Saturday, January 2, 2010

Basic Pharmacology အေျခခံေဆးဝါးေဗဒ

(ယမုန္နာ ေဆးခန္းလက္ေထာက္မ်ားအတြက္ သင္ခန္းစာသာျဖစ္သည္၊)
အသံုးအႏႈန္းမ်ား
• Dose (ဒို႔စ္) = ေဆးကို တႀကိမ္လ်င္ မည္မွ် ေပးရသည္ကို ဆိုလိုသည္။ (ဒို႔စ္)သည္ လူနာ၏ အသက္ေပၚ မူမတည္၊ လူနာ၏ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ အေပၚမူတည္သည္။ တႀကိမ္လ်င္ ေဆးအေလးခ်ိန္မည္မွ် တိုက္ရမည္။ တေန႔ကို အႀကိမ္ မည္မွ် တိုက္ရမည္၊ အစားႏွင့္နီး-ေဝးရမည္၊ ေရမ်ားမ်ားေသာက္ရန္ လို-မလို၊ ေဆးေသာက္ၿပီး နားရန္လို-မလို၊ အျခား ေဆးမ်ားႏွင့္ အတူတိုက္ရ-မတိုက္ရ စသျဖင့္လည္း ညႊန္းေပးရမည္။

• Course (ကို႔စ္) = ေဆးပါတ္လည္ေအာင္ ရက္မည္မွ် ၾကာၾကာေပးရမည္။ အထူးသျဖင့္ ပဋိဇီဝေဆးမ်ားကို ေဆးပါတ္ မလည္ပါက ေဆးယဥ္ သြားတတ္သည္။ တီဘီေဆးမ်ားကို ၃ လ၊ ၆ လ။ ထို႔ျပင္ ပဌမ (ကို ့စ္) ၿပီး ေနာက္ ဒုတိယ(ကို ့စ္) လိုခ်င္ လိုမည္။ ဥပမာ ATT ေမးခိုင္ေရာဂါကာကြယ္ေဆးကို တလျခား ႏွစ္ခါထိုးရသည္။
• Symptomatic treatment ေရာဂါလကၡဏာကို သက္သာေစရန္ ကုသျခင္း၊ ဥပမာ အကိုက္ေက်ာက္ေဆး။
• Curative treatment ေရာဂါျဖစ္ေစသည့္ အေၾကာင္းရင္းအား ကုသျခင္း၊ ဥပမာ ပဋိဇီဝေဆး၊
• Placebo treatment လူနာ စိတ္ကို ေက်နပ္ေစရန္ ကုသျခင္း၊ ဥပမာ ဗိုင္းရပ္စ္ ဝင္ျခင္းအတြက္ ပဋိဇီဝေဆး၊
• Syrup သၾကားမ်ားပါသည့္ ခ်ိဳေအာင္လုပ္ထားသည့္ ေဆးရည္။
• Suspension ေဆးအမံႈ႕ကို ေရႏွင့္ ေဖ်ာ္ထားသည့္ ေဆးရည္။ လႈတ္ၿပီးမွ တိုက္ရသည္။ ဥပမာ Septrin (SMZ/TMP), Albendazole

OD = တေန႔ ၁ ႀကိမ္၊
BD/BID = q12h = တေန႔ ၂ ႀကိမ္၊
TDS/TID = q8h = တေန႔ ၃ ႀကိမ္၊
QID = q6h = တေန႔ ၄ ႀကိမ္၊
PRN = SOS = လိုအပ္သလို၊
PO = Per Oral = ပါးစပ္မွ HS = အိပ္ရာဝင္၊
CM = ေနာက္ေန႔မနက္၊
PC = အစားစားၿပီး၊
Stat = ခ်က္ခ်င္း၊
Inj. = Injection ထိုးေဆး၊
Tab. = Tablet ေဆးျပား၊

ေဆးေပးရန္လမ္းေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳး၊ Routes of administration
1. Topical (ေတာ့ပီကယ္) အေပၚယံမွေပးျခင္း၊
Epicutaneous (အေရျပားေပၚသုိ႔ေပးျခင္း၊) e.g. allergy testing, topical local anaesthesia ထံုေဆး၊ ေဆးတည့္ မတည့္ စမ္းျခင္း
Inhalational (႐ွဴေဆး၊) e.g. Asthma medications ပန္းနာေဆး
Enema (စအိုမွေပးျခင္း၊) e.g. contrast media for imaging of the bowel ဝမ္းျခဴျခင္း၊ ဓါတ္မွန္႐ိုက္ျခင္း၊
Eye drops (မ်က္စိထဲထည့္ျခင္း၊) e.g. antibiotics for conjunctivitis မ်က္စဥ္း၊
Intranasal (ႏွာေခါင္းထဲထည့္ေပးျခင္း၊) e.g. decongestant nasal sprays နားေဆးရည္၊
Vaginal (ေမြးလမ္းေၾကာင္းထဲထည့္ျခင္း၊) e.g. topical estrogens, antibacterial
2. External (အျပင္မွထည့္ေပးျခင္း)
Oral/ Orally/By Mouth ပါးစပ္မွေပးျခင္း၊ ေဆးျပား၊ ေဆးရည္၊ ေဆးေတာင့္။ tablets, capsules, or drops
Gastric feeding tube အစာလမ္းထဲႁပြန္ျဖင့္ေပးျခင္း၊ feeding tube or gastrostomy
Rectally အစာေဟာင္းအိမ္ထဲ ထည့္ေပးျခင္း၊ various drugs in suppository or enema form
3. Parenteral by injection or infusion ထုိးသြင္းေပးျခင္း၊
IM = Intra-muscular ႂကြက္သားထဲထိုးျခင္း၊ e.g. Vaccines, Antibiotics
IV = intra-venous ေသြးျပန္ေၾကာထဲသြင္းျခင္း၊ e.g. Parenteral nutrition
S/C = Sub-cutaneous အေရျပားေအာက္ထဲထိုးျခင္း၊ e.g. Insulin
ID = Intra-dermal အေရျပားထဲသြင္းျခင္း၊ Skin testing some allergens and tattoos and BCG vaccine
IA = intra-arterial ေသြးလႊတ္ေၾကာထဲသြင္းျခင္း၊ e.g. Vasodilator drugs and thrombolytic drugs
IC = Intra-cardiac ႏွလံုးထဲထိုးျခင္း၊ e.g. Adrenaline
IO = Intra-osseous infusion အ႐ိုးထဲသြင္းျခင္း၊
IP = Intra-peritoneal ဝမ္းဗိုက္အေခါင္း (ပယ္ရီတုိနီယမ္) ထဲသြင္းျခင္း၊ e.g. Peritoneal dialysis
Epidural (အပီဂ်ဴရယ္) ခါး႐ိုးဆစ္ထဲအရည္သြင္းျခင္း၊ e.g. Epidural anaesthesia and Spinal anaesthesia (SA)

Risks of IV intravenous therapy ေသြးျပန္ေၾကာထဲ ေဆးသြင္းျခင္း၏ အႏၱရာယ္မ်ား၊
1) Infection (အင္ဖက္ရွင္) ပိုးဝင္ျခင္း၊
2) Phlebitis ေသြးျပန္ေၾကာေရာင္ျခင္း၊
3) Infiltration အျခားေနရာမ်ားသုိ႔ ေဆးေရာက္သြားျခင္း၊
4) Fluid overload အရည္လိုအပ္သည္ထက္ မ်ားသြားျခင္း၊
5) Electrolyte imbalance ဓါတ္ဆားအခ်ဳိး မမွ်တျဖစ္သြားျခင္း၊
6) Embolism ေသြးေၾကာပိတ္ျခင္း၊

ေဆးအုပ္စုမ်ား ၉ စု
(1) Antacids အစာအိမ္ အက္စစ္ဓါတ္ပ်ယ္ေဆးမ်ား၊ Aluminium Hydroxide, Magnesium Trisilicate, Magnesium Carbonate, Calcium Carbonate
(2) Antibiotics ပဋိဇီဝေဆးမ်ား၊ ေရာဂါပိုးမ်ားကို ႏိုင္သည့္ေဆးမ်ား၊
(3) Anticholinereics/Antispasmodics (အင္တီ-ကိုလီနားဂ်စ္) (အင္တီ-စပတ္စ္မိုးဒစ္) အနာသက္သာေဆး၊
(4) Antihistamines အင္တီ-ဟစ္တမင္း၊ Avil, Burmeton, Alrid, Citrizine etc.
(5) Antihypertensive အင္တီ-ဟိုင္ပါတန္းဆစ္ဖ္၊ ေသြးတိုးက်ေဆး၊
a. Diuretics ဆီးသြားေစသည့္ေဆး၊ = Hydrochlorothiazide, Lasix and Trosemide (Demadex), the combination of Triamterene and Hydrochlorothiazide (Aquazide), and metolazone (Zaroxolyn)
b. Beta-blockers (ဘီတာ-ဘေလာ့ကား) = Antolol, Propranolol, Inderal, Metoprolol, Nadolol, Betaxolol, Acebutolol, Pindolol and Bisoprolol
c. ACE inhibitors (ေအစီအီး-အင္ဟဗစ္တား) = (Enalapril, Captopril, Lisinopril. Benazepril, Quinapril, Perindopril, Ramipril, Trandolapril, Fosinopril (Monopril), and Moexuoril,
d. Angiotinsin receptor blocker (ARB) (ေအအာရ္ဘီ) = Losartan, Irbesartan, Valsartan, Candesartan, Olmesartan, Telmisartan, and Eprosartan
e. Calcium channel blockers (CCBs) (စီစီဘီ) = (Amlodipine, Sustained release Nifedipine, Felodipine, and Nisoldipine)
f. Alpha – blockers (အာလ္ဖါ-ဘေလာ့ကား) =(Clonidine)
(6) Beta blockers = (ဘီတာ-ဘေလာ့ကား)။ အလိုအေလွ်ာက္တံု႔ျပန္သည့္ အာ႐ံုေၾကာစနစ္ Autonomic Nervous System တြင္ အေရးပါေသာ Adrinaline (Epinephrine) ကို တားဆီးမႈလုပ္သည့္ေဆး။ ႏွလံုး တင္းအား ေလွ်ာ့ေစသည္။ ႏွလံုးခုန္ႏႈန္း ေလွ်ာ့မည္။ ႏွလံုး၊ ဦးေႏွာက္ႏွင့္ တကိုယ္လံုးရွိ ေသြးေၾကာမ်ား၏ ႀကံဳ႕ႏိုင္ စြမ္းနည္းေစမည္။ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္း ေရာဂါတုိ႔ အတြက္ ေဆးမ်ား၊ ႏွလံုးခုံႏႈန္း မမွန္သည့္ Cardiac arrhythmias, Tachycardias ေရာဂါအတြက္ သံုးသည္။ ႏွလံုးက ေအာက္စီဂ်င္ လိုအပ္မႈအား ေလွ်ာ့ခ်ေပး သျဖင့္ Angina pecetoris ေခၚ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ အတြက္သံုးသည္။ ေသြးတုိးကိုလည္း က်ေစသည္။ အျခားအသံုးဝင္မႈမ်ားမွာ Migraine headaches (မိုင္ဂရင္း) ေခါင္းကိုက္-ေခါင္းမူးေရာဂါ၊ ေျခလက္တံုအေၾကာက္ ေရာဂါ၊ Stage fright (Social phobia) အေၾကာက္ေရာဂါတမ်ဳိးတုိ႔ျဖစ္သည္။
(7) Corticosteroids =(ေကာ္တီကို-စတီ႐ြိဳတ္) အေရာင္ေလွ်ာ့ေစသည့္ေဆး၊ နီျခင္းကို သက္သာေစသည္။ (အလာဂ်ီ) ျဖစ္ျခင္းကို သက္သာေစသည္၊ ေရာဂါလကၡဏာကို သက္သာေစသည့္ေဆးမ်ား၊ ေအာက္ပါတို႔ အတြက္သံုးသည္။ (အင္ဒိုခ႐ိုင္း)ေရာဂါမ်ား၊ (႐ူမက္တစ္)ေရာဂါ၊ (ကိုလာဂ်င္)ေရာဂါ၊ အေရျပားနာမ်ား၊ (အလာဂ်ီ) ျဖစ္ျခင္း၊ မ်က္စိေရာဂါမ်ား၊ အသက္႐ွဴလမ္းေရာဂါ၊ ေသြးေရာဂါ၊ ကင္္ဆာေရာဂါ၊ ကိုယ္ေရာင္ျခင္း၊
(8) Dirutics = ဆီးသြားေစသည့္ ေသြးတုိး၊ ကိုယ္ေရာင္ျခင္းမ်ား အတြက္ သံုးသည့္ေဆးမ်ား၊
(9) NSAID (Non-steroidal anti-inflammatory drugs) = (စတီ႐ိြဳက္) မပါေသာ အနာ-အဖ်ား-အေရာင္က် ေဆးမ်ား၊ အမ်ားဆံုးေသာ အကိုက္-အဖ်ား-အနာ သက္သာေဆးမ်ားျဖစ္သည္။

Antibiotics Gropus ပဋိပဇီဝေဆးမ်ား အုပ္စု ၁၃ မ်ိဳးခဲြထားသည္။
1. Aminoglycosides (အမိုင္ႏိုဂလုိကိုဆိုက္) အုပ္စု၊ အုပ္စုခြဲ ၇ မ်ဳိး ရွိသည္။ (Amikacin, Gentamicin, Kanamycin, Neomycin, Netilmicin, Streptomycin, Tobramycin)
2. Carbapenems (ကာဘာပင္နင္) အုပ္စု၊ အုပ္စုခဲြ ၂ မ်ိဳးရွိသည္။ တစ္႐ွဴးမ်ား ေသ၍ ပုတ္ျခင္း၊ ႏူမိုးနီးယား၊ ဝမ္းဗိုက္ႏွင့္ ဆီးလမ္းေၾကာင္းမ်ား ပိုးဝင္ျခင္း၊
3. Cephalosporins 1st generation (ကက္ဖလိုစပိုရင္ ပဌမမ်ိဳးဆက္အုပ္စု)၊ အုပ္စုခဲြ ၅ မ်ဳိးရွိသည္။ (Cefadroxil, Cefazolin, Cephalexin) (အေရျပားႏွင့္ အသားႏုမ်ား ပိုးဝင္ျခင္း အတြက္ေဆးမ်ား)
4. Cephalosporins 2nd generation (ကက္ဖလိုစပိုရင္ ဒုတိယမ်ိဳးဆက္အုပ္စု)၊ အုပ္စုခဲြ ၆ မ်ဳိးရွိ။ (Cefaclor, Cefamandole, Cephalexin, Cefoxitin) (အသက္႐ွဴလမ္းႏွင့္ ဝမ္းဗိုက္ ထဲပိုးဝင္ျခင္း)
5. Cephalosporins 3rd generation (ကက္ဖလိုစပိုရင္ တတိယမ်ိဳးဆက္အုပ္စု)၊ အုပ္စုခြဲ ၈ မ်ဳိးရွိ။ (Cefixime, Cefdinir, Cefoperazone, Cefotaxime, Cefpodoxime, Ceftazidime, Ceftriaxone) အေျပာ့စား-အျပင္းစား ဗက္တီးရီးယားမ်ားဝင္ျခင္းမ်ား၊
6. Cephalosporins 4th generation (ကက္ဖလိုစပိုရင္ စတုတၳမ်ဳိးဆက္အုပ္စု)၊ (Cefepime) ခုခံအား နည္းေန သူအား အျပင္းစား ဗက္တိီးရီးယားမ်ားဝင္ျခင္း၊ Cefepime ႏူမိုးနီယား၊ အေရျပားအနာ၊ ေက်ာက္ကပ္အတြင္း ေရာင္ျခင္း၊ ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုးဝင္ျခင္း၊
7. Macrolides (Azithromycin, Clarithromycin, Erythromycin) (မက္ခ႐ိုလုိက္အုပ္စု)၊ အုပ္စုခဲြ ၃ မ်ိး ရွိသည္။ (Azithromycin, Clarithromycin, Erythromycin, Clarithromycin) နားျပည္ယိုျခင္း၊ အာေခါင္-နာတာရွည္ ေလႁပြန္-အသက္႐ွဴလမ္းေရာင္ျခင္း၊ အေရျပားနာ၊
8. Penicillins = Amoxicillin, Ampicillin, Cloxacillin, Penicillin G (Benzylpenicillin Na or K), Penicillin V (Phenoxymethylpenicillin K), Piperacillin, Ticarcillin) (ပနယ္စလင္) အုပ္စု၊ (ဆစ္ဖလစ္ေရာဂါ) (လိုင္းမ္) အုပ္စုခဲြ ၅ မ်ိဳးရွိသည္။
9. Polypeptides (Bacitracin, Colistin) (ေပၚလီပက္ပတုိက္) အုပ္စု၊ မ်က္စိ၊ နား၊ ဆီးအိမ္၊ အေရျပား ပိုးဝင္ျခင္း၊
10. Quinolones (ကြီႏိုလံုး အုပ္စု)၊ (Ciprofloxacin, Enoxacin, Levofloxacin, Lomefloxacin, Norfloxacin, Ofloxacin) ဆီးလမ္းေၾကာင္း၊ က်ားဆီးအႀကိတ္ေရာင္ျခင္း၊ ဗက္တီးရီးယားေၾကာင့္ ဝမ္းပ်က္ျခင္း၊ ဂႏိုရီးယား၊
11. Sulfonamides (Sulfacetamide, Trimethoprim-Sulfamethoxazole) (ဆာလ္ဖိုနမိုက္) အုပ္စု၊ ဆီးလမ္း ေၾကာင္းပိုးဝင္ျခင္း၊
12. Tetracyclines (Demeclocycline, Doxycycline) (တက္ထ႐ြာဆုိက္ကလင္း) အုပ္စု၊
13. Miscellaneous antibiotics အျခားေသာ ပဋိဇီဝေဆးမ်ား၊ ၁၁ မ်ဳိးရွိသည္။

1) Aminoglycosides (အမိုင္ႏုိဂလိုင္ကိုဆုိက္) အုပ္စု၊ အုပ္စုခဲြ ၇ မ်ိဳးရွိသည္။
(Amikacin, Gentamicin, Kanamycin, Neomycin, netilmicin, Streptomycin, Tobramycin) (အမိုင္ႏိုဂလုိကိုဆိုက္) အုပ္စု၊ အုပ္စုခြဲ ၇ မ်ဳိး ရွိသည္။
1 (1) Amikacin (Sulphate) (5 mg/kg BD IV/IM) (7.5 mg/kg BD IV) မီးေလာင္နာ၊ သည္းေျခအိပ္ႁပြန္ ေရာင္ျခင္း၊ ႏွလံုးအတြင္းသားေရာင္ျခင္း၊ ႏွလံုးအလုပ္မလုပ္ေတာ့ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ေျမႇးေရာင္ျခင္း၊ ေမြးစကေလး ပိုးဝင္ျခင္း၊ ဝမ္းတြင္း ေျမႇးေရာင္ျခင္း၊ အသက္႐ွဴလမ္းေရာင္ျခင္း၊ ဆီးလမ္းေၾကာင္းေရာင္ျခင္း၊
1 (2) Gentamicin (Sulphate) (1.0 – 2.5 mg/kg TDS IV/IM) (2.5 mg/kg TDS IV/IM) ႐ုတ္တရက္ ဝမ္းပ်က္ျခင္း၊ သည္းေျခလမ္းေရာင္ျခင္း၊ ႏွလံုးအတြင္းသားေရာင္ျခင္း၊ ေဆး႐ံု အတြင္းလူနာမ်ား ႏူမိုးနီးယား၊ အစာဆိပ္သင့္ျခင္း၊ ေသြးထဲပိုးဝင္ျခင္း၊ ဆီးလမ္းေၾကာင္းေရာင္ျခင္း၊
1 (3) Kanamycin (Acid Sulphate) (500 mg TDS IV/IM) (1 Gm QID Orally) (7.5 mg/kg TDS IV/IM) ေသြးထဲပိုးဝင္ျခင္း၊ အူေရာင္ျခင္း၊ တီဘီ၊ ဆီးလမ္းေၾကာင္းေရာင္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ေျမႇးေရာင္ျခင္း၊ ဂႏိုးရီးယား၊ အသဲ ေၾကာင့္ ဦးေႏွာက္ထိခိုက္ျခင္း၊
1 (4) Neomycin (Sulphate) (4-12 gm Daily Orally) (0.5% Topical) အစာလမ္းေၾကာင္း ပိုးသန္႔ေစရန္၊ = 1 Gm QID x 1-2 days before bowel surgery အသဲေၾကာင့္ဦးေႏွာက္ထိခိုက္ျခင္း၊ = 1 Gm QID ဆီးအိမ္ ေရာင္ျခင္း၊ အေရျပားအနာမ်ား၊ မခဲြစိတ္မီ ပိုးသန္႔ေစရန္၊ အသဲအလုပ္မလုပ္၍ သတိေမ့ျခင္း၊ (ကိုလက္စတီေရာ) မ်ားျခင္း၊ အနာဒဏ္ရာမ်ား၊ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ား၊ နား- ေက်ာက္ကပ္ တုိ႔အား ထိခိုက္ေစသည္။
1 (5) Netilmicin (Sulphate) UTI. (3-4 mg/kg IV/IM TDS) (2.142 mg/kg BD IM/IV) ေသြးဆံုးၿပီး အမ်ိဳးသမီးမ်ား၌ ေနာက္က်ေသာ ရင္သားကင္ဆာ၊ ဆီးလမ္းေၾကာင္းေရာင္ျခင္း၊ ဂႏိုရီးယား၊ ႏွလံုး အလုပ္ မလုပ္ ေတာ့ျခင္း၊ ေသြးထဲ ပိုးဝင္ျခင္း၊ ခဲြစိတ္စဥ္ (အင္ဖက္ရွင္) ဝင္ျခင္း၊ အဆစ္ထဲ ပိုးဝင္ျခင္း၊
1 (6) Streptomycin 15 mg/kg OD-BD ပဋိဇီဝေဆး၊ တီဘီ၊ ပလိပ္ေရာဂါ၊
1 (7) Tobramycin (3-5 mg/kg IM/slow IV) (2.25 mg/kg TDS IM/IV) သည္းေျခအိပ္ေရာင္ျခင္း၊ နာတာရွည္ အဆုပ္ေရာင္ေရာဂါ၊ ႏွလံုးအတြင္းသား ေရာင္ျခင္း၊ မ်က္စိပိုးဝင္ျခင္း၊ ႏွလံုးအလုပ္မလုပ္ေတာ့ျခင္း၊ အသက္႐ွဴလမ္းေရာင္ျခင္း၊ ထိခိုက္ ဒဏ္ရာရျခင္း၊ အနာ-အကိုက္ ေပ်ာက္ေဆးမ်ားေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ အစာအိမ္ အနာ၊ ေက်ာက္ကပ္ မေကာင္း၍ ဆီးနည္းသည့္ေရာဂါ၊

2) Carbapenems (ကာတာပင္နင္) အုပ္စု၊ အုပ္စုခဲြ ၂ မ်ိဳး ရွိသည္။
(Imipenem, Meropenem (ကာဘာပင္နမ္) အုပ္စု၊ (တစ္႐ွဴးမ်ား ေသ၍ ပုတ္ျခင္း)၊ (ပိုးဝင္ျခင္း)၊ (ႏူမိုးနီးယား)၊ (ဝမ္းဗိုက္ႏွင့္ ဆီးလမ္းေၾကာင္းမ်ား ပိုးဝင္ျခင္း စသည္တို႔အတြက္ ေဆးမ်ား) အုပ္စုခဲြ ၂ မ်ိဳးရွိသည္။
2 (1) Imipenem (125-500 mg DB-TDS IM/IV) (15 mg/kg TDS IV Infusion) ႏွလံုးအတြင္းသားေရာင္ျခင္း၊ ႏူမိုးနီးယား၊ အသက္႐ွဴလမ္း ေရာင္ျခင္း၊ ေသြးထဲပိုးဝင္ျခင္း၊ အေရျပား အနာ၊ ဦးေႏွာက္ျပည္တည္နာ၊ ေမ့ေဆးေပးစဥ္ အစာေျခအရည္ နည္းေစရန္၊ အ႐ိုးအဆစ္ပိုးဝင္ျခင္း၊ ဝမ္းတြင္းေျမႇး ေရာင္ျခင္း၊ ေယာက္်ားဆီးႀကိတ္ေရာင္ျခင္း၊
2 (2) Meropenem (500 mg TDS IV) (30 mg/kg BD-TDS IV) ဝမ္းတြင္းပိုးဝင္ျခင္း၊ ေသြးထဲပိုးဝင္ျခင္း၊ အဆုပ္ပိုးဝင္ျခင္း၊ မ်ိဳးပြားလမ္းပိုးဝင္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ေျမႇးေရာင္ျခင္း၊

3) Cephalosporins, 1st generation (ကက္ဖလိုစပိုရင္ ပဌမမ်ိဳးဆက္အုပ္စု)၊
(Cefadroxil, Cefazolin, Cephalexin) (အေရျပားႏွင့္ အသားႏုမ်ား ပိုးဝင္ျခင္းအတြက္ေဆးမ်ား) အုပ္စုခဲြ ၅ မ်ဳိး ရွိသည္။
3 (1) Cephalothin (Na) 120 mg/kg IV daily အ႐ိုး-အဆစ္နာ၊ ဗဟိုအာ႐ံုေၾကာစနစ္ ပိုးဝင္ျခင္း၊ ေမြးလမ္း-ဆီးလမ္း ပိုးဝင္ျခင္း၊ အသက္႐ွဴလမ္းပိုးဝင္ျခင္း၊ အေရျပားေရာင္ျခင္း၊
3 (2) Cefadroxil (500-1,000 mg BD Orally) (12.5 mg/kg BD Orally) အသက္႐ွဴလမ္းေရာင္ျခင္း၊ အာသီး ေရာင္ျခင္း၊ အေရျပားအနာ၊ ႏွလံုးခုန္မမွန္ျခင္း၊
3 (3) Cefazolin (500-2,000 TDS IV/IM) (25 mg/kg TDS IV/IM) ႏွလံုးခုန္မမွန္ျခင္း၊ အသက္႐ွဴလမ္း ေရာင္ျခင္း၊ ေယာက္်ားဆီးႀကိတ္ေရာင္ျခင္း၊ ႏွလံုးအတြင္းသားေရာင္ျခင္း၊ ေသြးထဲပိုးဝင္ျခင္း၊ အေရျပားအနာ၊ အ႐ုိး-အဆစ္ပိုးဝင္ျခင္း၊ သည္းေျခလမ္းေရာင္ျခင္း၊ ေမြးလမ္း-ဆီးလမ္းေရာင္ျခင္း၊ ခဲြစိတ္လူနာမ်ား၊
3 (4) Cephalexin (Monohydrate) (4-8 gm TDS IV) (0.5 – 1.5 gm TDS Orally/IV) (5 mg/kg BD Orally) အသက္႐ွဴလမ္းေရာင္ျခင္း၊ အ႐ိုး-အဆစ္ပိုးဝင္ျခင္း၊ နားျပည္ယိုျခင္း၊ စိတ္ေရာဂါ၊ အေရျပားအနာ၊
3 (5) Cefadroxil 500-750-1000 mg BD Orally ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းျဖစ္ၿပီး ႏွလံုးခုန္မမွန္ျခင္း၊ (အင္းဆက္ အဆိပ္အတြက္ ေျဖေဆး၊ အေရျပားနာမ်ား၊ အာသီးေရာင္ျခင္း၊ ဆီးလမ္းပိုးဝင္ျခင္း၊)

4) Cephalosporins 2nd generation (ကက္ဖလိုစပိုရင္ ဒုတိယမ်ဳိးဆက္အုပ္စု)၊
(Cefaclor, Cefamandole, Cephalexin, Cefoxitin) (အသက္႐ွဴလမ္းႏွင့္ ဝမ္းဗိုက္ထဲပိုးဝင္ ျခင္း) အုပ္စုခဲြ ၆ မ်ိဳး ရိွသည္။
4 (1) Cefaclor (Monohydrate) (250-750 mg TDS Orally) (7 mg/kg TDS Orally) အသက္႐ွဴလမ္း ေရာင္ျခင္း၊ အာေခါင္ေရာင္ျခင္း၊ အေရျပားအနာ၊ နားျပည္ယိုျခင္း၊ အားသီးေရာင္ျခင္း၊ ႏူမိုးနီးယား၊ ေမြးလမ္း-ဆီးလမ္းေရာင္ျခင္း၊
4 (2) Cefamandole (Na) (500-2,000 mg TDS IM/IV) (33.33 mg/kg TDS IV/IM) အသက္႐ွဴလမ္း ေရာင္ျခင္း၊ အာေခါင္ေရာင္ျခင္း၊ အေရျပား-အ႐ိုး-အဆစ္ပိုးဝင္ျခင္း၊ ခဲြစိတ္လူနာမ်ား၊ သည္းေျခလမ္းပိုးဝင္ျခင္း၊ ေသြးထဲပိုးဝင္ျခင္း၊
4 (3) Cephalexin (Monohydrate) (4-8 gm TDS IV for severe cases) (0.5-1.5 gm TDS IV) (5 mg/kg BD Orally) အသက္႐ွဴလမ္းေရာင္ျခင္း၊ နားျပည္ယိုျခင္း၊ စိတ္ေရာဂါ၊ အ႐ိုး-အဆစ္ ပိုးဝင္ျခင္း၊ သြားပိုးဝင္ျခင္း၊ အေရျပားအနာ၊
4 (4) Cefoxitin (1-2 gm IM) (22.5 mg/kg QID IM) အ႐ိုး-အဆစ္ပိုးဝင္ျခင္း၊ ခဲြစိတ္လူနာမ်ား၊ ဆီးလမ္း ေရာင္ျခင္း၊ အသက္႐ွဴလမ္းေရာင္ျခင္း၊ ဝမ္းတြင္းေျမႇးေရာင္ျခင္း၊ ေသြးထဲပိုးဝင္ျခင္း၊ HIV ျဖစ္ၿပီး (ႏူထုိဖိးလ္) ေသြးျဖဴဥနည္းျခင္း၊
4 (5) Cefotetan UTI 20 mg/kg IV BD အသက္႐ွဴလမ္းေရာင္ျခင္း၊ နား-ႏွာေခါင္း-လည္ေခ်ာင္း ေရာင္ျခင္း၊ ဂႏိုးရီယား၊ ဆီးလမ္းပိုးဝင္ျခင္း၊ ေသြးထဲပိုးဝင္ျခင္း၊ သြားပိုးဝင္းျခင္း၊ အေရျပားအနာ၊
4 (6) Cefprozil (Monohydrate) အသက္႐ွဴလမ္းေအာက္ပိုင္း-အထက္ပိုင္းေရာင္ျခင္း၊ ဆီးလမ္းပိုးဝင္ျခင္း၊ အေရျပား အနာ၊ နားျပည္ယုိျခင္း၊ ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္း၊ အာေခါင္ေရာင္ျခင္း၊

5) Cephalosporins 3rd generation (ကက္ဖလိုစပိုရင္ တတိယမ်ိဳးဆက္အုပ္စု)၊
(Cefixime, Cefdinir, Cefoperazone, Cefotaxime, Cefpodoxime, Ceftazidime, Ceftizoxime, Ceftriaxone) (အေျပာ့စား-အျပင္းစား ဗက္တီးရီးယားမ်ားဝင္ျခင္း)မ်ား၊ ျပင္းပါက ထိုးေဆးေပးပါ၊ အုပ္စုခဲြ ၈ မ်ိဳးရွိသည္။
5 (1) Cefixime (200-400 mg Daily Orally) (4 mg/kg BD Orally) အာေခါင္ေရာင္ျခင္း၊ ဂႏိုးရီးယား ဆီးႁပြန္အဝ ေရာင္ျခင္း၊ တုိက္ဖိြဳက္၊ ဆီးလမ္းေရာင္ျခင္း၊ ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္း၊ ႏူမိုးနီးယား၊ နားျပည္ယိုျခင္း၊
5 (2) Cefdinir အေရျပားအနာ၊ အာသီးေရာင္၊ နားျပည္ယိုျခင္း၊ အာေခါင္ေရာင္ျခင္း၊ ႏူမိုးနီးယား၊
5 (3) Cefoperazone (Na) (1-2 gm BD IV) (62.5 mg/kg BD IM/IV) ေသြးထဲပိုးဝင္ျခင္း၊ အေရျပားအနာ၊ ဆီးလမ္း ပိုးဝင္ျခင္း၊ ဝမ္းတြင္းေျမႇးေရာင္ျခင္း၊ အ႐ိုး-အဆစ္ ပိုးဝင္ျခင္း၊ တင္ပါးဆံုတြင္းအဂၤါမ်ား ေရာင္ျခင္း၊
5 (4) Cefotaxime (Na) (1-2 gm BD IV/IM) (50 mg/kg TDS IM/IV) ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုးဝင္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ ေျမႇးေရာင္ျခင္း၊ အသက္႐ွဴလမ္းပိုးဝင္ျခင္း၊ အမ်ဳိးသမီးေမြးလမ္းေရာင္ျခင္း၊ ဂႏိုးရီယား၊ ခဲြစိတ္လူနာ၊ အေရျပားေရာင္ျခင္း၊ ေသြးထဲဗက္တီးရီးယားဝင္ျခင္း၊
5 (5) Cefpodoxime (Proxetil) (100-100 mg BD Orally) (5 mg/kg BD Orally) အသက္႐ွဴလမ္းအထက္ ပိုင္း-ေအာက္ပိုင္း ပိုးဝင္ျခင္း၊ ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုးဝင္ျခင္း၊ အေရျပား(အင္ဖက္ရွင္)၊ နားျပည္ယိုျခင္း၊ ဦးေခါင္း ေလခိုေပါက္မ်ား ပိုးဝင္ျခင္း၊
5 (6) Ceftazidime Pentahydrate (1-6 gm TDS IV/IM) (37.5 mg/kg TDS IV/IM) ဆီးလမ္းေၾကာင္း ပိုးဝင္ျခင္း၊ ေသြးထဲ ဗက္တီးရီးယား ဝင္ျခင္း၊ ႐ိုးတြင္းျခင္ဆီေရာင္ျခင္း၊ တင္ပါးဆံုတြင္းအဂၤါမ်ား ေရာင္ျခင္း၊ အေရျပားအနာ၊ သည္းေျခလမ္း၊ အသက္႐ွဴလမ္းေအာက္ပိုင္း၊ ႏွာေခါင္း-လည္ေခ်ာင္း ပိုးဝင္ျခင္း၊
5 (7) Ceftizoxime (Na) (1,000 mg Daily IM) (50 mg/kg TDS IM/IV) ေသြးထဲ ဗက္တီးရီယားဝင္ျခင္း၊ အေရျပား အနာ၊ အသက္္႐ွဴလမ္းေအာက္ပိုင္း ပိုးဝင္ျခင္း၊ အ႐ုိး-အဆစ္ ပိုးဝင္ျခင္း၊ ဂႏိုးရီးယား၊
5 (8) Ceftriaxone (Na) (1-2 gm Daily IV/IM) (50 mg/kg Daily IV/IM) ေသြးထဲဗက္တီးရီးယားဝင္ျခင္း၊ အ႐ိုး-အဆစ္ ပိုးဝင္ျခင္း၊ အေရျပားအနာ၊ အသက္႐ွဴလမ္းေအာက္ပိုင္း ပိုးဝင္ျခင္း၊ အသဲ-ႏွလံုးအစားထိုးျခင္း၊ တိုက္ဖိြဳက္၊ ခြဲစိတ္လူနာ၊ ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊ ႏူမိုးနီးယား၊

6) Cephalosporins 4th generation (ကက္ဖလိုစပိုရင္ စတုတၳမ်ဳိးဆက္အုပ္စု)၊
(Cefepime) ခုခံအားနည္းေနသူအား အျပင္းစားဗက္တိီးရီးယားမ်ားဝင္ျခင္း၊) Cefepime (HCl) (1,000-2,000 mg BD IV) ႏူမိုးနီယား၊ အေရျပားအနာ၊ ေက်ာက္ကပ္အတြင္း ေရာင္ျခင္း၊ ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုးဝင္ျခင္း၊

7) Macrolides (မက္ခ႐ုိလိုက္အုပ္စု)
(Azithromycin, Clarithromycin, Erythromycin, Clarithromycin (250-500 mg Daily Orally) (7.5 mg/kg Orally) နားျပည္ယိုျခင္း၊ အာေခါင္ေရာင္ျခင္း၊ အာသီးေရာင္ျခင္း၊ နာတာရွည္ ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္း၊ အသက္႐ွဴလမ္းေရာင္ျခင္း၊ အေရျပားနာ၊ ႏူမိုးနီးယား၊ ကင္ဆာတမ်ိဳး၊
Azithromycin (250-500 mg Daily Orally) (20 mg/kg Orally) သားအိမ္အဝေရာင္ျခင္း၊ အသက္႐ွဴလမ္း ေအာက္ပိုင္း ပိုးဝင္ျခင္း၊ အသက္႐ွဴလမ္းအထက္ပိုင္းပိုးဝင္ျခင္း၊ နားျပည္ယိုျခင္း၊ (လိုင္မ္)ေရာဂါ၊ အေရျပားနာ၊ အာေခါင္ ေရာင္ျခင္း၊ လိင္မွတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါမ်ား၊ ဂႏိုးရီးယား၊ ဆစ္ဖလစ္၊ ႏွလံုးအတြင္းသား-အ႐ိုး-အဆစ္-အစာေျခလမ္းေရာင္ျခင္း၊ မ်က္စိပိုးဝင္ျခင္း၊ ေမြးစကေလးငယ္မ်ား မ်က္စိပိုးဝင္ျခင္း၊ ႏွလံုးအလုပ္မႏိုင္ျခင္း၊ (ပနယ္စလင္) မတည့္လ်င္ေပးသည္။

8) Penicillins (ပနယ္စလင္အုပ္စု)၊
အုပ္စုခဲြ ၅ မ်ိဳးရွိသည္။
8 (1) Amoxacilin ပနယ္စလင္အုပ္စုဝင္ ပဋိဇီဝေဆးျဖစ္သည္၊ H. influenzae, N. gonorrhoea, E. coli, Pneumococci, Streptococci, and certain strains of Staphylococci ပိုးတို႔တြက္ ေကာင္းသည္။ နားအလည္ပိုင္း ေရာင္ျခင္း၊ အာသီး ေရာင္ျခင္း၊ လည္ပင္းေရာင္ျခင္း၊ ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္း၊ အသံႁပြန္ေရာင္ျခင္း၊ အဆုပ္ခဲျခင္း (ႏူမိုးနီးယား)၊ ဆီးလမ္းေရာင္ျခင္း၊ အေရျပားေရာင္ျခင္း၊ 250 mg TDS; 500 mg BD/TDS; 875 mg BD; Children older than 3 months but less than 40 kg = 25-40-45 mg/kg/day in divided doses BD (ဂႏိုရီးယား)၊ 3 Gm stat
8 (2) Ampicillin (250-500 mg QID Orally) (500-1,000 mg QID IV/IM) (18.75 mg/kg QID Orally/IV/IM) နားအလည္ပိုင္း(အင္ဖက္ရွင္)၊ (ဆိုင္းနပ္စ္)၊ ဆီးအိမ္၊ ေက်ာက္ကပ္၊ (ဂႏိုရီးယား)၊ ဦးေႏွာက္ အေျမႇးေရာင္၊ အစာမစားမီ ၁ နာရီ၊ စားၿပီး ၂ နာရီျခား၍ေပးရမည္၊ မ်ားေသာအားျဖင့္ တေန႔ ၄ ႀကိမ္၊ ၇-၁၄ ရက္ေပးရမည္၊ ဂႏိုေရာဂါအတြက္ဆိုပါက တႀကိမ္တည္း ၅ဝဝ မီလီဂရမ္ ၇ လံုး Probenecid (Benemid) ႏွင့္ တြဲ၍ေပးရမည္။
8 (3) Cloxacillin (Na) (250 mg QID IM) (500 mg QID IV/Orally) (500 mg Daily Intraperitoneal) (18.75 mg/kg QID Orally) အသက္႐ွဴလမ္းေရာင္ျခင္း၊ ေသြးထဲပိုးဝင္ျခင္း၊ အေရျပားနာ၊ ႏွလံုးအတြင္းသားေရာင္ျခင္း၊ အ႐ိုး-အဆစ္ ေရာင္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္း၊
8 (4) Benzylpenicillin (Na or K) ထိုးေဆး၊ (85.71 – 171.42 mg/kg Daily IV) (37.5 mg/kg QID IV) (23 mg/kg 8 hourly x 5-7 days) ႏွလံုးအတြင္းသားေရာင္ျခင္း၊ (85.71 – 171.42 mg/kg Daily IV) (37.5 mg/kg QID IV) ေလးဘက္နာ၊ ဂႏိုးရီးယား၊ အာသီးေရာင္၊ နားျပည္ယိုျခင္း၊ အသက္႐ွဴလမ္းပိုးဝင္ျခင္း၊ အ႐ိုး-အဆစ္ပိုးဝင္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ေျမႇး ေရာင္ျခင္း၊ ဆစ္ဖလစ္၊ ေဒါင့္သန္းေရာဂါ၊ ဆံုဆို႔နာေဆး။ Benzathine Penicillin G ထိုးေဆး၊ ဆစ္ဖလစ္ 2.4 million units IM stat dose;
8 (5) Phenoxymethyl Penicillin Potassium = Penicillin V စားေဆး၊ ျပည္တည္နာ၊ ႏူမိုးနီးယား၊ နားအနာ၊ ေလးဘက္နာ၊ အေရျပားနာ၊ (႐ူမက္တစ္) အဖ်ားေရာဂါ၊ လည္ေခ်ာင္းနာေဆး၊ 250-500 mg QID; 12.5 mg/kg QID နားျပည္ယိုျခင္း၊ ဆံုဆို႔နာ၊ ႏွလံုးအတြင္းသား ေရာင္ျခင္း၊ အာသီးေရာင္၊ ဂႏုိရီးယား၊ အသက္႐ွဴလမ္း ပိုးဝင္ျခင္း၊ အ႐ိုး-အဆစ္ပိုးဝင္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ေျမႇးေရာင္ျခင္း၊ ဆစ္ဖလစ္၊

9) Polypeptides (ေပၚလီပက္ပတိုက္ အုပ္စု)၊
(Bacitracin, Colistin) (မ်က္စိ၊နား၊ ဆီးအိမ္၊ အေရျပားတို႔တြင္ ပိုးဝင္ျခင္း)

10) Quinolones (ကြီႏိုလံုး အုပ္စု)၊
(Ciprofloxacin, Enoxacin, Levofloxacin, Lomefloxacin, Norfloxacin, Ofloxacin) (ဆီလမ္းေၾကာင္း၊ ဆီးအႀကိတ္ ေရာင္ျခင္း၊ ဗက္တီးရီးယားေၾကာင့္ ဝမ္းပ်က္ျခင္း၊ ဂႏိုးရီးယား၊)

11) Sulfonamides (ဆာလ္ဖိုနမိုက္) အုပ္စု၊ (Sulfacetamide, Trimethoprim-Sulfamethoxazole) (ဆီလမ္းေၾကာင္း ပိုးဝင္ျခင္း၊

12) Tetracyclines (တက္ထြာဆိုက္ကလင္း) အုပ္စု၊ (Demeclocycline, Doxycycline, Tetracycline) ဗက္တီးရီးယား မ်ားစြာကိုႏိုင္သည္။

13) Miscellaneous antibiotics အျခားပဋိဇီဝေဆးမ်ား၊
13 (1) Chloramphenicol တိုက္ဖိြဳက္၊ (ဆာလ္မိုနဲလား) ပိုးဝင္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ေျမႇးေရာင္၊ 6 Gm/day QID
13 (2) Clindamycin အသက္႐ွဴလမ္းပိုးဝင္ျခင္း၊ အဆုပ္ျပည္တည္ျခင္း၊ 300-900 mg BD
13 (3) Ethambutol တီဘီ ေရာဂါ 15-25 mg/kg daily
13 (4) Fosfomycin ဆီးအိမ္ပိုးဝင္ျခင္း၊ 1 gm TDS IM
13 (5) Isoniazid INH တီဘီ ေရာဂါ 300 mg Daily
13 (6) Metronidazole ေမြးလမ္းေၾကာင္းတြင္ (ထ႐ြိဳင္ကိုမိုးနပ္စ္)ႏွင့္ (႐ိုင္ယာဒီယား)ပိုးမ်ားဝင္ျခင္း၊ တင္ပါးဆံု႐ိုး တြင္း အဂၤါမ်ားေရာင္ျခင္း၊ ဝမ္းဗိုက္အတြင္းပိုးဝင္ျခင္း၊ ဝမ္းကိုက္ျခင္း၊ 250-500 mg TDS
13 (7) Nitrofurantoin ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုးဝင္ျခင္း၊ 100 mg BD
13 (8) Pyrazinamide တီဘီ 2 Gm/dose
13 (9) Rifampin တီဘီ၊ လက္ပ႐ိုစီ အနာႀကီးေရာဂါ၊ 600 mg/dose (450-600 mg Daily Oral 30 minutes before breakfast) ဝက္႐ူးျပန္ေရာဂါ၊ သံဓါတ္နည္းေရာဂါ၊ ဦးေႏွာက္ေျမႇးေရာင္ျခင္း၊ ဆီးလမ္းအဝ ေရာင္ျခင္း၊ ႏွလံုးအတြင္းသား ေရာင္ျခင္း၊ ဂႏိုရီးယား၊
13 (10) Spectinomycin ဂႏိုရီးယား၊ ဆီးလမ္းအဝေရာင္ျခင္း၊ သားအိမ္အဝေရာင္ျခင္း၊ 2,000-4,000 mg IM Daily; Vancomycin အျခားပဋိဇီဝေဆးမ်ား မတိုးသည့္ပိုးမ်ား အတြက္ေဆး၊ 15 mg/kg BD (500 mg QID IV Infusion) (0.25 mg/kg.min TDS IV Infusion)

No comments:

Post a Comment