္) လာတယ္။ (ကြန္ဒြန္) လဲ မေပါက္၊ (ဒိတ္) လဲ မေအာက္။ မေနာက္ပါနဲ႔ဗ်ာ ဘယ္လို စြပ္လဲ ေျပာစမ္းပါအံုး။ “ညတိုင္း ညတိုင္း၊ ဆရာခိုင္းသလို ကြ်န္ေတာ့္ ဘယ္ဘက္လက္မမွာ က်က်နန စြပ္တာပါ။ ဘယ္-ညာေတာင္ မလြဲဘူး။” တဲ့ ခင္ဗ်ာ။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၈-၄-၂၀၁၀

Read more...

Tuesday, April 27, 2010

What Causes Ectopic Pregnancy? ကုိယ္၀န္က သားအိမ္ထဲမွာ မဟုတ္ဘဲ၊ တျခားေနရာတည္တာ ဘာ့ေၾကာင့္လဲ။

ထူးဆန္းသည့္ ကိုယ္၀န္ Ectopic Pregnancy ဘာေၾကာင့္ အဲလုိ ျဖစ္ရတာပါလဲဆရာ.. သိခ်င္ပါတယ္..

သိခ်င္လို႔ ေမးတာကုိ မသိတာနဲ႔ စရေတာ့မွာဘဲ။ အမ်ားဆံုးကေတာ့ ဘာ့ေၾကာင့္မွန္း မသိပါ။ Risk factors ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ အေျခအေနေတြက အမ်ိဳးရွိတယ္။ သားအိမ္ျပြန္မွာ ျပႆနာရွိသူ၊ ေဆး၀ါးရဲ႕ မေကာင္းက်ိဳးဆက္မ်ား၊ ေဆးလိပ္စြဲသူေတြမွာ ျဖစ္ၾကပါတယ္။ ဒါမ်ိဳးကို တခုကမွ ဆရာ၀န္ေတြ ရွာမရသူကလည္း သံုးပံုတပံုကေန တ၀က္အထိ ရွိတယ္။

Ectopic Pregnancy အမ်ားဆံုးျဖစ္တဲ့ သားအိမ္ျပြန္ဆိုတာ သားအိမ္ရဲ႕ထိပ္မွာ ခ်ိဳႏွစ္ေခ်ာင္းလို ေဘးကားထြက္ေနတာ။ တရိစၧာန္ခ်ိဳလို သူမ်ား သြားေခြ႔ဘို႔ မဟုတ္ဘူး။ အလုပ္ၾကေတာ့ လက္ႏွစ္ေခ်ာင္းနဲ႔ ပိုတူတယ္။ မ်ိဳးဥအိမ္ကေန တလတခါ ထြက္ေနက် မ်ိဳးဥကို ေကာက္ယူ၊ စုပ္ယူ၊ ဆြဲယူ လုပ္ေပးတယ္။ သု႔အထဲမွာ ေပါင္းစပ္စရာလဲ ေနရာေပးတယ္။ ဒါေပမဲ့ တလမွာ တခါသာ တာ၀န္က်တယ္။ ဒါေတာင္ အလုပ္ အေတာ္ေခ်ာင္တဲ့သူေတြ၊ တဖက္က လုပ္ရင္ ေနာက္တဖက္က လုပ္စရာမလို သန္းရွာေနယံုဘဲ။

ကေလးမရႏိုင္တာကိုလဲ ထည့္ေျပာတယ္။ အမွန္က ကေလးမရတာက အေၾကာင္းမဟုတ္ဘူး။ အက်ိဳးပါ။ စံုေအာင္ ထည့္ေရးရရင္ ကေလးမရေအာင္ ျပြန္ကုိ ျဖတ္-ခ်ည္ထားတာလဲ ပါတာေပါ့။ ကေလးမရေအာင္ ျပြန္ကုိ Tubal cautery မီးသံုး ပိတ္တဲ့နည္း လုပ္ေပးထားသူေတြရဲ႕ ၇၀%၊ Tubal ligation ျပြန္ကုိ ခ်ည္ေႏွာင္နည္းဆိုရင္ ၃၀% တို႔က သားအိမ္ျပင္ပ ကုိယ္၀န္ ရေစႏိုင္တယ္။ ဆိုခ်င္တာက Sterilization လုပ္ထားျပီး Ectopic Pregnancy ျဖစ္သူေတြရဲ႕ ရာႏႈန္းကိုသာ ေျပာတာပါ။ ေနာက္ျပီး Tubal sterilization reversal or tubal ligation reversal ဆိုတဲ့ ကေလးမရေအာင္ ျပြန္ကုိ တနည္းနည္းနဲ႔ လုပ္ထားျပီးခါမွ ကေလး ျပန္ရခ်င္သူကို ၾကိဳးစား ခြဲစိတ္ ျပဳျပင္နည္းေၾကာင့္လည္း ကုိယ္၀န္က သားအိမ္ျပင္ပမွာ တည္ႏိုင္ေသးတယ္။ သဘာ၀မဟုတ္ရင္ ဘာမွမေကာင္းပါ။

သားသမီးေ၀းေအာင္ သားအိမ္ထဲ IUCD (Copper T, Loop) ပစၥည္း ထည့္တာလဲ အဆင္မသင့္ရင္ သားအိမ္ျပင္ပ ကုိယ္၀န္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အဆင္မသင့္တာသာ မကဘဲ၊ ဒါလုပ္ေပးရာမွာ ပိုးမသန္႔ရင္လဲ PID ျဖစ္ေစတတ္တယ္။

PID လို႔ေခၚတဲ့ တင္ပဆံုကြင္းထဲက အဂၤါေတြ ေရာင္တာက လက္ညွိဳးထိုး အခံရဆံုးဘဲ။ ဒီေရာဂါထဲမွာ Gonorrhea နဲ႔ Chlamydia ဆိုတဲ့ STD/STI လိင္ကေန ကူးစက္ေရာဂါေတြက အမ်ားဆံုးဘဲ။ ေရာဂါ စျဖစ္တာက Vagina ေမြးလမ္း ေၾကာင္းမွာေပမဲ့ အထက္တက္ျပီး၊ Uterus သားအိမ္၊ Tube သာအိမ္ျပြန္၊ Ovary မ်ိဳးဥအိမ္ စတာေတြဆီ ျပန္႔ႏိုင္တယ္။ ေရာဂါရရင္ ျပြန္ထဲက လက္ေခ်ာင္းငယ္ေလးေတြလိုရွိတဲ့ အလႊာက (ဆဲလ္)ေတြ ပ်က္စီးေစတယ္။ ေဆးကုလို႔ ပိုးေသ၊ ေရာဂါေပ်ာက္ရင္ေတာင္ အနာရြတ္ ျဖစ္သြားလို႔ မ်က္ႏွာျပင္ ပံုေျပာင္းသြားျပီး၊ လမ္းက်ဥ္းသြားေစတယ္။ ဒီေတာ့ မ-မ်ိဳးဥနဲ႔ က်ားသုတ္ပိုးတို႔ ၀င္ၾက ထြက္ၾက လုပ္ရမွာကုိ တားဆီးတာမို႔ ကုိယ္၀န္က သားအိမ္အထဲ ၀င္မေဆာင္ႏိုင္ေတာ့ဘဲ၊ တျခား သြားတည္ေစႏိုင္တယ္။

ကိန္းဂဏန္းရွိတဲ့ တိုင္းျပည္ကုိဘဲ ကိုးကား ေျပာရရင္၊ အေမရိကားမွာ ႏွစ္တိုင္း အမ်ိဳးသမီး တသန္းမွာ PID ေတြ႔ေနရျပီး၊ တသိန္းမက ဒါ့ေၾကာင့္ ကေလးမရ ျဖစ္ေနၾကရတယ္။ ေထာင္နဲ႔ခ်ီျပီး အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ သားအိမ္ျပင္ပ သေႏၶတည္ၾကတယ္။ ဗိုက္ေအာက္နားက နာတာ၊ ရာသီရက္ မမွန္တာ၊ အျဖဴ-အ၀ါဆင္းတာ၊ ဆီးေအာင့္တာ၊ အိမ္ေထာင္နဲ႔ အတူေနရင္ နာက်င္တာစတဲ့ လကၡဏာေတြက PID ရွိတာကို ျပတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဘာ လကၡဏာမွ မျပဘဲလဲ၊ PID ရွိေနတတ္တယ္။ အပ်ိဳရြယ္ကတည္းက PID ရွိေနတာကို အိမ္ေထာင္က်မွ၊ ကုိယ္၀န္ရမွ သိၾကရတာလဲ မနည္းဘူး။ ဆက္ဆံဘက္ မ်ားသူေတြမွာ ဒုကၡ မလွမပ ေတြ႔ရလိမ့္မယ္။ အကာကြယ္မဲ့ ဆက္ဆံသူေတြလဲ ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ (ကြန္ဒြန္) သံုးသင့္ၾကတယ္။

Clomiphene citrate နဲ႔ Pergonal ဆိုတဲ့ ကုိယ္၀န္ရွိေအာင္လုပ္ေပးေစမဲ့ Fertility drugs ေဆးေတြ၊ Progesterone-like hormones ပါတဲ့ Contraceptive ပဋိသေႏၶတားေဆး၊ Diethylstilbestrol (DES) ဆိုတဲ့ မ-ေဟာ္မုန္း စတီရြိဳက္ေဆး ေၾကာင့္လဲ ေျပာၾကေသးတယ္။

Endometriosis ဆိုတဲ့ သားအိမ္က တစ္ရွဴးေတြ အျပင္ထြက္ျပီး ေပါက္ပြါးတဲ့ေရာဂါေၾကာင့္လဲ ျပြန္ကုိ က်ဥ္းေစတယ္။ ေဆးလိပ္ေသာက္သူေတြမွာ ၅ ဆပိုတယ္။ Nicotine က ျပြန္ကို ဆြေပးလို႔ပါ။ အသက္ ၾကီးလာသူေတြမွာ ငယ္သူေတြထက္ ပိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အုိျပီဆိုရင္ ဘာမွ မေကာင္းပါလား။

ေရာဂါမွန္သမွ် ျဖစ္ရတာမွာ ကံ၊ စိတ္၊ ဥတု၊ အာဟာရ၊ ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းတရား ေလးပါးရွိတယ္။ ဘာမွ ရွာမရရင္ ကံတရား ေၾကာင့္ဆိုတာ အမွန္ပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္ ေဆးလိပ္မေသာက္နဲ႔၊ တလင္တမယားသာေန၊ (ကြန္ဒြန္) ကို အျမဲသံုး၊ ခြဲတာစိတ္တာ မခံရေစနဲ႔။ ကံေကာင္းေအာင္ ေသာက္ေရကန္၊ သံုးေရကန္ တူး-ဆည္-သန္႔ေပး၊ ေမြးေန႔တိုင္း ဆြမ္းေၾကြး၊ အနေႏာၱ အနႏၱငါးကို မျပတ္ ဆီးကပ္ ကိုးကြယ္ပါေလ။ မအိုေစနဲ႔႕႕႕။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၇-၄-၂၀၁၀

Read more...

Sympathy and Empathy သနားစိတ္ ႏွင့္ စာနာစိတ္

ေဆးေလာကမွာ တူသလိုလိုနဲ႔ ကြဲျပားတဲ့ ေ၀ါဟာရ ႏွစ္ခုရွိတယ္။ ကြဲျပားေပမဲ့ တြဲသြားတာႏွစ္ခုလဲ ျဖစ္ၾကတယ္။

လူနာတဦးရဲ႕ ေရာဂါအေျခအေနကို ညွာတာစိတ္နဲ႔ သက္သာေအာင္ လုပ္ေပးခ်င္တာကို သနားစိတ္ Sympathy လို႔ ေခၚမယ္။ လူနာတဦး ျဖစ္ပ်က္ ခံစားေနရတာကို ကိုယ္ခ်င္းစာျပီး၊ လူနာနဲ႔ မွ်ေ၀ခံစားတာကို စာနာစိတ္ Empathy ေခၚပါရေစ။

အဆက္အစပ္ သေဘာအရဆိုရင္ Sympathy က နိမ့္က်ေနသူ၊ ကံအေၾကာင္း မလွသူေတြအေပၚ ထားတဲ့ စိတ္သေဘာ ျဖစ္ျပီး၊ Empathy ကေတာ့ ေဆြးမ်ိဳး၊ မိတ္သဂၤဟေတြအေပၚ ထားတာမ်ိဳးနဲ႔၊ အသိဥာဏ္ကလာတဲ့ ပရဟိတ သေဘာလဲ ျဖစ္ပါတယ္။ စိတ္လႈတ္ရွားမႈအရ ေျပာရရင္ Empathy က နီးနီးကပ္ကပ္ ဆက္စပ္မႈျဖစ္ျပီး၊ Sympathy က ေစာင့္ေရွာက္မႈေပးျခင္းသေဘာ ေဆာင္ပါတယ္။

ဥပမာ -
“ခင္ဗ်ားမွာ ဒီေရာဂါျဖစ္ရတာ ကြ်န္ေတာ္ စိတ္မေကာင္းပါဘူးဗ်ာ”လို႔ ေျပာတာရယ္ ကိုယ္အမူအယာျပတာရယ္က Empathy စိတ္။
“ခင္ဗ်ားမွာ ဒီေရာဂါျဖစ္ေနရတာကို ကြ်န္ေတာ္ ဒီလို အေကာင္းဆံုးလုပ္ေပးပါမယ္”လို႔ မေျပာရင္ေတာင္မွ တကယ္ လုပ္ေပးတာမ်ိဳးက Sympathy စိတ္အရပါ။

ႏွစ္မ်ိဳးက တူေပမဲ့ ျခားနာပါတယ္။ Sympathy စိတ္က သူမ်ားေ၀ဒနာကို အသိအမွတ္ျပဳရာေရာက္ျပီး၊ Empathy စိတ္က ထပ္တူထပ္မွ် ခံစားတဲ့သေဘာ ေဆာင္ပါတယ္။ Empathy စိတ္ဟာ ႏွစ္ဦးသားအၾကား တိုင္ပင္မထားၾကေပမဲ့ ဆံုးျဖတ္ လုပ္ေဆာင္တာမွာ သြားတူေနတာမ်ိဳးပါ။ Community/Minority လူနည္းစုေလးတခုမွာ ရွိတတ္တဲ့ ယဥ္ေက်းမႈမ်ိဳးေပါ့။ Sympathy စိတ္ကေတာ့ Empathy လို တဖက္သား အနားမွာရွိေနမွ ျဖစ္တတ္တာ မဟုတ္ပါ။

Sympathy စိတ္နဲ႔ Empathy စိတ္ဟာ ဆက္စပ္ေနတယ္။ လူနာကို ကုသေပးတဲ့နယ္ပယ္မွာ မတူတဲ့ အက်ိဳးေတြ ရေစပါတယ္။ ဆရာ၀န္က Empathy စိတ္ထားရင္ သူဟာ လူနာရဲ႕ ေ၀ဒနာခံစားေနရတာကို နားလည္ျပီး၊ ေ၀ဒနာရဲ႕ အမ်ိဳးအစားနဲ႔ အရည္အေသြး၊ (ဘာေရာဂါလဲ၊ ဘယ္ေလာက္ဆိုးသလဲ) ဆိုတာအေပၚ အာရံုထားပါမယ္။ Sympathy စိတ္နဲ႔ၾကည့္တဲ့ ဆရာ၀န္ကေတာ့ လူနာခံစားမႈရဲ႕ အရည္အေသြး (ဘယ္လိုနဲ႔ ဘယ္ေလာက္အထိ ခံစားေနရသလဲ၊) ဆိုတာကို မွ်ေ၀ခံစားတာမ်ိဳးမို႔ မတူၾကပါဘူး။

ဒါ့ေၾကာင့္ Empathy စိတ္ ပိုေလေလ၊ ေရာဂါကိုကုသရာမွာ အက်ိဳးမ်ားေလ ျဖစ္ႏိုင္ျပီး၊ Sympathy စိတ္ကဲသြားရင္ ဆရာ၀န္က ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ရာမွာ လိုအပ္တဲ့ ၾကားေနသေဘာ ပ်က္ယြင္းတဲ့အတြက္၊ ေျပာင္းျပန္အက်ိဳး ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

တိတိက်က် ေျပာရရင္ Empathy စိတ္ဆိုတာက မ်ဥ္းေျဖာင့္သြားသလို မ်ားေလ၊ တိုးေလျဖစ္တယ္။ Sympathy စိတ္ မ်ားတာက (ဂ)ငယ္မ်ဥ္းလို၊ အစပိုင္းမ်ားတာက (အေကာင္းသေဘာ) အတက္ဆီ ဦးတည္ျပီး၊ ေနာက္ ဆက္မ်ားလာတာနဲ႔ ေအာက္ျပန္ ဆင္းသြားတာမ်ိဳးျဖစ္တယ္။

ေဟာေျပာပြဲတခုမွာ -
တေယာက္က “ဘာသာရပ္ကို ေဟာေျပာသူ ဘယ္ေလာက္ ဂရုတစိုက္ ေလ့လာသလဲ empathetic study of the subject ဆိုတာ နားလည္ႏိုင္တယ္။” လို႔ ေျပာမယ္။
ေနာက္တေယာက္က “ငါေတာ့ ေဟာေျပာတဲ့လူ ဘာသာရင္ကို ပိုင္ပိုင္ႏိုင္ႏိုင္ မရွိတဲ့အေပၚ only sympathize သနားေတာင္ သနားေသး။” လို႔ မွတ္ခ်က္ေပးတာမ်ိဳး။

အေျခအေနတခုမွာ empathetic ျဖစ္ေပမဲ့ sympathetic မျဖစ္ဘဲရွိႏိုင္တယ္။ ဥပမာ လူနာဟာ မဆင္မျခင္ေနလို႔ ေရာဂါ ဆိုး၀ါးသြားတာကို ဆရာ၀န္က “သူခင္ျမာ ျဖစ္မွျဖစ္ရပေလ”ဆိုျပီး၊ sympathy ျဖစ္မေနေတာ့ဘဲ၊ “ဘာ့လို႔ ဒီလို ျဖစ္သြားရတာသလဲ”လို႔ ေစာေၾကာ ဆန္းစစ္တာဟာ empathetic စိတ္နဲ႔ လုပ္တာပါ။ ကုန္ကုန္ေျပာရရင္ ရင္ခြဲရံုမွာ ေသဆံုးရတဲ့ အေၾကာင္းရင္း ရွာတာမ်ိဳးကလဲ ဒါဘဲ။ sympathy စိတ္မွ မလိုေတာ့ဘဲကိုး။

ဒါ့ေၾကာင့္ ကိုယ္ကုေနတဲ့ လူနာတေယာက္ ဆံုးပါးသြားတဲ့အခါ ဆရာ၀န္ျဖစ္တဲ့စိတ္မ်ိဳးက empathetic ျဖစ္တာ။ ဆရာ၀န္ရဲ႕ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္း ဆံုးတဲ့အခါမ်ိဳးမွာေတာ့ empathetic ေရာ၊ sympathetic ေရာ ႏွစ္ခုလံုးျဖစ္ရပါတယ္။

Empathetic ျဖစ္ဘို႔ ဆရာ၀န္-လူနာဆက္ဆံေရးက အေရးပါတယ္။ Communications ၾကြမ္းက်င္ပါမွ။ ေနာက္ မတူတာ တခုကေတာ့ Empathy စိတ္ကိုေတာ့ သင္ယူ ေလ့က်င့္ေပးလို႔ တိုးပြါးလာႏိုင္ပါတယ္။ Sympathy စိတ္ဆိုတာကို ေမြးယူ၊ သင္ေပးလို႔ မရပါ။

Empathy စိတ္နဲ႔ Sympathy စိတ္ ႏွစ္မ်ိဳးလံုးဟာ ကရုဏာစိတ္ Compassion ရဲ႕အေျခခံေတြျဖစ္ၾကျပီး၊ ေမတၲာ Love ဆိုတာမွာလဲ ႏွစ္မ်ိဳးလံုး အၾကံဳး၀င္ၾကပါတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၇-၉-၀၉
၂၇-၄-၂၀၁၀

Read more...

Monday, April 26, 2010

Medical Science and Arts ေဆးသိပၸံ ႏွင့္ ၀ိဇၨာပညာ

ေဆးေက်ာင္းသားဘ၀ကို ျပန္ျပီးေအာက္ေမ့၊ ဆင္ျခင္လိုက္ရင္ တျခား တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသားဘ၀ေတြနဲ႔ အေတာ္မ်ားမ်ား အတူတူပါဘဲ။ ေဆးေက်ာင္းျဖစ္လို႔ ၀ိဇၨာဘာသာရပ္နဲ႔ ခပ္ေ၀းေ၀း ျဖစ္ေစတာေတာ့ အမွန္ဘဲ။ ဒါေပမဲ့ အေ၀းၾကီး မဟုတ္ဘူး။ ဇ၀နရဲ႕ “ေကာလိပ္ဂ်င္” ေၾကာင့္ ေဆးေက်ာင္းမဟုတ္တဲ့ တကၠသိုလ္ေတြကိုပါ အထင္ၾကီးမိပါတယ္။ ၀ိဇၨာပညာ၊ အႏုပညာ၊ စာေပ-ယဥ္ေက်းမႈ ဆိုတာေတြကို ဆယ္တန္းအမွတ္က အေ၀းၾကီး ပို႔မျပစ္ႏိုင္ပါ။

လ်ွပ္စစ္ဂီတာ ေပၚစေခတ္မွာ ေကာင္းေကာင္း တီးခပ္ႏိုင္သူေတြ ေဆးေက်ာင္းမွာ ရွိတယ္။ သူငယ္ခ်င္းေတြထဲမွာ အင္မတန္ေတာ္တဲ့ ဂီတသမားေတြ ရွိတယ္။ ႏွစ္ေယာက္ကဆို မ်ိဳးရိုးအရကို ေတာ္ၾကတာ။ တခါက နာမည္ၾကီးျပီးသား အဆိုေတာ္ (အဂၤလိပ္စာ ဆရာမလဲ ဟုတ္တယ္)၊ ေဆးေက်ာင္း ပြဲေလးတခုမွာ သီခ်င္းဆိုတာကို သူငယ္ခ်င္းက မယ္ဒလင္ တီးေပးရတယ္။ ဆိုျပီးေတာ့ သူငယ္ခ်င္းက ျပန္ေျပာတယ္၊ “ဆရာမ ဆိုတာ စည္းတခ်က္ လြဲတယ္ကြ႕႕႕”တဲ့။ တေယာက္ရဲ႕ ဖေအက တျပည္လံုးသိတဲ့ အလကၤာေက်ာ္စြာဘြဲ႕ရ သီခ်င္းေရးဆရာ။ သူ႔သား ဆရာ၀န္က ပုေလြနဲ႔ တေယာသမား၊ ခြဲစိတ္အထူးကု။

စတီရီယိုေတးေတြ စေပၚလာတဲ့ သီခ်င္းေခတ္ထဲမွာ နာမည္ၾကီးတေယာက္ ဆိုတာေတြကို ေရးခဲ့သူ သီခ်င္းေရးဆရာက ကြ်န္ေတာ္နဲ႔ အေဆာင္အတူ တကုတင္ေက်ာ္မွာ ေနတယ္။ မႏၲေလး၊ ဖါသာလဖုန္း အေဆာင္မွာပါ။ အဲဒီတံုးက အျမဲလိုလို သူ႔ကို ေတြ႕ေနရတာက ရွမ္းေဘာင္းဘီ၀တ္ျပီး၊ ပုေလြတေခ်ာင္းနဲ႔ ဂီတာတလက္၊ ေဟာင္းေနပါျပီ။ သူ႕အဆိုေတာ္ ဆံုးသြားရွာတာေတာင္ မၾကာလွေသးဘူး။

မနက္တိုင္း ေဆးေက်ာင္းက နံရံကပ္သင္ပုန္းမွာ ကာတြန္းလက္ရာတခု ေန႔စဥ္ လိုလို အလကား ဖတ္ရတယ္။ ေကာင္းလိုက္တာ မေျပာပါနဲ႔ေတာ့။ ကြ်န္ေတာ္ကိုယ္တိုင္က ပန္းခ်ီသမား၊ အေပ်ာ္တန္းအဆင့္ပါ။ ၁၉၇၂-၇၃ ေဆးေက်ာင္းမဂၢဇင္း စထုတ္ေတာ့ မ်က္ႏွာဖံုးဆြဲရဘူးတယ္။ ခုထိ ဂုဏ္ယူေနတာကေတာ့ သူငယ္ခ်င္းေတြက သူတို႔ ရည္းစားေတြရဲ႕ အျဖဴ-အမဲ ဓါတ္ပံုျပျပီး၊ ပံုုတူဆြဲ အပ္ၾကတာပါ။ ေက်ာင္းသူတေယာက္ပံုကို ၾကိဳက္ေနတဲ့ သူငယ္ခ်င္းက ခိုင္းလို႔ (အနာတမီ) လက္ေတြ႕ခန္းထဲ သူမ်ားေတြ (ဒိုင္ဆက္ရွင္) လုပ္ေနတံုး ခိုးျပီး၊ ပံုတူ ဆြဲေပးရဘူးေသးတာ။ သူတို႔ မညားၾကပါဘူး။

၀ါသနာရွိလို႔ အရင္က ၀သ လို႔ေခၚတဲ့ မႏၲေလး ၀ိဇၨာႏွင့္သိပၸံတကၠသိုလ္ကို သြားသြားျပီး၊ စာေပေဟာေျပာပြဲေတြ နားေထာင္ခဲ့တယ္။ ဆရာၾကီး ဦးေက်ာ္ရင္ကို မီလိုက္တယ္။ ဆရာၾကီး ဦးဆန္းထြန္း ေဟာတာကိုလဲ ခဏခဏ နားေထာင္ဘူးတယ္။ မႏၲေလးမွာက စာေပေဟာေျပာပြဲေတြ အေတာ္ ေခတ္စားခဲ့တာ။ ရုပေဗဒပါေမာကၡ ဦးေက်ာ္ျမင့္ လဲပါတယ္။ ဒါကလဲ “သိပၸံလိုင္းဆိုတာ သီးျခားကမၻာထဲ ေရာက္သြားတာ မဟုတ္ဘူး” လို႔ ဆိုလိုက္တာဘဲ။ ေဆးေက်ာင္းသား အခ်င္းခ်င္း စာအုပ္ငွားဖတ္ရင္ တကၲသိုလ္ဘုန္းႏိုင္ စာအုပ္ျဖစ္ တတ္တယ္။ သူငယ္ခ်င္း မိန္းကေလးတေယာက္ကို “သူငယ္ခ်င္း လို႔ဘဲ ဆက္၍ေခၚမည္ ခိုင္” ကို လက္ေဆာင္ေပးဘူးတယ္။ အႏွစ္ ၂၀ ေလာက္ ၾကာေတာ့ ဖုန္းထဲမွာ ျပန္ေတြ႔တယ္။ သူက “သူငယ္ခ်င္း မင္းကို အားေပးေနမယ္” တဲ့။

မႏၲေလး ၀ိဇၨာနဲ႔သိပၸံက ျမန္မာစာပါေမာကၡ ဆရာၾကီးဦးခ်မ္းျမ (ျမေကတု) ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေဆးေက်ာင္းလာျပီး ေဟာတာ ေျပာတာ ရွိတယ္။ “ရကန္” ကို သူကိုယ္တိုင္ ဆိုျပတာ မွတ္မိေနတယ္။ လူထုဦးလွ၊ ေဒၚအမာတို႔လဲ လာေဟာၾကတယ္။ ဆရာ၀န္ လုပ္မဲ့သူေတြကို ဒီလို အႏုပညာနဲ႔ မေ၀းေအာင္ လုပ္ေပးဘို႔ အသိရွိၾကတဲ့ "ဆရာ၀န္ဆရာ" ေတြကို ေက်းဇူးတင္ဘို႔ သိပ္ေကာင္းတယ္။ အဲလို ျမင္ဆရာ-ၾကားဆရာေတြေၾကာင့္ ေနာင္ ကိုယ္တိုင္ က်န္းမာေရး ျဖစ္ျဖစ္ ႏိုင္ငံေရး ျဖစ္ျဖစ္ လူေတြကို ေျပာေဟာ စည္းရံုးရေတာ့ ပိုအဆင္ေျပလို႔ ေက်းဇူးၾကီလွပါတယ္။ ၁၉၉၀ ကာလတံုးက မံုရြာမွာ စည္းရံုးေရးတရား ေဟာတာေျပာတာ နည္မည္ၾကီးသူတေယာက္ဟာ ဆရာ၀န္မတဦးပါ။ ကက္ဆက္ေခတ္မို႔ လူေတြက ကူးျပီး၊ နယ္တကာ ရပ္တကာ ျဖန္႔ေပးၾကတယ္။

ေနာင္ႏွစ္ေတြ အေတာ္ၾကာရင္ ကမၻာထိ နာမယ္ေပါက္တဲ့ ႏွစ္ရွည္ အက်ဥ္းသားျဖစ္လာမဲ့ ပုဂၢိဳလ္နဲ႔အတူ ေပၚထြန္းခဲ့ဘူးတဲ့ ဟံသာ၀တီ သတင္းစာတိုက္က စေနစကား၀ိုင္းကိုလဲ မီခဲ့တယ္။ အားက်တာနဲ႔ စေနသတင္းစကား၀ိုင္းကို ဖန္တီးခဲ့တာက အဲဒီက မ်ိဳးေစ့ပါဘဲ။ စေနေန႔ ညေန ၃ နာရီတိုင္း ၀ိုင္းျပီး ႏိုင္ငံေရးစကားေျပာၾကတယ္။ Brain storming လို႔ ေခၚတာမ်ိဳး။ “ဦးေႏွာက္ ဥာဏ္ပြါး စကားဖလွယ္” လို႔ ကြ်န္ေတာ္က ဘာသာျပန္တယ္၊ တိုက္ရိုက္ ျပန္တာမို႔ သံုးလို႔ သိပ္မတြင္က်ယ္ပါဘူး။

ဆရာ၀န္ စာေရးဆရာေတြကေတာ့ မ်ားသလား မေမးနဲ႔။ သူတို႔တေတြအေၾကာင္း စာတအုပ္ သပ္သပ္ေရးမွ ျဖစ္မွာ။ သၾကၤန္ကာလ အျပင္ေရာက္ ဆရာ၀န္ေတြ အခ်င္းခ်င္း ပို႔ေပးေနၾကတာကေတာ့ ၁၉၈၀ ျမိဳ႕မသၾကၤန္သီခ်င္းေတြပါ။ သူငယ္ခ်င္း ဆရာ၀န္တေယာက္ဆိုရင္ ပြဲလမ္းရွိတိုင္း ကဗ်ာရြတ္တယ္။ သူစပ္တာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ဆရာတင္မိုး ကဗ်ာမွန္သမွ် အလြတ္ရြတ္တဲ့လူ။ “ကဗ်ာ ေပၚတာ”လို႔ သူကပဲ ေျပာတယ္။

ရွိေသးတယ္။ ေဆးေက်ာင္းမွာ သူငယ္ခ်င္းတေယာက္။ ရည္းစားပံုကို ကြ်န္ေတာ္ ပံုတူဆြဲေပးရသူေတြထဲက တေယာက္ေပါ့။ သူက ေစာင္းတီး အေတာ္ကို ေတာ္တာ။ ဗမာမဟုတ္ဘူး ရွမ္း။ ေနာင္ႏွစ္ေတြၾကာေတာ့ ျပည္ေထာင္စု အေရးကို လံုးပမ္းမႈေတြ လုပ္တဲ့အထဲမွာ တိုင္းရင္းသားတဦးကေန စာတပုဒ္ ေရးဘူးတယ္။ “တိုင္းရင္းသားသီခ်င္း တပုဒ္ေလာက္ကို ဗမာတေယာက္က ပိုင္ပိုင္ႏိုင္ႏိုင္ဆိုျပရင္႕႕႕” ဆိုတာကို ဖတ္ရေတာ့၊ ကြ်န္ေတာ့္သူငယ္ခ်င္း ဆရာ၀န္ကို သြားအမွတ္ရတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၄-၁၁-၀၉
၂၆-၄-၂၀၁၀

Read more...

Sunday, April 25, 2010

Ectopic Pregnancy ထူးဆန္းသည့္ ကိုယ္၀န္

နက္ျဖန္ အလွဴေန႔ပါ။ သားေတြကိုသကၤန္းဆီး၊ သမီးကို နားသ၊ လာသမွ်ကို အ၀ေၾကြးျပီး၊ အလွဴမဂၤလာပြဲၾကီး ဝွဲခ်ီး လုပ္မွာပါ။ “အလွဴ” ဆိုတာ ျမန္မာႏိုင္ငံက ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြအဖို႔ တသက္တာမွာ တခါေတာ့ လုပ္ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ၾကရတယ္။ အရပ္ကူ၊ လူ၀ိုင္း၊ ေဆြမ်ိဳးတိုင္း လာၾက။ မိတ္ေဆြ ရင္းျခာေတြလည္း နီးေသာ၊ ေ၀းေသာမဟူ အလွဴလာၾကတယ္။ “မနက္ျဖန္အလွဴရက္ စည္ခ်က္မက်န္ဘူး” ေျပာရမွာေပါ့။

အလွဴ႕တကာက ဆရာ၀န္။ နယ္ျမိဳ႕ေတြမွာ ဆရာ၀န္တိုင္း၊ ၈ နာရီတဆိုင္း မရွိပါ။ ေန႔တိုင္း၊ နာရီတိုင္း ဂ်ဴတီက်ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ ျမိဳ႕နယ္ဆရာ၀န္ျဖစ္တာ ကံေကာင္းတယ္။ ေမြးရပ္မွာ တာ၀န္က်တဲ့ျပင္၊ လက္ေထာက္ဆရာ၀န္က ညီေတာ္တယ္။ သူက အလုပ္ၾကိဳးစားျပီး၊ ၀ါသနာမွာ ကြ်န္ေတာ္နဲ႔ လာတူတာေတြ ရွိတယ္။ ခြဲခ်င္စိတ္ခ်င္ ဒါးဆရာ၀န္ေတြ။ ပံုမွန္ဆိုရင္ သူတလွည့္ ကိုယ္တလွည့္ ညဂ်ဴတီယူၾကတာ၊ အလွဴကာလ တေလွ်ာက္လံုး သူကခ်ည္း တာ၀န္ယူေပးပါတယ္။

အလွဴဖိတ္ေန႔ညမွာ အေရးေပၚပါေလေရာ။ ေဆးရံုက ၀န္ထမ္းတေယာက္ ယူလာတဲ့ (ဒစ္ရွ္ပက္) စာအုပ္မွာ “ေမြးလူနာ လာတယ္။ အသက္ၾကီးျပီး၊ မေမြးႏိုင္ဘူး” တဲ့။ ဗိုက္ခြဲေမြးရမဲ့ လူနာမွန္း တန္းသိလိုက္ပါျပီ။ လက္ေထာက္ဆရာ၀န္က ဒီေလာက္ေတာ့ ထမင္းစား-ေရေသာက္။ သူ႔ကို “(LSCS) လုပ္ရန္” လို႔ မွတ္ခ်က္ ျပန္ေပးလိုက္ပါတယ္။ “လိုရင္ ေခၚပါ” ေပါ့။

မၾကာပါဘူး လိုပါေလေရာ၊ ေခၚပါေလေရာ။ ေနာက္တခါ (ဒစ္ရွ္ပက္) စာအုပ္ယူလာသူကို ညီေတာ္ေမာင္ဆရာသမားက စကားလဲ ပါးလိုက္တယ္။ “ဗိုက္ထဲမွာ ထူးထူးဆန္းဆန္း ေတြ႕တယ္။ လာမွရမယ္” တဲ့။ နက္ျဖန္ အလွဴရွိတာေရာ လူနာ အေျခအေနေရာ သူ႔ထက္သိတာ ရွိမွာ မဟုတ္ပါ။ သန္းေခါင္ေက်ာ္ေနတာလဲ သူ႔နာရီနဲ႔ ကိုယ့္နာရီ အတူတူပါ။ ဒါေပမဲ့႕႕႕ အလွဴလဲ ကုသိုလ္၊ ေဆးကုတာလဲ ကုသုိလ္၊ ႏွစ္ထပ္ကြမ္းကုသိုလ္ ယူရမွာေပါ့။ “အလွဴ႕အမေရ အိပ္ႏွင့္ေပေတာ့”။

ခြဲခန္းထဲ တန္း၀င္တာနဲ႔ လူနာကို ခါးထံုေဆး ထိုးျပီးသား၊ ဗိုက္ကိုလဲ ဖြင့္ထားျပီးသား၊ ဗိုက္ထဲက ကေလးကိုလဲ ျမင္ေနရပါျပီ။ ဒါေပမဲ့ လားလား႕႕႕ “ကေလးတျခား သားအိမ္တျခား”။

လူနာကို မွတ္မိျပီ။ အသက္က ၄၅ ေလာက္၊ ကုိယ္၀န္မေဆာင္တာ ၾကာျပီးမွ ရွိလာျပန္လို႔ ကိုယ္၀န္လာျပထားသူ၊ ေတာင္ဘက္ ေက်ာက္ေတာင္ရြာက။ ေတာနယ္ေတြမွာ တရြာနဲ႔တရြာ ေ၀းၾကတာ မဟုတ္ပါ။ အမ်ိဳးစပ္ရင္လဲ နီးၾကတယ္။ ဟုိဘက္ကေတာ္၊ ဒီဘက္ကေတာ္။ အမ်ိဳးရဲ႕ ဟိုဘက္ကအမ်ိဳး စသျဖင့္ ေဆြမ်ိဳးခ်ည္းဘဲ ထင္ရတယ္။ ၾကံဳလို႔ ေရးရဦးမယ္။ ကြ်န္ေတာ့္ထက္ ကြ်န္ေတာ့္ အမ်ိဳးေတြကို ကြ်န္ေတာ့္ဇနီးက ပိုသိ၊ ပိုရင္း၊ ပိုခ်စ္တယ္။ လုပ္ရတာက ဆရာ၀န္မို႔ လာသမွ် အမ်ိဳးဘဲဆိုျပီး စိတ္ထဲ ထားလိုက္တာေၾကာင့္လဲ နည္းနည္းပါမယ္။ ေရာခ်လိုက္တာဆိုလဲ ဟုတ္တယ္ေပါ့ဗ်ာ။

လူနာဟာ “သားအိမ္ျပင္ပ သေႏၶတည္ျခင္း” Ectopic pregnancy ဆိုတာျဖစ္တာပါ။ သားအိမ္ျပင္ပ သေႏၶတည္တယ္ ဆိုတာ ဘယ္သားဖြါးမီးယပ္စာအုပ္ လွန္ၾကည့္ၾကည့္ အမ်ားဆံုး တည္တတ္တဲ့ ေနရာေတြကို ေဖၚျပရင္ သားအိမ္ျပြန္ တေနရာရာမွာ ျဖစ္တာ ၉၅-၉၉%။ ေနာက္ျပီး သားအိမ္နံရံ တေနရာရာနဲ႔ မ်ိဳးဥအိမ္ဆိုတဲ့ နီးနီးနာနား ေနရာမ်ားမွာသာ ျဖစ္တတ္တယ္။ မ်ိဳးပြါးလမ္းေၾကာင္းနဲ႔ ဘာမွမဆိုင္တဲ့ တျခားေနရာဆိုတာ ရွာမွရွား သြားျဖစ္တယ္။ ၀မ္းဗိုက္ေခါင္းထဲမွာ တည္တာ ေျပာတာပါ။ အခုလူနာက အရွားဆံုးဟာ လာျဖစ္ေနပါတယ္။

အမ်ားဆံုးျဖစ္တဲ့ သားအိမ္ျပြန္ဆိုတာ အတြင္းေခါင္းအက်ယ္က အေၾကာေဆး သြင္းေပးရတဲ့ပိုက္ထက္ က်ဥ္းတယ္။ စဥ္းစားၾကည့္ေပါ့။ အဲဒီထဲမွာ သေႏၶသားငယ္ ဘယ္အရြယ္အထိ ၾကီးလို႔ ရႏိုင္မလဲ။ ကိုယ္၀န္ ၂ လေလာက္ဆို “မဆန္႔မျပဲ” မဟုတ္၊ “မဆန္႔ကြဲ” ျဖစ္လာတာ ေသခ်ာေပါက္ပါ။ ကြဲထြက္ရင္ အေရးေပၚ ခြဲေပေတာ့။ ကုိယ္၀န္ရွိခါစ၊ ဗိုက္ေအာက္နားက တအား နာတယ္ဆိုရင္ ဒါျဖစ္ႏိုင္တယ္။ (အာလ္ထြာေဆာင္း) မရွိရင္ ေမြးလမ္းေၾကာင္းထဲ လက္ထည့္စမ္းရတယ္။ သားအိမ္အ၀ ေနာက္(ေအာက္)ေနရာ POD မွာ ေဖါင္းေနမယ္။ အပ္နဲ႔စုပ္ရင္ ျပြန္တည္ကုိယ္၀န္ ေပါက္လို႔ ထြက္လာတဲ့ ေသြး ရွိေနတာသိရမယ္။ လူနာခံႏိုင္ေအာင္လုပ္ျပီး၊ ခ်က္ခ်င္းခြဲေပေတာ့။ ဒီကိုယ္၀န္လူနာကေတာ့ ၉ လမက၊ ေန႔ေစ့ လေစ့မက၊ ရက္ေတာင္ ေက်ာ္ေနပါျပီ။ ဗိုက္သိပ္မနာ သရိုးသရည္သာျဖစ္လို႔ စမ္းေတာ့ သားအိမ္ကမပြင့္။ မကြဲဘဲနဲ႔ ခြဲရတာပါ။

ကိုယ္၀န္ဆိုတာ “ကေလး” နဲ႔ “အခ်င္း” ႏွစ္မ်ိဳးျဖစ္လာတာပါ။ Fetus ကေလးက Amniotic sac အရည္အျပည့္ရွိတဲ့ အိပ္ထဲမွာ ရွိေနရျပီး၊ Placenta အခ်င္းက သားအိမ္အတြင္းနံရံကို တြယ္ကပ္ေနရတယ္။ မေအကို မွီခိုႏိုင္ဘို႔ပါ။ ကေလးဆိုတာ ဗိုက္ထဲကတည္းက အေတာ္ လူလည္ၾကတဲ့ေကာင္။ မေအဆီက လိုခ်င္တာယူျပီး၊ မလိုတာစြန္႔တတ္တယ္။ အခ်င္းကေနလုပ္ေပးတာပါ။

အခုလူနာမွာ ကေလးနဲ႔ အရည္ပါတဲ့အိပ္က မိခင္ရဲ႕ အူေတြၾကားမွာ ထူးထူးျခားျခား ရွိေနတယ္။ အခ်င္းကလဲ အနားရွိသမွ် အူေတြရဲ႕ အျပင္နံရံမွာ လာကပ္ေနတယ္။ အဲဒီ အူနံရံေတြ ကတဆင့္ လိုခ်င္တာ ယူျပီး၊ မလိုတာ စြန္႔ေနခဲ့တာ ျဖစ္တယ္။

ေရျမႊာအိပ္ကို ေဖါက္ျပီး၊ ကေလးေမြးထုတ္ရတာ ပိုလို႔ေတာင္ လြယ္ေသးတယ္။ ခါတိုင္း ဗိုက္ခြဲေမြးသလို သားအိမ္ ေအာက္နားမွာ ကန္႔လန္႔ ဒါးရာေပး၊ ခြဲေမြးစရာ မလိုပါ။ အၾကာဆံုးနဲ႔ သတိအထားရဆံုး အဆင့္ျဖစ္တဲ့ သားအိမ္နံရံကို သံုးထပ္ ျပန္ခ်ဳပ္စရာလဲ မလိုေတာ့ပါ။ လူနာ့ သားအိမ္ဟာ “ကုိယ္၀န္နဲ႕သူနဲ႔ ဘာမွမဆိုင္သလို” ဣေႄႏၵေရႊေပးမရ၊ ေတြ႕ရပါတယ္။

သိပ္ခက္တာ လာပါျပီ။ အခ်င္းကို အူကေန ဘယ္လို ခြါထုတ္မလဲ။ အူထဲမွာ အစာေတြရွိတယ္။ အူေအာက္ပိုင္းေရာက္ေလ အစာက ေဟာင္းေလ။ ေဟာင္းေလ မေကာင္းတာ မ်ားေလ။ ဗိုက္ထဲမွာ အူထဲကဟာ တစက္ကေလးမွ ထြက္မလာ မသင့္ပါ။ အူေပါက္လို႔ကေတာ့ အစာအိမ္ေပါက္သလို၊ အေပါက္ကုိ ဖါျပီး၊ ဗိုက္ကုိ အတိုင္းတိုင္း ျပန္ပိတ္ မရပါ။ အထက္က အူအစကို ဗိုက္အျပင္နံရံမွာ ပါးစပ္လို႔ ဖြင့္ထားျပီး ၀မ္းသြားေစရတယ္။ ေအာက္က အူဆက္တာ-ဖါတာ က်က္ပါမွ၊ စိတ္ခ်ရပါမွ၊ ျပန္ဖြင့္၊ ျပန္ပိတ္ လုပ္ရတယ္။ အူထဲက ပိုးမႊားေတြ ေသအာင္ ေဆးကလဲ ေရြးတတ္မွ။

ဒီေတာ့ ဒီလူနာရဲ႕အခ်င္းကို အူ မထိခိုက္ေအာင္လုပ္ျပီး ခြါထုတ္ဘို႔ အေရးသည္ ဆရာ၀န္ ညီအကိုမွာ မဟာ တာ၀န္ၾကီး ျဖစ္လာပါေတာ့တယ္။ ခြဲစိတ္ဆရာ၀န္မ်ား ရွိအပ္တဲ့ Lion’s heart, Eagle’s eyes, Lady’s hand အရည္အခ်င္း သံုးပါး အနက္ “(ေလဒီ)ရဲ႕ လက္” လိုလာျပီေပါ့ ခင္ဗ်ာ။

သတိၾကီးျခင္းနဲ႔ စိတ္ရွည္ျခင္း ဆိုတာေတြက ဘာသာေရးနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးမွာသာမက ခြဲစိတ္တာမွာပါ လိုတယ္။ ကပ္ေၾကးနဲ႔ ဒါးမပါ၊ တံုးတဲ့ ကရိယာေတြနဲ႔သာ ေျဖးေျဖး ညင္သာ၊ အူတေခြခ်င္း တေခြခ်င္း ခြါခ်ရပါတယ္။ အကူဆရာမေတြကေတာ့ ေရေႏြး၀တ္ ႏိုင္ႏိုင္ လုပ္ေပးရတယ္။ အူနံရံက စိမ့္ထြက္လာသမွ် ေသြးကို ေရေႏြး၀တ္နဲ႔ ဖိကပ္ေပးတာ အေတာ္ အလုပ္ျဖစ္တယ္။ အိႏၵိယမွာ မတူတာက ခြဲစိတ္ရာမွာ ေရေႏြးမပါဘူး။ သူတို႔ခြဲခမ္း-ေမြးခမ္းမွာ သြားခြဲေပးရရင္ အေတာ္ ကသိကေအာင့္ ႏိုင္လွတယ္။

အူကေန ထြက္တဲ့ေသြးကုိ ေရေႏြးနဲ႔ မႏိုင္ရင္ ေသြးေၾကာညွပ္ ေသးေသးနဲ႔ အပ္ျခည္ကိုသံုး ပိတ္ေပးရတယ္။ အူဆိုတာက အထပ္ သံုးထပ္ရွိတာ။ အတြင္းဆံုးလႊာကို မထိလို႕ကေတာ့ ျပႆနာမၾကီးပါ။ အူ-အစာအိမ္ကို ဘယ္လိုခ်ဳပ္ရမယ္ ဆိုတာ ေတာမွာ က်တဲ့ ဆရာ၀န္တိုင္း တတ္ၾကြမ္းၾကတယ္။ Catgut 3-0 “ေၾကာင္အူ ခ်ဳပ္ၾကိဳး၊ သရီးဇီးရိုး” ဘယ္ႏွစ္ၾကိဳး ကုန္လဲ မသိပါ။

အခ်င္းတခုလံုး ကြာက်မွ လက္ေထာက္ဆရာ၀န္က သီခ်င္းစဆိုပါတယ္။ ဗိုက္ကိုလည္း သူဘဲ ဆက္ပိတ္တယ္။ အေတာ္ အားကိုးရတဲ့သူ။ ကြ်န္ေတာ္က အလွဴရွိတယ္ မဟုတ္ပါလား။

အဲဒီေခတ္က ဒစ္ဂ်စ္တယ္ကင္မရာ မေပၚေသးလို႔ (ဘေလာခ္)မွာတင္ဘို႔ ပံုရိုက္မထားႏိုင္လိုက္ပါ။ သုေတသနဆိုတာလဲ အားမေပးပါ။ စာတမ္းဖတ္စရာေနရာလဲ က်ဥ္းလြန္းလွပါတယ္။ မရွိ ရွိတာေလးနဲ႔ မျဖစ္ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေပးၾကရတာကို သြားျပမိရင္လဲ ခ်ိဳ႕တဲ့တာ၊ ဆင္းရဲတာကို လူျမင္ခံေအာင္ လုပ္ခြင့္မရွိပါ။ ဆရာ၀န္ကိုလည္း (အက္သစ္) မက်၊ မလုပ္ရလို႔ ေျပာခံရမွာ ေသျခာတာမို႔၊ ဒီစာကို ဖတ္ရင္ (ဖစ္ရွင္)လို႔သာ မွတ္ပါခင္ဗ်ား။

ေမြးေပးခဲ့တဲ့ကေလး မတ္တတ္ေျပးအရြယ္မွာ သူတို႔အိမ္ကို တေခါက္ေရာက္တယ္။ လက္ဖက္နဲ႔ ထန္းလ်က္အျပင္ ႏွမ္းဆီဆမ္း အမဲေျခာက္ဖုတ္နဲ႔ ဧည့္သည္လုပ္ခဲ့ပါတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၅-၄-၂၀၁၀

Read more...

Friday, April 23, 2010

လက္ေဆာင္ျပန္

“ဦးစပ္စုေလး” ေပးဖတ္တဲ့ ကဗ်ာ၊
ေကာင္းမြန္စြာ ရပါေၾကာင္း။

အေက်ာ္ေဒးယ် မေ၀းလွတဲ့ အတိတ္မွာ၊
ဗမာနဲ႔ ကမာၻက လူတကာ ေလးစား၊ အမ်ားအက်ိဳး သည္ပိုးသူမ်ား၊
ေဆြးေႏြးသြားၾကတာ ထူးျခားတာပါလို႔၊
ေက်းဇူးနဲ႔ ခ်ီးက်ဴး၊ ပူးတြဲျပီး ျပန္ၾကားလိုက္ပါတယ္။

ေမတၲာနဲ႔ ဟင္းလာပို႔တာ၊ ဗလာအခြံ မျပန္ခ်င္သမို႔၊
ကဗ်ာရွင္အတြက္ လက္လုပ္ခ်ဥ္ကေလး ျပန္ေပးလိုက္ပါရေစ။
ေနာက္တခါ ဒါ ေရးပါလားဆရာ ႕႕႕

ေအာက္ဘံုမွာ ဆံုၾကမွာက ေန၀င္း၊ စိုး၀င္း၊
၀င္ျငင္းသူက စိန္လြင္၊ သူ႔အရင္က ဦးေစာ၊
လာ ေရာျပန္တာက အာစီယံက ဖါဒီနန္ မားကို႔စ္ နဲ႔ ပိုးလ္ေပါ့၊
ေနာက္ေတာ့ ဆဒမ္ဟူစိန္၊ လူလိမ္နဲ႔လူဆိုး အမ်ိဳးမ်ိဳးေပါ့ဆရာ။

စာဖတ္သူေတြ ၀ါသနာက
ကဗ်ာေရး စာေရးသူမ်ား၊ ကုန္ၾကမ္းပါးခ်င္တာ မဟုတ္ပါလား။

ေပးသာ ေပးရ၊
ငယ္ငယ္က ၾကံဳတာေလး သတိရေသးသဗ်။

ေတာရြာမွာ ဆရာတပါး ခြဲတာစိတ္တာ ေက်ာ္ၾကားလာေတာ့
ေစတနာ တခြဲသားနဲ႔ ဆရာခင္ဗ်ာ- အနာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္၊ ဘာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္၊
ျမင္းမီးတဆုပ္ လုပ္ခ်င္ရင္လုပ္ပါဆရာ။

ခြဲစိတ္ဆရာ၀န္ ရယ္ခ်င္ခ်င္ေပမဲ့၊
ေက်းဇူးတင္ပါတယ္၊ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ။
ေက်းဇူး နဲ႔ “သင္ခယူး” ပူးတြဲလိုက္ရဘူးတယ္။

ယမုန္နာ
၂၃-၄-၂၀၁၀

“ကေဘာ္ခ်ိဳင့္ဝွမ္းျပန္ယူ...နီကိုဗာကြ်န္းျပန္ေပး- ”-- လန္ေထာင္စပ္စုေလး

Read more...

Amenorrhea မိန္းမပီသတာ စိုးရိမ္စရာမရွိ

အသက္ ၁၈ ႏွစ္ျပည့္မွ ဖတ္ပါ (၁၂)
“ဆရာရွင့္ Polycystic ovary syndrome နဲ႕ပါတ္သက္တာ စစ္ရဲ႕လားလဲ မသိပါဘူး။ က်ားေဟာ္မုန္းနဲ႔ပါတ္သက္တာလဲ စစ္ရဲ႕လား မသိဘူး။ ၾကားဖူးတာက လည္ပင္းက သိုင္းရြိဳက္အၾကိတ္ေၾကာင့္လဲ ျဖစ္တတ္တယ္ဆို ဟုတ္လားဆရာ။ သိုင္းရြိဳက္အၾကိတ္နဲ႔ မိန္းကေလး ရာသီလာတာ ဆက္စပ္မႈရွိရင္လဲ ပိုစ့္တစ္ခုတင္ေပးရင္ ၀မ္းသာမွာပါ ဆရာ။”

Polycystic ovary syndrome (PCOS) ဆိုတာ အပ်ိဳေပါက္ကေန ေသြးဆံုးအရြယ္အထိ အမ်ိဳးသမီးမ်ားမွာ ၅-၁၀% ရွိႏိုင္တယ္။ ကေလးမရႏိုင္ျခင္းရဲ႕အေၾကာင္းရင္းေတြထဲမွာ ထိပ္ကျဖစ္တတ္။ အ၀လြန္သူ၊ မ်ိဳးဥမထြက္သူ၊ ရာသီ နည္းသူ- မမွန္သူ-မလာသူ။ ေနာက္ျပီး၊ ေယာက္်ားနဲ႔ဆင္တူတဲ့ လကၡဏာေတြျဖစ္တဲ့ ၀က္ျခံေပါက္၊ မ်က္ႏွာ အဆီျပန္ဆိုတာေတြက Androgen က်ားေဟာ္မုန္း သတၲိကဲတဲ့ သေကၤတေတြရွိသူ။

မၾကာမၾကာေတြ႔ရတတ္တဲ့ မ်ိဳးဥအိမ္အလံုးေခၚတဲ့ Ovarian cyst ျဖစ္တိုင္းလည္း PCOS မဟုတ္သလို PCOS ရွိတိုင္းလဲ မ်ိဳးဥအိမ္ၾကီးေနတာ ျဖစ္ခ်င္မွျဖစ္ပါတယ္။

ဒါ့ေၾကာင့္ ရာသီနည္းတိုင္း၊ မမွန္တိုင္း၊ အ၀မလြန္-အလြန္ မပိန္ရင္၊ ဒီေရာဂါမ်ိဳး မစိုးရိမ္ပါနဲ႔။ ကေလးဖြါးဘူးရင္လဲ ျဖစ္ဘို႔ နည္းတယ္။ မိန္းမပီသသူေတြ စိုးရိမ္စရာမလိုပါ။ မ-လိုလို၊ က်ား-လိုလိုဆိုရင္ လိုတယ္။ စိတ္က “ေယာက္်ားမိန္း” ျဖစ္ေနတာထက္ ရုပ္က ျဖစ္ေနရင္ စစ္ဘို႔လိုတယ္။ ၀က္ျခံထူ၊ အေမႊးၾကမ္း၊ ႏွဳတ္ခမ္းေမႊးေရးေရး ဆိုတာမ်ိဳး ေျပာတာပါ။

Amenorrhea ရာသီမလာျခင္းရဲ႕အေၾကာင္းရင္းဟာ (၁) hypothalamic-pituitary-ovarian axis ဖိုခေနာက္ဆိုင္ အေၾကာင္းသံုးပါး၊ (၂) ေမြးလမ္းေၾကာင္းခႏၶာေဗဒ ပံုမွန္မဟုတ္လို႔နဲ႔ (၃) ဇီ၀အလုပ္ မမွန္တာေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ရပါတယ္။

Hypothalamic အေၾကာင္းရင္းဆိုတဲ့ထဲမွာ ဦးေႏွာက္ကင္ဆာလဲ ပါတယ္။ Pituitary causes ဆိုတာကေတာ့ ႏို႔ထြက္ေစတဲ့ ေဟာ္မုန္း Prolaction သိပ္မ်ားေနရင္၊ ဒါမွမဟုတ္ pituitary ကင္ဆာ၊ အမွန္က ဦးေႏွာက္ကင္ဆာပါဘဲ။ သူ႔ကို ဓါတ္ကင္မိလို႔ေၾကာင့္လဲ ျဖစ္ပါတယ္။ Ovarian မ်ိဳးဥအိမ္ အေၾကာင္းခံထဲမွာ Hyperandrogenemia ေခၚတဲ့ က်ားေဟာ္မုန္ေတြ သိပ္မ်ားေနရင္၊ ဓါတ္ကင္ရရင္၊ ကင္ဆာေဆး ေသာက္ရရင္ ျဖစ္တယ္။

အမ်ိဳးသမီးေမြးလမ္းေၾကာင္းမွာ ျပႆနာတခုခုရွိတာရဲ႕ ဥပမာကေတာ့ သားအိမ္အတြင္းမယ္ တြယ္ကပ္မႈေတြ ျဖစ္ေနတာ၊ Imperforate hyman အပ်ိဳေျမွး လံုး၀ပိတ္ေနတာနဲ႔ Vaginal septum ေမြးလမ္းေၾကာင္းမွာ အကန္႔ပါေနတာေတြ ပါတယ္။

အပ်ိဳေျမွး လံုး၀ပိတ္ေနတာမ်ိဳးက မိန္ကေလးတေယာက္ အရြယ္ေရာက္ခ်ိန္ လြန္တာေတာင္ ရာသီပန္း မပြင့္ေသးတာမ်ိဳး။ အသက္ ၁၄-၁၅ ႏွစ္အထိ ရာသီမလာရင္ ဆရာ၀န္ျပပါ။ မသိဘဲ ၾကာသြားလို႔ ဗိုက္ကေလးက ေဖါင္းေဖါင္းလာ၊ မေအက ရာသီအေၾကာင္းေမး၊ မလာေသးဘူးေျပာေတာ့ တမ်ိဳးထင္။ ကံဆိုးရင္ အရိုက္ခံရ။ ႏွိပ္စက္ျပီး ပုလိပ္စစ္စစ္ခံရမယ္။ ေနာက္ဆံုးမွ က်န္းမာေရး အသိရွိသူေတြ ေစာင္မလို႔ ဆရာ၀န္လာျပတယ္။ အပ်ိဳေျမွးမွာ ထံုေဆးေလးထိုး၊ ခြဲစိတ္ဒါးနဲ႔ ေဒါင္လိုက္တခ်က္ ကန္႔လန္႔တခ်က္ ခြဲေပးလိုက္တာနဲ႔၊ လားလား ႕႕႕ အမဲ-အညိဳ၊ ေနာက္ နီညိဳညိဳ-အနီ ရာသီေသြး ေဟာင္းေတြ ဒလေဟာ ဆင္းလာတာ၊ ႏွစ္ခါမက ဒီလိုေ၀ဒနာမ်ိဳး လုပ္ေပးရဘူးတယ္။

ေမြးလမ္းေၾကာင္းမွာ ေမြးရာပါ အကန္႔ရွိေနတာကို ခပ္ရွားရွား ေတြ႔ဘူးတယ္။ ပါေမာကၡမမေတြက ေဆးေက်ာင္းသားမ်ားကို သင္ၾကားဘို႔ ရွားတာမွန္သမွ် စုထားၾကရတယ္ မဟုတ္လား။ “အာစရိရေက်းဇူး”၊ “ဂီလာနေက်းဇူး” အထူးမေမ့ပါ။

တျခားအေၾကာင္းရင္းေတြလဲ ရွိေသးတယ္။ “မီးယပ္ပိန္ မီးယပ္ေျခာက္”လို႔ အေခၚခံရသူမ်ိဳး။ ေမာ္ဒယ္ (ငါးေဖါင္ရိုးေျခာက္) သင္တန္းသူမ်ား။ နာတာရွည္ေရာဂါသည္၊ စိတ္ဖိစီးမႈခံစားေနရသူ၊ မူးယစ္ေဆးစြဲသူ၊ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္တာ မ်ားလြန္းသူ၊ ပဋိသေႏၶတားေဆးနဲ႔ အဆင္မေျပသူ ဆိုတာေတြ ျဖစ္တယ္။ အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့သူေတြလဲ ပါတယ္။ (အီသီယိုးပီးယာ) နဲ႔ ျမန္မာဟာ အေၾကာင္းခံမွာ တမ်ိဳးစီေပမဲ့ အက်ိဳးေပးတူၾကတယ္။ ဂုဏ္မယူစရာေပါ့ဗ်ာ။

(သိုင္းရြိဳက္) ေရာဂါ
ရာသီမမွန္တာနဲ႔ လည္ပင္းၾကီးေရာဂါ သိပ္ေတာ့မဆိုင္ပါလို႔ ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ လည္ပင္းၾကီး ေဟာ္မုန္းဓါတ္ လြန္ကဲေနသူမ်ိဳးမွာ ျပႆနာ ရွိပါတယ္။ လည္ပင္းက ျမင္သာေအာင္ ၾကီးခ်င္မွ ၾကီးေနလိမ့္မယ္။ ရင္တံုမယ္၊ ႏွလံုးခုန္ ျမန္မယ္။ အိမ္ေထာင္သည္ဆိုရင္ သူ႔ခင္ပြန္းကအရင္ ဇနီးသည္ မူေျပာင္းလာတာကို သတိေကာင္းေကာင္း ထားမိလာမယ္။ စိတ္တို-စိတ္ဆိုးတာ မ်ားျပီး၊ ဘာလုပ္လုပ္ ေဟာေဟာဒိုင္းဒိုင္း။ တက္ၾကြသလား မေမးနဲ႔၊ သူကခ်ည္း ေရွ႕က။ “ကြိဳင္”မွာက ညအိပ္ရင္ သူကသာ ပန္ကာ-ျပဴတင္း ဖြင့္အိပ္ခ်င္လိမ့္မယ္။ ပို အိုက္တတ္တာကိုး။

ဒီလိုျဖစ္လာရင္ ဆရာ၀န္ျပပါ။ Thyroid essay စစ္ေဆးလိမ့္မယ္။ မ်ားေနရင္ ေဆးေပးမယ္။ အရင္က စားေဆးသာရွိေပမဲ့ ခုေခတ္မွာ အဏုျမဴေဆးေၾကြးတာ ထိေရာက္ပါတယ္။ မေပ်ာက္ခင္ ရာသီေရာ ကုိယ္၀န္ကိစၥေတြပါ မမွန္တာျဖစ္ေစတယ္။ တေလာက မိတ္ေဆြတဦးရဲ႕ ဇနီးကို ျမင္တာနဲ႔ သံသယရွိလို႔ ေဆးစစ္ခိုင္းရတယ္။ ဒိအရင္ ကိုယ္၀န္က ဗိုက္ထဲမွာတင္ ကေလးအေသ Intra-uterine death ျဖစ္လို႔ ကုေပးရေသးတယ္။ အခု အဏုျမဴေဆးပါတ္လည္လို႔ အေကာင္းပကတိ ျဖစ္ေနျပီ။ အသိေစာလို႔သာေပါ့။ မ်က္လံုးပါ လကၡဏာျပေနျပီ။ လည္ပင္းၾကီးေဟာ္မုန္းမ်ားေရာဂါဟာ ၾကာရင္ မ်က္လံုးျပဴးလာတယ္။

မွန္ၾကည့္ရင္ ကိုယ့္မ်က္လံုးကိုယ္ သတိထားၾကည့္ပါ။ “သမင္မ မ်က္လံုး” ထက္ ထူးျပီး၊ “ဇီးကြက္ မ်က္ျပဴး” ျဖစ္ေနသလား။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၃-၄-၂၀၁၀

Read more...

Wednesday, April 21, 2010

Q and A Irregular Cycle ရာသီ မမွန္ျခင္း

Q: “သမီးက အသက္ ၂၃ ႏွစ္ပါ။ သိခ်င္တာေလးေတြ ေမးပါရေစ။ သမီးက ရာသီလာတာ မမွန္ပါဘူး။ တခါတေလ ၂ လမွ တခါ လာပါတယ္။ အရင္ကေတာ့ အေမက ေသြးေဆး အၿမဲတုိက္ပါတယ္။ ၿမန္မာေဆးေတြ။ ခုက ဒီမွာ ၀ယ္လုိ႔လည္း မရပါဘူး။ ခု ၀က္ၿခံေတြလည္း မ်က္ႏွာမွာေရာ ေက်ာမွာပါ ပိုေပါက္လာပါတယ္။ သူငယ္ခ်င္းကေၿပာလုိ႔ ဂ်င္းၿပဳတ္ရည္ လည္း ေသာက္ပါတယ္။ ဆရာရွင့္ ဘယ္လုိလုပ္ရမလဲဆုိတာ ေၿဖၾကားေပးပါရွင္။”

ရာသီမမွန္တာ မိန္းကေလးအေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ျဖစ္ေလ့ရွိတယ္။ ၂ လမွ တခါလာယံုနဲ႔ ဘာမွ စိုးရိမ္စရာမလိုပါ။ ၀က္ျခံလဲ ေပါက္တယ္ဆိုရင္ အပ်ိဳျဖစ္မွာေပါ့။ သိပ္ရင္းႏွီးလြန္းတဲ့ သမီးရည္းစားေတာင္ ထားပံုမရဘူး။ ေဆးပညာအရ ျဖစ္ဘို႔မ်ားတာကို ေျပာတာပါ။ ကုိယ္ေရးကုိယ္တာ စပ္စုတာမဟုတ္ပါ။ ေဗဒင္ေဟာတာလဲ မဟုတ္ဘူး။ မမွန္ရင္လဲ “မွားေသာေဆးသမား ရွိ၏”လို႔ မွတ္ပါ။

ဗမာေသြးေဆးေတြကလည္း အသံုးတည့္သူေတြမွာ တည့္တယ္။ ခ်င္းျပဳတ္ရည္ကလည္း တခ်ိဳ႕အတြက္ အလုပ္ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ မိန္းကေလးရဲ႕ က်န္းမာေရးကို ပိုျပီးသိရရင္ ပိုေကာင္းမယ္။ “ပိန္သလား၊ ၀သလား၊ ပိန္လာေနသလား။ က်န္းမာေရး ေနာက္ေၾကာင္းမွာ ထူးျခားတာရွိသလား။ ေဆးရံုတက္ရဘူးတာ၊ ဓါတ္မွန္ရိုက္တာ”။ မသိတာ အသာထားျပီး ေယဘုယ် ေျဖပါ့မယ္။

ရာသီမမွန္တာမွာ ပတ္၀န္းက်င္လို႔ ေခၚေလ့ရွိတဲ့ အေၾကာင္းခံရွိတတ္တယ္။ ေနမေကာင္းတာ ဥပမာ တီဘီ၊ စိတ္ဖိစီးမႈ မ်ားတာ၊ အာဟာရ မျပည့္တာ၊ ေသြးအားနည္းတာ၊ ေလ့က်င္ခန္း-အလုပ္ မ်ားလြန္းတာ၊ ခရီးထြက္ရဖန္ မ်ားတာေတြ ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဒါေတြကို ျပင္ပါ-ကုပါ။

ေနာက္ အေၾကာင္းခံ တမ်ိဳးကေတာ့ ဇီ၀ကမၼအေျပာင္းအလဲရွိလို႔ပါ။ ရာသီဆင္းတာကို အထိန္းေၾကာင္းေပးေနတာ သံုးခုဟာ အထာမက်ရင္ ရာသီလာ မမွန္ဘူး။ ေနာက္ဆံုးအေၾကာင္းခံတခုကေတာ့ polycystic ovarian syndrome ေရာဂါပါ။ လိုမယ္ထင္ရင္ ဒီႏွစ္မ်ိဳးအတြက္ OG ျပပါ။ Oligomenorrhea ေခၚတဲ့ ရာသီနည္းလြန္းရင္ သားသမီး မရႏိုင္တာ ျဖစ္ေစတတ္တယ္။ ဒါေတြ ထည့္ေရးတာက ဆရာ၀န္တေယာက္အေနနဲ႔ မျပည့္မစံုေရးလို႔ မေကာင္းတဲ့ အတြက္ပါ။ လူ ၁၀၀-၁၀၀၀ မွာ ၁ ေယာက္ ျဖစ္တာလဲ ပါရတယ္။

၀က္ျခံဆိုတာ ရာသီဆင္းတာလိုဘဲ ေဟာ္မုန္းဓါတ္ အေျပာင္းအလြဲေၾကာင့္ျဖစ္ေစတာပါ။ လူတိုင္းမွာ က်ား-မ ေဟာ္မုန္း ၂မ်ိဳးလံုးရွိၾကတာ။ Androgens က်ားေဟာ္မုန္းက ပိုကဲေနရင္ ရာသီနည္းတာ ျဖစ္ေစတယ္။ အေရျပား မသန္႔ရွင္းတာ၊ ေလထု မသန္႔တာေၾကာင့္လဲ ျဖစ္ေစႏိုင္ေသးတယ္။

သနပ္ခါးအစစ္ သဘာ၀ျဖစ္ အလွအပ အသံုးအေဆာင္သာသံုးပါ။ ေၾကာ္ညာေကာင္း (ေကာ့စ္မက္တစ္) ေတြ မသံုးသင့္ပါ။ အဆီ-အငန္မ်ား အစားအစာ ေရွာင္ပါ။ တကယ္လို႔ အနာရင္းသလို ျဖစ္လာရင္၊ ျပည္တည္ရင္ Tetracycline, Erythromycin ၂၅၀ မီလီဂရမ္ ၆ နာရီျခား၊ ဒါမွမဟုတ္ Doxycycline ၁၀၀ မီလီဂရမ္ ၁၂ နာရီျခား၊ ၄-၅ ရက္ ေသာက္ပါ။

၀က္ျခံကို လက္နဲ႔ခဏခဏမကိုင္ပါနဲ႔။ မ်က္မွာမွာ ေပါက္တဲ့ ဘာအနာျဖစ္ျဖစ္ မမွည့္ေသးခင္ ညွစ္မထုတ္ရပါ။ ေသြးအားအတြက္ Ferrous ေဆး၊ Folic acid ေဆးေတြေသာက္ပါ။ ၀က္ျခံအတြက္ ဗီတာမင္ B အျပင္ A ေသာက္ဘို႔ လိုတယ္။ Zinc ဓါတ္မ်ား အစားအစာ (ပင္လယ္စာ၊ အေစ့အဆံ၊ အသဲ၊ ငါး၊ ဥ၊ ဂ်ံဳ၊) နဲ႔ Chromium ဓါတ္မ်ား အစားအစာ (သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္၊ ငွက္ေပ်ာသီး၊ စပ်စ္သီး၊ အာလူး၊ အမဲသား၊ မံုလာဥစိမ္း၊ ၾကက္သြန္ျဖဴ၊) စားပါ။

တကိုယ္ေရ သန္႔ရွင္းေရး လုပ္ပါ။ ေခါင္းအံုးစြပ္ ၂ ရက္တခါ လဲပါ။ မ်က္ႏွာကို ဆံပင္ကလာလာမထိေစသင့္ပါ။

လစဥ္ရာသီလာေနသူမ်ားလဲ ၀က္ျခံေပါက္တတ္တယ္။ တရားခံက Androgens ပါဘဲ။ ၀က္ျခံမွာ ေခါင္းျဖဴ-ေခါင္းမဲ ၂ မ်ိဳး ရွိတယ္။ အျဖဴက အေရျပားထဲ ျမဳတ္ေနျပီး၊ အမဲက အေပၚမွာ။ ျပည္ျဖစ္လာရင္ ၀ါလာမယ္။ သန္႔ရွင္းေရး လုပ္တာက အျပင္းစားမဟုတ္တဲ့ ဆပ္ျပာ၊ ဗက္တီးရီးယားေသေစႏိုင္တဲ့ neem soaps ဆပ္ျပာလဲေကာင္းတယ္။ မ်က္ႏွာ အဆီမျပန္ေစနဲ႔။ မိတ္ကပ္သံုးစရာရွိရင္ နဲနဲ-ပါးပါးသာသံုးပါ။ အေရျပားက (ဆဲလ္)ေတြ ေလ၀ေအာင္လို႔။ ေသသြားတဲ့ (ဆဲလ္) ခပ္ညိဳညိဳေတြကို အသာအယာ ဖယ္ထုတ္ေပးပါ။ ေရေႏြးေလးနဲ႔ မ်က္ႏွာသစ္ပါ။ ေရမ်ားမ်ားေသာက္ပါ။ နံ႔သာျဖဴလိမ္းတာလဲ ေကာင္းပါတယ္။

ရာသီမွန္လာမယ္ဆိုရင္ ၀က္ျခံပါ သက္သာလာမယ္။ အိမ္ေထာင္ရက္သား က်သြားသူမ်ား ေပ်ာက္သြားတယ္။ အိမ္ေထာင္ မရွိေသးသူကုိ ရွိေအာင္ အားေပးတာ မဟုတ္ပါ။ အိမ္ေထာင္ျပဳတယ္ဆိုတာ “ေနာင္ျပင္ရန္ ခက္သည့္အမ်ိဳး သံုးပါး” ထဲမွာပါလို႔ ၀က္ျခံ ေပ်ာက္ခ်င္တာေလးနဲ႔ မျမန္ဆန္ေလနဲ႔။

အပ်ိဳေလး-အပ်ိဳၾကီးအျဖစ္ ဆက္ေနသူမ်ားလည္း ကုိယ္၀န္ေဆာင္ တားေဆး (အမ်ားဆံုးသံုးၾကတဲ့ ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးတြဲ စားေဆး) ကိုေသာက္ရင္ ရာသီလာရက္ မွန္ေစတယ္။ ၂၈ ျပားပါတဲ့ ေဆးကပ္မွာ ၂၁ လံုးက အေရာင္တမ်ိဳး၊ ၇ လံုးက အေရာင္တမ်ိဳး လာေလ့ရွိတယ္။ အျဖဴေရာင္ ၂၁ လံုး ေသာက္ေနတံုး ရာသီမလာဘဲ၊ ဒီေဆးလံုးေတြ ကုန္တာနဲ႔ ရာသီလာမယ္။ ဒီေဆးကပ္ကို အနည္းဆံုး ၃-၄ လ ဆက္ေသာက္လိုက္ရင္ သူ႔ဖါသာသူ ရာသီလာရက္ မွန္ေစႏိုင္တယ္။

ဆရာ့ေဆးခန္းမွာ ဒီလိုျဖစ္တဲ့ မိန္းကေလးေတြလာရင္ ကုိယ္၀န္တားေဆးကပ္ကို တလံုးခ်င္း ေဖါက္ျပီး ေပးလိုက္တယ္။ အပ်ိဳမိန္းကေလးကို သူမ်ားျမင္ အထင္မလြဲေစေအာင္ေပါ့။ ေကာင္းသြားၾကပါတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၁-၄-၂၀၁၀

Read more...

Tuesday, April 20, 2010

Q and A Anti-HBe ဘီပိုး စမ္းသပ္ျခင္း

ဆရာခင္ဗ်ား Anti-hepatitis Be antibody (Anti-HBe) ေၾကာင္းကို သိခ်င္လို႔ အေသးစိတ္ ရွင္းျပေပးေစခ်င္ပါတယ္။
ကြၽန္ေတာ့္မွာ .4 .50 ရိွတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္းကို အေသးစိတ္ ရွင္းျပေပးေစခ်င္ပါတယ္ ခင္ဗ်ား။

Hepatitis B Virus ကို ေခၚတာေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ ဆရာ၀န္ေတြေတာင္ ေခါင္းရႈတ္ရတာေပါ့ဗ်ာ။ HBV; Hep B; anti-HBs; Hepatitis B surface antibody; HBsAg; Hepatitis B surface antigen; HBeAg; Hepatitis B e antigen; anti-HBc; Hepatitis B core antibody; anti-HBc, IgM; anti-HBe; Hepatitis B e antibody; HBV DNA တဲ့၊ ေခါင္းထဲ ထည့္ထားလို႔ေတာင္ မရႏိုင္ဘူး။

ဘီပိုးကို စမ္းနည္းေတြက မတူၾကလို႔ နာမယ္လဲ ကြဲလြဲေနတာပါ။ တမ်ိဳးက Antibodies (အင္တီေဘာ္ဒီ) ဆိုတဲ့ ခံတိုက္ႏိုင္စြမ္းကို စမ္းတယ္။ တမ်ိဳးက ပိုးကေနထုတ္တဲ့ Antigens (အင္တီဂ်င္) ကို စမ္းတာ။ ေနာက္တမ်ိဳးက DNA ကို စမ္းတာပါ။

(အင္တီဂ်င္) ဆိုတာက ရန္သူတပ္သား၊ မ်ားတာမေကာင္း၊ (အင္တီေဘာ္ဒီ) ဆိုတာက ကုိယ့္တပ္သား၊ မ်ားတာေကာင္းလို႔ မွတ္ပါဗ်ား။

Acute လတ္တေလာ-ရက္တိုေရာဂါ ရွိ-မရွိနဲ႔ Chronic နာတာရွည္-ရက္ရွည္ ဒါမွမဟုတ္ Carrier ေရာဂါသယ္ေပးသူ ျဖစ္-မျဖစ္ကို စမ္းရတာေတြပါ။

(HBsAg), (anti-HBc), IgM နဲ႔ (HBeAg) တို႔က Acute hepatitis B infection ရက္တိုေရာဂါ ရွိ-မရွိ စမ္းတာ ျဖစ္တယ္။

HBsAg, (HBV) DNA နဲ႔ HBeAg က chronic HBV hepatitis ရွိ-မရွိ စမ္းတာ ျဖစ္တယ္။

HBsAg, (HBeAg), (anti-HBs) IgG, (anti-HBe) IgG နဲ႔ HBV DNA တို႔က chronic hepatitis B infection ရက္ရွည္ ျဖစ္ေနတာကို ေဆးကုသေနတံုး ေစာင့္ၾကည့္ဘို႔ စမ္းတာေတြပါ။

(anti-HBc) total နဲ႔ anti-HBs ဆိုတာကေတာ့ အရင္ ဘီပိုးရွိဘူးသူဟာ ခံႏိုင္ရည္ရွိေနရာကေန ျပန္ျဖစ္ႏိုင္-မျဖစ္ႏိုင္ကို သိဘို႔ ျဖစ္တယ္။

ေမးထားတဲ့ Anti-hepatitis Be antibody (Anti-HBe) စမ္းသပ္တာကေတာ့ hepatitis Be antigen ဆိုတဲ့ ဘီပိုးကေန ထုတ္ေနတဲ့ (အင္တီဂ်င္) ကို ဘယ္ေလာက္ တံု႔ျပန္ႏိုင္စြမ္း ရွိသလဲဆိုတာကို သိဘို႔ Antibody (အင္တီေဘာ္ဒီ) ထုတ္လုပ္ႏိုင္တာကို စမ္းတာျဖစ္တယ္။

ဒီစမ္းသပ္မႈေၾကာင့္ -
(၁) ရက္တို ဘီပိုး ကူးစက္ခံရျပီး၊ ျပန္လည္နလန္ထလာသူေတြမွာ anti-HBe ဟာ anti-HBc နဲ႔ anti-HBs တို႔နဲ႔အတူ ရွိေနမယ္။
(၂) ရက္ရွည္ ဘီပိုးရွိသူေတြမွာဆိုရင္ anti-HBe ကိုၾကည့္ျပီး ေရာဂါအေျခအေနနဲ႔ ကုသမႈ ထိေရာက္ပံုကို သိႏိုင္ေစတယ္။
က်န္းမာ-ခ်မ္းသာပါေစ။

Dr. တင့္ေဆြ
၂၀-၄-၂၀၁၀

Read more...

Monday, April 19, 2010

Q and A Contraception ရက္ေရွာင္နည္း

Q: ဆရာ ကြ်န္ေတာ္ သိခ်င္တာေလး ေျပာျပေပးပါ။ ကြ်န္ေတာ့ အသက္ ၂၇ ရွိပါျပီ။ မိန္းမ ရာသီလာျပီးတဲ့ ေနကစျပီး ၇ ရက္နဲ႔ မလာခင္ ၇ ရက္အတြင္းကို ဆက္ဆံရင္ ကိုယ္၀န္ရနိုင္တယ္လို ့ဆိုလိုတာလား။ ရာသီလာျပီး ၇ ရက္၊ မလာခင္ ၇ ရက္ အတြင္း ဆက္ဆံရင္ ကိုယ္၀န္မရနိုင္ဘူးလို ့ဆိုလိုတာလား သိခ်င္ပါတယ္။ သဘာ၀အတိုင္း ဆက္ဆံမႈမ်ိဳးနဲ ့ ေယာက်္ားေလးက ဘယ္လိုနည္းလမ္းသံုးျပီး ဆက္ဆံသင့္ပါသလဲ။ ကိုယ္၀န္တားေဆးကို အျမဲသံုးေနရင္ ကေလး လိုခ်င္တဲ့အခါ အခက္ေတြ ့နိုင္ပါသလား။

A: ရာသီမလာခင္ ၇ ရက္ကေန လာျပီး ၇ ရက္အတြင္းမွာ ဆက္ဆံရင္ သီအိုရီအရ ကိုယ္၀န္ မရနိုင္ပါ။

ကိုယ္၀န္တားေဆး သံုးျပီးတဲ့ေနာက္ ကေလးယူခ်င္ရင္ ရႏိုင္ပါတယ္။ ေဆးေတြက ၁ လအတြက္ေဆးနဲ႔ ၃ လအတြက္ ေဆးေတြသာ ျဖစ္တယ္။ ေဆးသံုးတာကို ရပ္လိုက္တာနဲ႔ ကိုယ္၀န္မေဆာင္ေအာင္ လုပ္ႏိုင္စြမ္း မရွိေတာ့ပါ။

ဒါေပမဲ့ တခ်ိဳ႕အမ်ိဳးသမီးေတြက ေဆးရပ္လိုက္တာနဲ႔ ေနာက္လကစျပီး ကုိယ္၀န္ေဆာင္တယ္။ တခ်ိဳ႕က အခ်ိန္ကာလ တခုကို ေစာင့္ရတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ တေယာက္နဲ႔တေယာက္က သူ႔သဘာ၀အတိုင္း ေဟာ္မုန္းအေျခအေန ျပန္ေရာက္ေအာင္ အခ်ိန္ယူတာခ်င္း မတူၾကလို႔ပါ။ တခ်ိဳ႕ဆိုရင္ ၁ လ မဟုတ္ဘဲ ၁ ႏွစ္အထိ အခ်ိန္ယူတာလဲရွိတယ္။

ေကာင္းတာက အမ်ိဳးသမီးဟာ ေဆးမကူဘဲ သဘာ၀အတိုင္း ရာသီ ၂ လ၊ ၃ လ ျပန္ဆင္းျပီဆိုမွ ကေလးယူတာ ပိုေကာင္းတယ္။ ဒီၾကားကာလမွာ (ကြန္ဒြန္)နည္းစတာကို သံုးရမယ္။ ေဟာ္မုန္းအပိုေတြ မရွိေတာ့ဘဲ၊ ေနာက္ကိုယ္၀န္မွာ ဘာမွ သက္ေရာက္မႈ မရွိေစေတာ့ဘူး။
ေဟာ္မုန္းပါတဲ့ ကိုယ္၀န္တားေဆးေတြ မသံုးေတာ့တာေတာင္ ကုိယ္၀န္မရႏိုင္ေသးတာကေတာ့ ရပ္လိုက္ေပမဲ့ အမ်ိဳးသမီးရဲ႕ကုိယ္ထဲမွာ အခိုက္အတန္႔အားျဖင့္ သက္ေရာက္မႈ ဆက္ရွိေနႏိုင္ေသးလို႔ ျဖစ္ရတာပါ။ ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးတြဲ စားေဆးသံုးသူဆိုရင္ အမ်ားအားျဖင့္ ၂လ၊ ၃ လ ေနာက္မွ ကုိယ္၀န္ ျပန္ရႏိုင္တယ္။ Depo-Provera ထိုးေဆး ဆိုရင္ ၆ လ၊ ၁ ႏွစ္ၾကာမွ ကုိယ္၀န္ျပန္ေဆာင္တတ္တယ္။ ဒီၾကားကာလမွာ ေသြးမဆင္းဘဲေနတာလဲ ရွိႏိုင္ေသးတယ္။

နည္းဆိုတာ အေမးက သိပ္မရွင္းပါ။ ဒါေပမဲ့ ဒီလိုေျဖပါရေစ။

ေလွၾကီးထိုး ရိုးရိုးနည္း၊ သဘာ၀နည္းေတြသာ အေကာင္းဆံုး ျဖစ္ပါတယ္။ (ကာမသွ်ၾတ) နည္းလမ္း ေျခာက္ဆယ့္ ေလးသြယ္ ဆိုတာ S Positions and S poses အျဖစ္ ရာဇ၀င္တြင္တယ္။ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဘက္ အလိုက်တာကို သံုးသင့္ပါတယ္။

၁၉-၄-၂၀၁၀

Read more...

Friday, April 16, 2010

Wet tip ဟိုေနရာ စိုလာတတ္တဲ့ ေရာဂါ

အသက္ ၁၈ ႏွစ္ျပည့္မွ ဖတ္ပါ (၁၁)
ေမးျမန္းသူ(၁) “ေရာဂါတစ္ခုရွိေနပါတယ္ ဆရာေရ ေၿပာရမွာေတာ့ ရွက္စရာေကာင္းလွပါတယ္။ နားႏွင့္မနာပဲ ဖ၀ါးနဲ႔သာနာေစခ်င္ပါတယ္။ sexy girl ေတြၾကည့္တဲ့အခါ အၿမဲတန္းလုိလုိ လိင္တံက semen သုက္အရည္ေတြ ထြက္တက္ပါတယ္။

အဲဒါ ဘယ္လုိလုပ္ ကုစားရမယ္ဆုိတာကုိ ေက်းဇူးၿပဳၿပီး ေၿဖၾကားေပေစခ်င္ပါတယ္။ လိင္အဂ္ါမွာ အရည္မစုိေအာင္း လုပ္သင့္သလား၊ မလုပ္သင့္ဘူလားဆုိတာကုိ ေက်းဇူးၿပဳၿပီး ေၿဖၾကား ေပးေစခ်င္ပါတယ္။ ေနာက္ လိင္အဂ္ါမွာ အရည္မစုိေအာင္ လုပ္လုိက္မယ္ဆုိရင္ ၿဖစ္ေပၚလာနုိင္တဲ့ဆုိက်ိဳးေတြ၊ ေကာင္းက်ိဳးေတြကုိ မွ်ေ၀ေပးေစခ်င္ပါတယ္။ လူတုိင္းၿဖစ္ေနမယ္ဆုိရင္ ဆရာရဲ႕ web-site ထဲမွာ ဒီအေၾကာင္းအရာကုိ ေရးမယ္ဆုိရင္ ေကာင္းမယ္ထင္ပါတယ္။ လူတုိင္းက ရွက္တက္တဲ့သူေတြဆုိေတာ့ ေမးရမွာ အဆင္မေၿပႏုိင္ၾကပါဘူး။”

ေမးျမန္းသူ(၂) “စိတ္ေတာ့မရွိၾကပါနဲ႔ေနာ္၊ က်ေနာ္တစ္ခုေလာက္ေမးခ်င္လုိ႔ပါ။ စိတ္ပညာနဲ႔မၾကည့္ပဲ၊ ေဆးပညာနဲ႔ပဲ ၾကည့္ရပါဗ်ာ။ က်ေနာ္ လူပ်ဴိ၀င္ကာစ တစ္ခါကေတာ့ ျဖစ္ဘူးပါတယ္။ အဲ့ဒီတုန္းကေတာ့ လူပ်ဳိ၀င္ကစပဲလုိ႔ ထင္ျပီး၊ ေနလုိက္တယ္။ ေယာက်ားအဂၤါကေန အရည္ၾကည့္ေလးေတြထြက္တယ္။ ေနာက္ပုိင္းေတာ့ မထြက္ေတာ့ဘူး။ အခု ၂၃ ၀င္ခါစမွပဲ ထပ္ျဖစ္လာတယ္။ ျဖစ္ပုံကေတာ့ ဒီလုိ႕႕႕ အျပာကားေတြ ၾကည့္ရင္ထြက္တယ္။ မေကာင္းတဲ့စကားေတြ ေျပာရင္လဲ ထြက္လာတယ္။ အဲ့ဒါကေတာ့ စိတ္တက္ၾကြလုိ႔ပဲဆုိျပီး ေနလုိ႔ရတယ္။ ဒါေပမယ့္ မစဥ္းစားပဲလဲ ထြက္ေနျပန္ေရာ။ ေဘာင္းဘီလဲရတာလဲ မနည္းေတာ့ဘူး။ အဲဒါ ဘာေၾကာင့္ျဖစ္တယ္ဆုိတာ သိခ်င္ပါတယ္ ခင္ဗ်ာ။ အဲ့လုိမျဖစ္ေအာင္လဲ ဘာေဆးေတြေဆာင္ထားရင္ ေကာင္းမလဲဆုိတာ သိခ်င္ပါတယ္။ အဲ့လုိျဖစ္ရင္ အားျပတ္တာေတာ့ အမွန္ပဲ။ စားတုိင္းလဲမ၀ဘူး။ ပိန္ပိန္လာတယ္။ အဲဒါ အစမ်ား ျဖစ္လာႏုိင္မလားဗ်ာ။ ဟုိေရာဂါကလဲ ၂ႏွစ္ နဲ႔ ၁၀နွစ္ ၾကားမွာ ေပၚတက္တယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။ အရည္ေတြ မက်ေအာင္ ဘယ္လုိေနထုိင္ရမယ္ဆုိတာ ေျပာျပေပးၾကပါခင္ဗ်ာ။”

ဒီလိုျဖစ္တာက သိပ္ (ေနာ္မယ္လ္) ျဖစ္တယ္။ ေယာက္်ားေလးတိုင္းျဖစ္တယ္။ မိန္းကေလးလဲ ျဖစ္တာဘဲ။ လိင္စိတ္ကို ဆြေပးတာကို ၾကည့္တာျဖစ္ျဖစ္၊ စိတ္ကူးတာျဖစ္ျဖစ္ လိင္အဂ္ါမွာ အရည္စိုလာတာ ပံုမွန္ပါ။ ေဆးကုစရာ မလိုပါ။ လိင္စိတ္ဆိုတာမ်ိဳးက စိတ္အျပင္ ေဟာ္မုန္းဓါတ္ေၾကာင့္ပါ ျဖစ္ရတာပါ။ စိတ္မကစားလဲ ေဟာ္မုန္းသတၲိျပလာရင္ ဒီစိတ္က ၾကြလာတယ္။ ျဖစ္ဖန္မ်ားသူဆိုရင္ အက်င့္လိုရလာတတ္ေသးတယ္။

မအိပ္ခင္က ဘာမွ စိတ္ကူး မထားတာေတာင္၊ အိပ္မက္မက္ယင္း အိပ္ရာထဲမွာ သုတ္ထြက္တာမ်ိဳးလဲ ရွိတယ္။ ဒါဟာ ထြက္ေပးဘို႔ လိုေနတာေၾကာင့္လို႔ ေျပာရင္ ရႏိုင္တယ္။ ဘာမွ စိုးရိမ္စရာမလိုပါ။ လူ႔ကိုယ္ခႏၶာၾကီး တည္ေဆာက္ထားပံုနဲ႔ လူ႕ဇီ၀ကမၼအလုပ္မ်ားဟာ အင္မတန္ ေကာင္းလြန္းလွတဲ့ စက္တို႔ ကြန္ျပဴတာတို႔ထက္ အဆ အမ်ားၾကီး သာတယ္။ ပိုတာ-မလိုတာကို ထုတ္ျပစ္တတ္တယ္။ မသင့္တာကို သန္႔ေပးႏိုင္တယ္။ လိုတာကို ျဖည့္ေပးႏိုင္တယ္။

ဒီျပႆနာမွာလဲ Semen အရည္ၾကည္ ျဖစ္ျဖစ္ Sperm သုတ္ရည္ျဖစ္ျဖစ္ ထြက္သင့္ခ်ိန္မွာ ထြက္ေစတာ ျဖစ္ပါတယ္။ Semen အရည္ၾကည္ဆိုတာက လိင္စိတ္ေပၚလာရင္ အဂၤါအ၀မွာ စိုလာတာကိုေျပာတာပါ။ တကယ္လို႔ ဆက္ဆံမယ္ဆိုရင္ အဆင္ေျပေအာင္ ျပင္ဆင္ေပးမႈျဖစ္တယ္။ Sperm သုတ္ရည္ကေတာ့ လိင္စိတ္ ျပည့္၀-ေက်နပ္ သြားခ်ိန္မွာ ေယာက္်ားအဂၤါကေန ထြက္တာပါ။ မိန္းမေတြမွာလဲ Orgasm ရတယ္ဆိုရင္ အရည္ထြက္လာတယ္။

ဒီလိုျဖစ္ျခင္း ႏွစ္မ်ိဳးလံုးေၾကာင့္ အားအင္ကုန္ခမ္းေစတာ အမွန္ပါ။ လိင္စိတ္ ျဖစ္ေပၚလာတာနဲ႔ ႏွလံုးခုန္ ျမန္မယ္၊ ေသြးေလွ်ာက္တာ ပိုလာတယ္။ ေႏြးလာတယ္။ ေဆာင္းတြင္းမွာေတာင္ ေအးမွန္းမသိဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ အား ပိုသံုးျပစ္လိုက္တယ္။ (ကလိုရီ) ေလွ်ာ့ခ်င္ရင္ နည္းေကာင္းတခုလို႔ေတာင္ ဆိုၾကေသးတယ္။

Orgasm ရသြားရင္ ဘယ္သူဘဲျဖစ္ျဖစ္ (အင္နာဂ်ီ) အမ်ားၾကီး ကုန္သြားတာမို႔ ေျချပစ္-လက္ျပစ္ ျဖစ္သြားလိမ့္မယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီလိုျဖစ္ျပီးတာနဲ႔ တခါတည္း အိပ္စက္လိုက္ရင္ အားအင္ေတြ အလိုလို ျပန္ျပည့္လာတယ္။ မနက္ အိပ္ယာထခ်ိန္တိုင္းမွာ အားမွန္သမွ် ျပည့္၀ေနတယ္။

တကယ္လို႔ အိပ္ရာထဲမွာ သု႔ဖါသာ သုတ္လႊတ္တာ ျဖစ္ျဖစ္ေနရင္ ညမအိပ္ခင္ ေရမေသာက္ဘဲေန၊ ဆီးသြားျပီးမွ အိပ္ရာ၀င္၊ တခါခါ (မာစတာဘိတ္) လုပ္ပါလို႔ တခ်ိဳ႕က အၾကံေပးတယ္။

အားအင္ကုန္တာကို နားတာ၊ အိပ္တာနဲ႔ မလံုေလာက္ရင္ ရိုးရိုးအားေဆး (ဗီတာမင္ ဘီအုပ္စု)ကို ေသာက္ပါ။ အမ်ိဳးအစား ေကာင္းတာ ေရြးသင့္တယ္။ နာမည္ရွိ ေဆးကုမၸဏီက လာတာမ်ိဳးေျပာတာပါ။ အစားအေသာက္မွာလဲ အားျဖစ္ေစတာမ်ိဳး ပိုစားပါ။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအတြက္ဆိုရင္ ဗီတာမင္ ဘီ၊ စီ၊ အီး အျပင္ ဇင့္(သြပ္ဓါတ္) နဲ႔ မက္ဂနီဆီယံ ဓါတ္ဆားေတြ ပါဘို႔ လိုတယ္။ အစားအစာထဲကဆိုရင္ ပဲပုတ္ေစ့ကေကာင္းသတဲ့။ ေယာက္်ားေတြအတြက္ ၾကက္ဥ၊ ငွက္ပ်ာသီးကို ညႊန္းတယ္။ သေဘၤာသီးကို အေရွာင္ခိုင္းတာကေတာ့ သုေတသန မဟုတ္ပါ။ ကုိယ္ေတြ႔ဆိုျပီး တေယာက္ခ်င္းက ေျပာတာပါ။ ႏွလံုးအတြက္ေကာင္းတဲ့ အစားေတြဟာ ဒီကိစၥအတြက္ပါ ေကာင္းတယ္လို႔ ဆိုတာလဲရွိတယ္။

လိင္အတြက္ ေဆး၊ အစာေတြဆိုတာက လိင္စိတ္ အားေပးတာေတြ ျဖစ္တာမို႔ ေမးခြန္းေမးသူမ်ား အလိုနဲ႔ ေျပာင္းျပန္ ျဖစ္ေနတာကို သတိထားပါ။

ဒီလိုျဖစ္တာကို ကုိယ္က မျဖစ္ေစခ်င္ရင္ အျမင္-အၾကား-စိတ္ကူးစိတ္သမ္း-အထိအေတြ႔၊ လိင္စိတ္ၾကြေစတာမွန္သမွ် ေရွာင္ပါ။ အားနည္းတာ သက္သာေအာင္ ဒီလိုျဖစ္ျပီးတာနဲ႔ ခဏအနားယူလိုက္ပါ။ စိတ္မွာ “ငါ ဒါ့ေၾကာင့္ အားေတြ ယုတ္သြားလိုက္တာ” လို႔ မေတြး၊ မထင္ပါနဲ႔။ “ငါ့မွာ အားေတြ ပိုေနလို႔ ျဖစ္ႏိုင္စြမ္းတာ” လို႔ မွတ္ပါ။ “အသံုးျပဳစဥ္ အားျပန္၀င္သည္” ဆိုတဲ့ “ေအစီ-ဒီစီ ဒိုင္နမို” ကုိယ္ထဲမွာ ရွိေနပါတယ္။

တင့္ေဆြ
၁၆-၄-၂၀၁၀

Read more...

Wednesday, April 14, 2010

Abscess ခူနာ ေခၚေသာ ျပည္တည္နာ

Q: ဆရာခင္ဗ်ာ က်ေနာ့္အမ်ိဳးသမီးမွာ ခူနာေရာဂါကို ခံစားေနရပါတယ္။ ဟိုအရင္ သူငယ္စဥ္ အခ်ိန္မွာလဲ ျဖစ္ခဲ့ဖူးပါတယ္။ က်ေနာ္သိခ်င္တာက အဲဒီေရာဂါက ဘယ္လိုအေျခအေနမ်ိဳးမွာ ျဖစ္ေစလဲဆိုတာရယ္၊ ဘာ့ေၾကာင့္ ျဖစ္ေစတယ္ဆိုတာရယ္၊ ဘယ္လိုကုသေပ်ာက္ကင္းႏိုင္သလဲ ဆိုတာေလး ေျပာျပေပးပါ။ ေနာက္ထပ္ အဒီေရာဂါကို အျမစ္ျပတ္ေအာင္ ကုသလို႔ ရသလားဆိုတာရယ္၊ ဘယ္လို ကာကြယ္ရမယ္ ဆိုတာရယ္ကိုပါ ရွင္းျပေပးပါ ဆရာခင္ဗ်ာ။

A 1: ခူနာေရာဂါ ဆိုတာကို အတိအက် သိခ်င္ပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ လူမ်ိဳးမ်ားဟာ နာမည္ေပး အလြန္ ေကာင္းသလို အေတာ္လဲ လြယ္လြယ္ ေပးတပ္ၾကတယ္။ တျခားဟာေတြက ျပႆနာ သိပ္မရွိေပမဲ့ ေရာဂါ နာမည္က တလြဲ ေရာက္ေစ တတ္တယ္။ ၀မ္းကိုက္တယ္ ေျပာတာနဲ႔ ၀မ္းခ်ဳပ္တယ္ ေျပာတာကို ထပ္မေမးရင္ လြဲေရာ။ ဒါ့ေၾကာင့္ ခူနာ ေရာဂါ ဆိုတဲ့ အနာအေၾကာင္းေလး ေျပာျပပါဦး။ ဘယ္ေနရာမွာလဲ၊ ဘယ္ေလာက္ၾကာျပီလဲ၊ ဘယ္ပံုပန္းလဲ၊ (နီ-နာ-ေရာင္-ယား)၊ ဘယ္အခ်ိန္-အခါမ်ိဳးမွာ ပိုဆိုးသလဲ-သက္သာသလဲ။ ၾကည့္ရတာ အဲ႕႕႕ ၾကည့္ေတာ့ မၾကည့္ရေသးဘူးေပါ့ေလ။ ႏွင္းခူနာ ျဖစ္ဘို႔မ်ားတယ္။ Eczema လို႔ေခၚတာေပါ့။

Q 2: ဆရာခင္ဗ်ာ ဆရာေျပာသလိုပါဘဲ။ က်ေနာ္က အဲဒီအနာကိုလဲ ေသေသခ်ာခ်ာ မျမင္ဘူးပါဘူး။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ က်ေနာ္ နဲ႔ က်ေနာ့္ အမ်ိဳးသမီးနဲ႔က တေနရာဆီမွာမလို႔ပါဆရာ။ က်ေနာ္ သူ႔ကို ေသေသခ်ာခ်ာ ေမးၾကည့္ေတာ့ ျဖစ္တဲ့ ေနရာကေတာ့ လက္မမွာပါဆရာ။ အဲ... ဒါေပမဲ့ အေရျပားေပၚမွာေတာ့ ဘာလဏၡာမွ မျပဘူးတဲ့ဆရာ။ အတြင္းထဲမွာဘဲ ပူၿပီးေတာ့ ကိုက္ေနသလိုဘဲတဲ့ဆရာ။ သူကေတာ့ ခူနာလို႔ေျပာလို႔ သာက်ေနာ္လဲ ခူနာ လိုက္ရတာပါဆရာ။

A 2: ပိုေတာင္ခက္လာတယ္ဗ်ိဳ႕။ “သိုက္စာ ဘာသာျပန္ရသလို” ျဖစ္ေတာ့မွာဘဲ။ ခင္ဗ်ားလဲ မွန္းသိ၊ ကြ်န္ေတာ္လဲ မွန္းကု ျဖစ္ၾကျပီေပါ့။ ဘာဘဲျဖစ္ျဖစ္ မွန္းလိုက္ပါမယ္။ အေပၚယံမွာ ဘာမွမျမင္ရရင္ေတာ့ “ႏွင္းခူနာ” မဟုတ္ႏိုင္ေတာ့ပါ။ “ခူနာ” ေရာဂါနာမည္က ဗမာေဆးပညာအရေခၚတာျဖစ္ေနလို႔၊ ကြ်န္ေတာ္ကလည္း တိုင္းရင္းေဆးကို စနစ္တက် မသိတာမို႔ စြယ္စံုက်မ္းကို လွန္ရတယ္။ ဒီလိုဆိုပါတယ္။

“ခူနာသည္ လက္ေခ်ာင္းတြင္ ေပါက္ေလ့ရွိသည့္ အနာတမ်ဳိးျဖစ္သည္။ ထိုအနာမ်ဳိး ေပါက္လွ်င္ သတိမမူမိလွ်င္ လက္ဆစ္မ်ားကိုပင္ ျဖတ္ပစ္ရတတ္သည္။ ထိုအနာ ျဖစ္ေပၚသည့္ အေၾကာင္းရင္းမွာ အစဥ္ပြတ္တိုက္မႈေၾကာင့္ ျဖစ္သည္ဟု ဆိုသည္။ ထို႕ျပင္ (စၾတက္တိုေကာကပ္)ေခၚ ဗက္တီးရီးယား ေၾကာင့္လည္း ျဖစ္တတ္ေသးသည္ဟုဆိုသည္။ ထိုအနာမ်ဳိးသည္ လက္ေခ်ာင္းရွိ တစ္ရွဴး (အသားမွ်င္) မ်ားတြင္ ေသြးသြားစုရာမွ စတင္ျဖစ္ေပၚတတ္သည္။ ထိုသို႕ ေသြးသြားစုျခင္းေၾကာင့္ လက္ေခ်ာင္း၏ အေရျပားသည္ တင္းမာၿပီး ေရာင္လာေလသည္။

ထိုအနာ ျဖစ္ေပၚစ၌ အလြန္ကိုက္ခဲနာက်င္၍ ေနာက္မၾကာမီ အနာတြင္ ျပည္တည္လာတတ္၏။ ကုသပံုနည္းမွာ လက္ေခ်ာင္းေရာင္လာသည္ကို သိသည္ႏွင့္တၿပိဳင္နက္ ၂ နာရီျခား တခါမွ် အဝတ္ပိုင္းကို ေရေႏြးတြင္စိမ္၍ က်ပ္ပူ ထိုးေပးရ၏။ အနာျဖစ္ေနေသာ အစိတ္အပိုင္းကို ၿငိမ္ၿငိမ္ထားရသည္။ (အန္တီဖလိုဂ်စ္စတင္)ကိုလည္း အေပၚမွ အံုေပးရ၏။ အကိုုက္အခဲကို (အက္စပီရင္) ေဆးျပားမ်ား မွီဝဲျခင္းျဖင့္ သက္သာေစႏိုင္သည္။

ေရာင္ခါစ၌ လက္ေခ်ာင္းသည္ ေျပာင္၍ နီလာၿပီးေနာက္ တျဖည္းျဖည္း အဝါပုပ္ေရာင္ ျဖစ္သြားသည္။ ထိုအေျခအေန၌ အနာတြင္းရွိ ျပည္မ်ားကို ခြဲထုတ္ပစ္ရသည္။ အနာခြဲကရိယာမ်ားကို အသံုးမျပဳမီ ေရႏွင့္ျပဳတ္၍ ပိုးမ်ားကို ေသေစရသည္။ ပိုးသတ္မထားေသာ ကရိယာမ်ားျဖင့္ မေဖါက္ခြဲသင့္ေပ။ ပိုးမ်ားေၾကာင့္ အနာတြင္ အဆိပ္ျဖစ္ေစတတ္သည္။ ခြဲစိတ္ေသာအခါ၌ အနာကို သင့္႐ံုေလာက္ခြဲ၍ ျပည္ကိုထုတ္ၿပီးလွ်င္ အနာေပါက္ထဲသို႕ ေဆးရည္စိမ္ထားေသာ ဂြမ္းဖတ္မ်ားကို ထည့္ေပးရသည္။ လူနာကိုလည္း (ပင္နီဆီလင္)ေဆး ထိုးေပးေလ့ရွိသည္။”

အနာက အတြင္းနက္မွာျဖစ္ရင္ ေတာ္ေတာ္နဲ႔ မေပၚဘူး။ ဥပမာ တင္ပါး၊ ရင္သား။ ျဖစ္တဲ့ေနရာ အနီးအနားမွာ အာရံုေၾကာရွိရင္ ပိုနာမယ္။ လက္ေခ်ာင္း ေျခေခ်ာင္းေတြမွာ ေနရာက က်ဥ္းေတာ့ အာရံုေၾကာနဲ႕ မေ၀းဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ နာတယ္။

ခူနာဆိုတာ ျပည္ရွိလာရင္ Abscess ေခၚပါတယ္။ ျပည္တည္နာက ခ်ိဳင္း (ဂ်ိဳင္း)မွာ ေပါက္ရင္ ကိႏၷရာနာ ေခၚၾကတယ္။ ခ်ိဳင္းကနာလို႔ လက္ကို ကိုယ္မွာမကပ္ႏိုင္ေတာ့ ကိႏၷာက ကသလို ေနရတာမို႔ပါ။ ျပည္မတည္ခင္ အနာျဖစ္တဲ့ေနရာမွာ လကၡဏာ ၅ ပါးျဖစ္လာတယ္။ ျဖစ္တဲ့ေနရာ (တစ္ရွဴး) အဂၤါအစိတ္အပိုင္းဟာ နီ-နာ-ေရာင္-ပူ ဆိုတာအျပင္ သူလုပ္ရမဲ့ အလုပ္ကို မလုပ္ႏိုင္ ျဖစ္လာတယ္။ ဒီအဆင့္မွာ Infection “ေရာင္ျခင္း” ဆိုတာသာ ရွိပါေသးတယ္။ ေရာဂါနာမည္ေတြ အဆံုးမွာ “-itis” ပါရင္ ဒါျဖစ္တာလို႔ မွတ္ပါေလ။ Stomatitis လွ်ာနာ၊ Conjunctivitis မ်က္စိနာ၊ Appendicitis အူအတက္ေရာင္၊ Hepatitis အသဲေရာင္ စတာေတြေပါ့။

ဒီအဆင့္မွာ လုပ္ေပးဘို႔က “ပိုးကိုႏိုင္တဲ့ေဆး” ေတြ ေပးရမွာပါ။ ေနာက္မွာ ပိုး၀င္လာတတ္တာမို႔ပါ။ ပိုးကိုႏိုင္တဲ့ေဆး အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ ပဋိဇီ၀ေဆးလို႔ ေဆးစာကို ခန္႔ေအာင္ ပါဠိစာ သံုးထားတာေပါ့။ ဗမာေတြသာ မဟုတ္ပါဘူး။ သူမ်ားေတြလဲ ေရွးက်တဲ့ ဂရိစာကို အေတာ္ သံုးၾကတာ။ ေဆးပညာ အထိမ္းအမွတ္ကိုေတာင္ ဘီစီ ၂၀၀၀ က (ဆူေမရီယန္း) ဘုရား Ningishzida နဲ႔ ေျမြႏွစ္ေကာင္ Gryphons ကို ခုထိ သံုးၾကတယ္။

ပိုးကိုႏိုင္တဲ့ ပ႗ိဇီ၀ေဆးေတြကို အုပ္စု (၁၃) ခုေတာင္ခဲြထားတာ။ အေစာဆံုးေပၚခဲ့တာက Sulfonamides (ဆာလ္ဖိုနမိုက္) အုပ္စုပါ။ အေတာ္မ်ားမ်ားလဲ သံုးတတ္ၾကတယ္။ Sulfacetamide မ်က္စဥ္း၊ Trimethoprim-Sulfamethoxazole ကို Septrin လို႔ ပိုသိၾကတယ္။

ေနာက္ေပၚကေတာ့ Cephalosporins (ကက္ဖလိုစပိုရင္) ျဖစ္တယ္။ ေနာက္ေပၚထဲမွာ ေနာက္ေပါက္ေတြရွိတယ္။ မ်ိဳးဆက္ေတြ ထပ္ထပ္ တိုးလာလို႔ အခုဆို မ်ဳိးဆက္ ေလးခုေတာင္ ရွိေနျပီ။ ဒီအုပ္စုေဆးေတြက “Cef” နဲ႔စတယ္။ ပဌမမ်ိဳးဆက္ Cefadroxil, Cephalexin, Cephaloridine, Cephalothin, Cephapirin, Cefazolin, Cephradine ဒုတိယမ်ိဳးဆက္ Cefaclor, Cefoxitin, Cefprozil, Cefuroxime တတိယမ်ိဳးဆက္ Cefdinir, Cefixime, Cefpodoxime, Ceftibuten, Ceftriaxone, Cefotaxime စတုတၳမ်ဳိးဆက္ Cefepime, Cefluprenam, Cefozopran, Cefpirome, Cefquinome ေတြပါ။

Tetracyclines (တက္ထရြာ-ဆုိက္ကလင္း) အုပ္စုကိုလဲ လူအေတာ္မ်ားမ်ား သိၾကတယ္။ ေဆးေတာင့္ အေနနဲ႔ လာတာမ်ားျပီး၊ အရင္ BPI ကေန ထုတ္ေတာ့ အေတာင့္အေရာင္က နီျပီး၊ အလည္မွာ အျပာေရာင္ စဥ္းေလး လုပ္ထားေတာ့ ကုိယ့္ဗမာေတြက “ခါးပတ္ၾကားေဆး” လို႔ေခၚၾကတယ္။ အ၀ါေရာင္ကို အျပာပတ္ထားတာက Chloramphenicol ျဖစ္တယ္။ ဒီခါးပတ္ၾကားမ်ားက စြမ္းသလားမေမးနဲ႔၊ ဒါေပမဲ့ မေကာင္းတဲ့ အာနိသင္ေတြရွိတာမို႔ “သတိထားပါ၊ သတိထားပါ” နဲ႔ ဆရာ၀န္ေတြက ခဏခဏ သတိေပးၾကတယ္။

အမ်ားဆံုးသိၾကတာကေတာ့ (ပနယ္စလင္) ေတြေပါ့။ ခူနာအတြက္လဲ သူ႔ကိုသံုးတာ မ်ားတယ္။ ဒီအုပ္စုေဆးေတြထဲမွာ Amoxicillin, Ampicillin, Cloxacillin အျပင္ Penicillin ထိုးေဆး နဲ႔ စားေဆးေတြ ပါတယ္။ အနာက ျပည္ရွိရင္ Ampicillin နဲ႔ Cloxacillin ၂ မ်ိဳးတြဲေပးမွ ပိုေကာင္းတယ္။ ေဆးကို ႏွစ္မ်ိဳးတြဲ တပါတည္း ထုတ္တာလဲရွိတယ္။ Ampiclox ေခၚတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ၂၅၀ အားက ၆ နာရီျခား၊ ၅၀၀ အားက ၁၂ နာရီျခားေသာက္ရမယ္။ ၄ ရက္ အနည္းဆံုး ေသာက္မွ ေကာင္းတယ္။ မဟုတ္ရင္ ေနာက္ျဖစ္ေတာ့ ေဆးယဥ္သြားမယ္။

အနာဆိုတာ ျပည္ တည္လာရင္ေတာ့ ခြဲထုတ္ရမယ္။ ခြဲစိတ္ပညာမွာ “ျပည္ရွိရင္-ခြဲထုတ္” ဆိုတာ ေဖၚျမဴလာပါ။ ဦးေႏွာက္၊ ေျခေထာက္၊ အသဲ၊ ဘယ္ထဲရွိရွိ ျပည္ကုိ ထုတ္ရပါမယ္။ “ျပည္ေပါက္-ေပ်ာက္ျပီ” ဆိုတာ အမွန္ပါ။

ပိုးကိုႏိုင္ေဆးေတြအျပင္ အနာ-အေရာင္ကို သက္သာေဆးလဲ ေပးသင့္တယ္။ Painkillers လို႔ ေခၚတာေတြေပါ့။ အိမ္တိုင္းမွာ ေခါင္းကိုက္၊ ကုိယ္ပူ၊ အနာ-ဒဏ္ရာ မွန္သမွ် ျဖစ္တာနဲ႔ အေသာက္ခိုင္းတဲ့ ေဆးေတြေပါ့။ “ေဆးကို ပဲေလွာ္ ၀ါးသလို စားတယ္” ဆိုျပီး၊ ေနာက္ေျပာင္ ေျပာၾကတာ ရွိတယ္မဟုတ္လား။ ကေလးရွိတဲ့ အိမ္တိုင္း (ပါရာစီတေမာ) ရွိတယ္။ ေျခဆစ္လက္ဆစ္နာသူမ်ား (အက္စ္ပရင္) ေဆာင္ထားၾကတယ္။ နဲနဲပိုဆိုးတဲ့ ခါးနာ၊ ဇက္ေက်ာတက္သူမ်ား (အနာဂ်က္ဆင္) စတာမ်ိဳး သံုးၾကတယ္။ ဒီေဆးအုပ္စုက အစြမ္းသံုးပါး ထက္တယ္။ အဖ်ားက်၊ အနာသက္သာျပီး အေရာင္ ေလွ်ာ့ေစတယ္။

ေဆးေတြ အျပင္ တျခားအေထာက္အကူ လုပ္ေပးႏိုင္တာေလးေတြ ရွိပါေသးတယ္။ အနာမွန္သမွ်ကို ျငိမ္ျငိမ္ထားေပးရင္ အနာက်က္ ျမန္ေစတယ္။ အရိုးက်ိဳးရင္ မလႈတ္ႏိုင္ေအာင္ က်ပ္စည္း၊ ေက်ာက္ပတၲီး စည္းရတယ္မဟုတ္လား။ အနာရွိရင္ ျငိမ္ျငိမ္ထား၊ အလုပ္နားေပါ့။ အနာမေပါက္ခင္ အေပၚကေန ပိုးသတ္ေဆးရည္တခုခု လိမ္းေပးတာလဲ အက်ိဳးရွိတယ္။ ဒက္ေတာ၊ အရက္ျပန္၊ အိုင္အိုဒင္း၊ ဆိုတာမ်ိဳး။ အနည္းဆံုးေတာ့ ေရ-ဆပ္ျပာနဲ႔ မၾကာမၾကာေဆးေပးပါ။

အပူေပးတာဟာ ေသြးကို ပိုေလွ်ာက္ေစတာမို႔၊ အနာကို ျမန္ျမန္ ေပ်ာက္ေစတဲ့သေဘာ ရွိတယ္။ ေရေႏြးအိပ္ တင္တာ၊ ေရေႏြးပုလင္း ကပ္တာ။ ေနာက္ျပီး၊ ပရုပ္ဆီ လိမ္းတာ၊ ဇာတိပၹဳိလ္သီး ေသြးလိမ္းတာ၊ ၾကပ္ထုပ္ထုိး၊ ၾကပ္ပူတုိက္တာလဲ ဒီအတြက္ ျဖစ္မယ္ထင္တယ္။

ႏို႔စို႔အရြယ္ (အဇာတသတ္) ရဲ႕လက္မွာ ေပါက္တဲ့အနာကို ခူနာလို႔ ေျပာ-ေဟာၾကတယ္။ သူ႔အနာက ျပည္မွည့္ေနခ်ိန္မို႔ ခမည္းေတာ္ (ဗိမၺိသာရ) မင္းႀကီးကေန ပါးစပ္ထဲမွာ ငံုထားေပးတဲ့အခါ ျပည္ေပါက္ထြက္သြားရတယ္။ မင္းတရားၾကီးဟာ သမားေတာ္ ဇီ၀ကရဲ႕ Prescription ေဆးညႊန္းအရ လုပ္တာေတာ့ ဟုတ္မယ္ မထင္ဘူး။ ႏွစ္ႏွစ္ကာကာ ခ်စ္လာရင္ “ဆီးျဖဴ-ဖန္ခါး ငံုထားသလို” ဆိုျပီး ေျပာေလ့ရွိတာေၾကာင့္ ေနမွာပါ။ ကုိယ္အပူခ်ိန္ အာေငြ႔ဆိုတာက ၃၇ ဒီဂရီ ရွိလို႔ အျပင္ေလထက္ ပိုပူမယ္။ ဒါက ပံုမွန္ဆိုရင္သာ ေျပာရတာ။ အခုစာေရးေနတံုး ရန္ကုန္မွာ ၃၈ ရွိေနျပီး၊ ေနာက္ ရက္ေတြ ၄၀၊ ၄၁ ရွိမယ္ဆိုဘဲ။ “ခူနာရွိသူ ေနပူ မထြက္ေစနဲ႔” ေနာ္။ ေခတ္ကာလက မေကာင္းသူေတြက မင္းမူေနၾကတယ္။

မိဘေမတၲာကို ညႊန္းရင္ အထိမိဆံုး ဥပမာရွိခဲ့သလို၊ ဇနီးသည္မွာ ခူနာေပါက္လို႔ အဲလို ငံုေပးသူရွိလာရင္ေတာ့ ခ်စ္ေမတၲာ ပံုျပင္သစ္ကေလးတခု တိုးလာပါမွာေပါ့ဗ်ာ။

Dr. တင့္ေဆြ
၁၄-၄-၂၀၁၀

Read more...

Wednesday, April 7, 2010

Become pregnant ကိုယ္၀န္ရႏိုင္ျခင္း

အသက္ ၁၈ ႏွစ္ျပည့္မွ ဖတ္ပါ (၁၈)
ဆရာရွင့္. နားနဲ႔ မနာ ဖ၀ါးနဲ႔ နာပါ.. ကၽြန္မက အသက္ ၂၂ ရွိၿပီၿဖစ္တဲ့ အပ်ိဳပါ..ေက်ာင္းသူပါ. ဆရာရဲ႔ အသက္ ၁၈ ႏွစ္ၿပည္႔မွ ဖတ္ပါ ဆုိတာေတြလည္း ဖတ္ၿပီးပါၿပီ အလြန္ ဗဟုသုတ ရပါတယ္.. ကၽြန္မ သိခ်င္တာေလး ေမးပါရေစ.. ဆရာေရးထားတာက oral sex က ကုိယ္၀န္ မရႏုိင္ဘူးလုိ႔ ဖတ္ရပါတယ္.. ေယာက်္ားေလး သုတ္ပိုး မိန္းကေလး ကုိယ္ထဲ ၀င္မွ ကုိယ္၀န္ရွိတာလားရွင္.. ေယာက္်ာေလး အရည္ နဲ႔ မိန္းကေလး အဂၤါ ထိေတြ႔မိရင္ေရာ. ကိုယ္၀န္ရႏုိင္ပါသလားရွင္ ဆရာ.. ကၽြန္မကို ေက်းဇူးၿပဳၿပီး ေၿဖၾကားေပးပါ..

ကိုယ္၀န္ရွိသြားတယ္ဆိုတာကို တိတိက်က်ေျပာရရင္ ေယာက္်ား လိင္အဂၤါကေနထြက္တဲ့ သုတ္ရည္ နဲ႔ မိန္းကေလးရဲ႕ မ်ိဳးဥ တနည္းနည္းနဲ႔ ထိေတြ႔၊ ေပါင္းစပ္မွ ျဖစ္တာပါ။ လြယ္တယ္ဆိုလဲ ဟုတ္တယ္၊ ခက္ခဲတယ္ဆိုျပန္ရင္လဲ မွန္တယ္။ တခါတည္း ဆက္ဆံတာနဲ႔ ကုိယ္၀န္ရွိသြားတတ္သလို အိမ္ေထာင္ ရက္သားက်တာ ႏွစ္ေတြၾကာတာေတာင္မွ သားသမီး မထြန္းကားတာလဲ ရွိတယ္။

(သုတ္ရည္ဆိုတာ) လိင္စိတ္ျဖစ္ေပၚလာလို႔ ေယာက္်ားအဂၤါထိပ္မွာ စိုလာတဲ့ (စီမင္) ဆိုတဲ့အရည္ မဟုတ္ပါ။ မိန္းကေလးေတြမွာလဲ လိင္စိတ္ျဖစ္လာရင္ မိန္းမအဂၤါမွာ စိုလာတာမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ ေယာက္်ား-မိန္းမ ႏွစ္ေယာက္လံုးမွာ ဒီအရည္မ်ိဳးက ကုိယ္၀န္ မေဆာင္ေစႏိုင္ပါ။ လိင္ဆက္ဆံရင္ (လိင္အဂၤါ ႏွစ္ခု ထိစပ္ျခင္းလုပ္ရင္) အဆင္ေျပ ေခ်ာေမြ႔ေအာင္ ျပဳျပင္ေပးမႈတခုသာ ျဖစ္ပါတယ္။

လိင္ဆက္ဆံစိတ္ ျပည့္၀သြားခ်ိန္မွာ ထြက္လာတဲ့အရည္ကိုသာ သုတ္ရည္ေခၚတယ္။ အထဲမွာ သုတ္ပိုးေတြပါတယ္။ သုတ္ပိုးေတြက က်န္းမာသန္စြမ္းရမယ္။ အရည္အတြက္ကလဲ မနည္းရဘူး။ ဒါမွ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေစႏိုင္တယ္။ သုတ္ရည္ဆိုတာ (စီမင္)လို စိမ့္ထြက္ေနတာ မဟုတ္ဘဲ၊ အရွိန္နဲ႔ ပန္းထြက္လာတာပါ။

ေယာက္်ားျဖစ္ျဖစ္ မိန္းမျဖစ္ျဖစ္ လိင္ဆက္ဆံတာ မလုပ္ဘဲလဲ လိင္စိတ္ျပည့္၀သြားေအာင္ တျခားနည္းနဲ႔လုပ္ရင္ ေယာက္်ားမွာ သုတ္ရည္ ထြက္ေစႏိုင္သလို၊ မိန္းမမွာလဲ ေနာက္အရည္တမ်ိဳး ထြက္ေစႏိုင္တယ္။ ဒါမ်ိဳးကို တနည္းအားျဖင့္ ဆႏၵျပည့္၀သြားတယ္၊ (ကလိုင္းမက္စ္) ေရာက္တယ္၊ (ေအာ္ဂဇင္) ရတယ္လို႔ ေခၚတယ္။ အရပ္စကားနဲ႔ဆိုရင္ “ျပီး” သြားတယ္ေပါ့။ မိန္းမေတြမွာ (ေအာ္ဂဇင္) မရဘဲနဲ႔ ကိုယ္၀န္ေဆာင္သြားႏိုင္တယ္။ ေယာက္်ားမွာေတာ့ (ေအာ္ဂဇင္) ရလို႔ သုတ္ရည္ ထြက္မွသာ ကိုယ္၀န္ ေဆာင္ေစႏိုင္တယ္။

လိင္ဆက္ဆံတာ မဟုတ္ဘဲလဲ (ေအာ္ဂဇင္) ရေစႏိုင္တယ္။ (မာစတာေဘးရွင္း) လို႔ေခၚတယ္။ နည္းအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ (အိုရယ္လ္) ပါးစပ္သံုးနည္းကလဲ တခုအပါအ၀င္ျဖစ္တယ္။ မိမိလက္နဲ႔ မိမိဖါသာ သာယာမႈရေအာင္လုပ္တာကို အမ်ားဆံုး လုပ္ၾကတယ္။ ဒီေခတ္မွာေတာ့ မိန္းမေတြအတြက္ (တြိဳင္း) ေခၚ ပစၥည္းကရိယာ အမ်ိဳးမ်ိဳး သံုးတာေတြ ရွိသလို ေယာက္်ားေတြအတြက္လဲ တျခား (တြိဳင္း) ေတြ ရွိတယ္။

ကိုယ္၀န္ရွိေစဘို႔ ေနာက္ထပ္ လိုေသးတဲ့ အေျခအေနေတြကေတာ့ မိန္းမဟာ အသက္အရြယ္အားျဖင့္ အပ်ိဳေဘာ္၀င္ျပီး၊ ေသြးဆံုးခ်ိန္ မတိုင္ခင္ျဖစ္ရမယ္။ လစဥ္ရာသီ လာေနသူ ျဖစ္ရမယ္။ ရာသီလာရက္ ႏွစ္ခါအၾကား လအလည္ရက္မွာ မ်ိဳးဥအိမ္ (အိုဗရီ) ကေန မ်ိဳးဥ (အိုဗမ္) ထြက္ရမယ္။ ေနာက္ သူနဲ႔ဆက္ဆံသူ ေယာက္်ားကလဲ လူပ်ိဳျဖစ္ျပီးသူျဖစ္ရမယ္။ က်ား-မ ကြာတာတခ်က္ကေတာ့ ေယာက္်ားေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားလို ေသြးဆံုး-သားဆံုးဆိုတာ ျဖစ္ေလ့မရွိပါ။

အဲလို အရည္အခ်င္းေတြျပည့္သူ ေယာက္်ားနဲ႔ မိန္းမ ႏွစ္ေယာက္ လိင္ဆက္ဆံၾကမယ္။ အတိအက် ေျပာရရင္ လိင္အဂၤါ ႏွစ္ခု ထိစပ္မႈကို အခ်ိန္ အတိုင္းအတာတခုထိ လုပ္မယ္။ ေယာက္်ား အျပီးသတ္ခ်ိန္ (လိင္စိတ္ ျပည့္၀ခ်ိန္၊ ကလိုင္းမက္စ္ ေရာက္ခ်ိန္၊) မွာ က်ားလိင္အဂၤါက မေမြးလမ္းေၾကာင္း (ဗဂ်ိဳင္းနာ) ထဲမွာ ထားေနတံုး သုတ္လႊတ္ရမယ္။ မိန္းကေလးက ဆႏၵျပည့္၀ခ်င္မွ ျပည့္၀သြားပါမယ္။ ဒါေပမဲ့ ကုိယ္၀န္ရသြားႏိုင္တယ္။

ဘယ္ရက္မွာျဖစ္ျဖစ္ လိင္ဆက္ဆံရင္ ေယာက္်ားျဖစ္သူက စိတ္ဆႏၵျပည့္လို႔ သုတ္ရည္ထြက္ခ်ိန္မွာ မိန္းကေလးရဲ႕ ေမြးလမ္းအဂၤါအျပင္မွာ သုတ္ရည္ကို ထုတ္လႊတ္ရင္ ကုိယ္၀န္မေဆာင္ေစႏိုင္ပါ။ အတိအက် ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ဘို႔ေတာ့ လိုတာေပါ့။ ေသျခာေအာင္ ေရးရရင္ ေယာက္်ားေလးဟာ လိင္ဆက္ဆံေနတံုး အခ်ိန္ ၾကာေစခ်င္တာေၾကာင့္ သုတ္ရည္ မထြက္ေသးေအာင္ စိတ္ကိုထိန္းမယ္။ ထိန္းႏိုင္အံုးေတာ့ ၁ စက္ေလာက္ တြက္သြားရင္ ၁ စက္ထဲမွာ သုတ္ပိုး အရည္အတြက္ သိန္းနဲ႔ခ်ီပါတာမို႔ ကုိယ္၀န္ရေစႏိုင္တယ္။ (ကြန္ဒြန္)သံုးရင္ေတာ့ သုတ္ရည္အားလံုး မိန္းမကုိယ္ထဲ မ၀င္လို႔ ကုိယ္၀န္မေဆာင္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

“ေယာက်္ားေလးအရည္ နဲ႔ မိန္းကေလးအဂၤါ ထိေတြ႔မိရင္ေရာ ကိုယ္၀န္ရႏုိင္ပါသလား။” အရည္ဟာ သုတ္ရည္ျဖစ္ရမယ္၊ သုတ္ရည္ျဖစ္အံုးေတာ့ မိန္းကေလးအဂၤါနဲ႔ ထိေတြ႔မိယံုနဲ႔ ကိုယ္၀န္မရေသးပါ။ အထဲကို ၀င္ရပါမယ္။ အထဲဆိုတာ (ဗဂ်ိဳင္းနား) အတြင္း၊ အတြင္းဆိုတာေတာင္မွ အထဲေရာက္ေလေလ ကုိယ္၀န္ရႏိုင္ေလ ျဖစ္တယ္။

(ဗဂ်ိဳင္းနား) အဆံုးမွာ အထက္ကရွိေနတာက သားအိမ္အ၀ျဖစ္တယ္။ သားအိမ္အ၀ဆိုတာ ေစ့ထားတဲ့ပါးစပ္လိုေနတာ။ အဲဒီအထဲကို သုတ္ရည္ထဲက သုတ္ပိုးေတြ ၀င္သြားမယ္။ သုတ္ရည္ဟာ တျခားအရည္မ်ိဳးလို မဟုတ္ဘူး။ ဆြဲေဆာင္မႈအား ရွိတယ္။ သူသြားရမဲ့လမ္း သူသိသလိုဘဲ။ သာမန္အရည္ဆိုတာမ်ိဳးက (ဂရယ္ဗတီ) ကမၻာ့ဆြဲအားအရ စီးဆင္းတာ။ သုတ္ရည္ၾကေတာ့ သံလိုက္သေဘာမ်ိဳး ဖိုဓါတ္-မဓါတ္ ဆြဲေဆာင္မႈအရ တခုကေန တခုဆီ သြားေပါင္းစပ္ႏိုင္စြမ္းရွိတယ္။ သုတ္ပိုးကုိ ဆြဲေဆာင္ေနတာက သားအိမ္အေပၚပိုင္းနားက မ်ိဳးဥအိမ္ကေနထြက္ထားတဲ့ မ်ိဳးဥျဖစ္တယ္။ သူတို႔ႏွစ္မ်ိဳး သားအိမ္မွာ ဖူးဇာဆံုတာနဲ႔ ကုိယ္၀န္ရွိလာတယ္။

သတိထားဘို႔ တခ်က္က ေယာက္်ားသုတ္ရည္ဟာ လိင္ဆက္ဆံတာ မဟုတ္ဘဲ မိန္းကေလးရဲ႕ (ဗဂ်ိဳင္းနား) အတြင္းကို တနည္းနည္းနဲ႔ ၀င္ရင္လဲ ကုိယ္၀န္ရေစႏိုင္တယ္။ သဘာ၀မဟုတ္နည္းနဲ႔ ကေလးရေအာင္လုပ္ယူတာက ဒီနည္းသံုးတာ ျဖစ္ပါတယ္။

တႏွစ္မွာ တခါသာပြင့္တဲ့ ပိေတာက္ပန္းလို၊ မ-မ်ိဳးဥဟာ တလ မွာ ၁ ၾကိမ္သာထြက္တယ္။ သုတ္ပိုးေရာ မ-မ်ိဳးဥေရာဟာ ရက္ နည္းနည္း ရွင္ေနႏိုင္တယ္။ မ-မ်ိဳးဥ မထြက္ခင္ ေရာက္ေနျပီးသား က်ားသုတ္ပိုး၊ က်ားသုတ္ပိုး ၀င္မလာခင္ ထြက္ထားျပီး မ-မ်ိဳးဥတို႔ ေတြ႔ဆံု၊ ေပါင္းစပ္လို႔လဲ ကုိယ္၀န္ရေစႏိုင္တယ္။

ဒါ့ေၾကာင့္ မိန္းကေလးက ရာသီလာျပီး ၁ ပါတ္(၇ ရက္) နဲ႔ မလာခင္ ၁ ပါတ္(၇ ရက္) ဆိုတဲ့ ၁၄ ရက္အတြင္း ေယာက္်ားနဲ႔ လိင္ဆက္ဆံရင္ ကုိယ္၀န္ေဆာင္ဘို႔ အခြင့္အလမ္း နည္းပါတယ္။ က်န္ ၂ ပါတ္မွာ ဆက္ဆံရင္ ကုိယ္၀န္ ရတတ္တယ္။ ပိေတာက္ပန္းမ်ားလဲ မညွိဳးမခ်င္း ေမႊးလြန္းၾကတယ္ မဟုတ္ပါလား။

Dr. တင့္ေဆြ
၇-၄-၂၀၁၀

Read more...